Supreme Court quashes lower court ruling for arbitrary credit of pre-trial detention to sentence violating procedural codes.

Sygn. akt V KKN 573/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN

- Wiesław Kozielewicz

Sędziowie: SN

- Piotr Hofmański (spr.)

SN

- Feliks Tarnowski

Protokolant: Wanda Ciszewska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry

po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2001 r.

sprawy B. D.

oskarżonego z art. 208 kk 1969 r. i innych

z powodu kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora

Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w O.

z dnia 4 maja 1998 r., sygn. II K […]

oraz postanowienia Sądu Rejonowego w O.

z dnia 16 czerwca 1998 r., sygn. II K […]

1) uchyla wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 maja 1998 r.

w zaskarżonej części oraz postanowienie Sądu Rejonowego

w O. z dnia 16 czerwca 1998 i sprawę w części dotyczącej

zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na poczet

orzeczonej kary przekazuje temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

2)

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. K.,

Zespół Adwokacki nr […] w W. 500,- (pięćset) zł za obronę

oskarżonego z urzędu w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 maja 1998 r., sygn. II K […]

B. D. został uznany za winnego przestępstwa z art. 208 w zw. z art. 60 § 1 kk

z 1969 r. na karę 1 toku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 200 zł.

grzywny. Na poczet tej kary, na podstawie art. 83 § 1 kk z 1969 r.

Sąd Rejonowy zaliczył B. D. okresy tymczasowego aresztowania od 30 grudnia

1989 r. do 10 września 1990 r. oraz od dnia 3 listopada 1994 r. do 2 czerwca

1995 r. Wyrok Sądu Rejonowego w O. uprawomocnił się bez postępowania

odwoławczego.

Po wydaniu powyższego wyroku, Sąd Rejonowy w O., w dniu 16 czerwca

1998 r., powołując się na przepis art. 92 § 1 kpk z 1969 r., „sprostował

oczywistą omyłkę pisarską” zawartą w wyroku w ten sposób, iż ograniczył

zaliczenie tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej wobec B. D. kary

pozbawienia wolności jedynie do okresu od 30 grudnia 1989 r. do dnia 10

września

1990

r.

Także

to

postanowienie

nie

i uprawomocniło się bez postępowania odwoławczego.

zostało

zaskarżone

Kasację od powyższego wyroku na niekorzyść skazanego, w dniu

7 października 1998 r., z zachowaniem 6-miesięcznego terminu, wniósł na

podstawie art. 521 kpk, Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny.

Kasacją tą zaskarżono zarówno wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 maja

1998 r. (w części dotyczącej zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania

na poczet kary pozbawienia wolności), jak i postanowienie tegoż Sądu z dnia

16 czerwca 1998 r. W kasacji podniesiono dwa zarzuty, przy czym pierwszy

z nich odnosi się do wyroku Sądu Rejonowego, drugi zaś do postanowienia.

Zdaniem skarżącego, wyrok Sądu Rejonowego w O. dotknięty jest rażącą

i mającą wpływ na treść orzeczenia obrazą art. 357 § 1 kpk z 1969 r.,

polegającą na dowolnym i sprzecznym z zebranymi dowodami, zaliczeniu

na poczet wymierzonej kary okresu przekraczającego rzeczywiste pozbawienie

wolności oskarżonego w niniejszej sprawie. Postanowienie zapadło zaś z obrazą

art. 92 § 1 kpk z 1969 r., polegającą na dokonaniu, niedopuszczalnej w trybie

tegoż przepisu, korekty okresu tymczasowego aresztowania podlegającego

zaliczeniu na poczet kary.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w całej rozciągłości, zaś jej uwzględnienie musi

prowadzić do uchylenia zarówno wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 maja

1998 r., jak i postanowienia tegoż sądu z dnia 16 czerwca 1998 r.

Zasadne jest twierdzenie autora kasacji, iż w chwili orzekania przez Sąd

Rejonowy, w aktach sprawy znajdował się dokument, analiza którego

pozwoliłaby na ustalenie, iż w dniu 17 maja 1995 r. B. D. przyjęty został

do Aresztu Śledczego w celu odbycia kary 7 lat pozbawienia wolności,

orzeczonej w sprawie III K […] Sądu Wojewódzkiego w K.. Informacja ta

nie była z pewnością wystarczająca dla określenia, w jakim zakresie powinno

nastąpić zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary

pozbawienia wolności w sprawie II K […], jasne jest jednak, że jej

uwzględnienie

nie

pozwoliłoby

na

rozstrzygnięcie

kwestii

zaliczenia

tymczasowego aresztowania w sposób, w jaki uczynił to Sąd Rejonowy.

Powinien on był bowiem – przed wydaniem wyroku – ustalić w sposób

nie budzący wątpliwości, jakie okresy tymczasowego aresztowania podlegają

zaliczeniu na poczet kary w rozpoznawanej sprawie. Pomijając wymienioną

wyżej informację i nie podejmując żadnej aktywności we wskazanym kierunku,

Sąd Rejonowy naruszył zatem w sposób rażący przepis art. 357 § 2 kpk

z 1969 r., ale także dyrektywę, zgodnie z którą powinien dążyć do wyjaśnienia

wszystkich okoliczności istotnych dla orzeczenia w sprawie.

Zasadny jest także zarzut obrazy art. 92 § 1 kpk z 1969 r. Nie może

bowiem ulegać wątpliwości, iż wydając postanowienie w trybie określonym w

tym przepisie, Sąd nie był uprawniony do korygowania zawartego w wyroku

rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na

poczet kary. Nie było to zresztą możliwe w trybie art. 368 kpk z 1969 r.

a kodeks ten nie zawierał odpowiednika art. 420 § 2 kpk. Skoro zatem Sąd

Rejonowy, z rażącym naruszeniem art. 92 § 1 kpk z 1969 r., skorygował treść

wydanego przez siebie wyroku, to uchybienie to nie tylko mogło, ale wręcz

miało wpływ na treść orzeczenia i w konsekwencji musi skutkować uchylenie

zaskarżonego kasacją postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 16 czerwca

1998 r.

Uchylając zarówno wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 maja 1998 r.,

jak i postanowienie tegoż Sądu z dnia 16 czerwca 1998 r., Sąd Najwyższy

przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w O., jednak tylko w części dotyczącej

zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na poczet wymierzonej

oskarżonemu kary. Rozstrzygając w tym przedmiocie Sąd Rejonowy ustali

w sposób precyzyjny, które okresy pozbawienia wolności B. D. podlegają

zaliczeniu w rozpoznawanej sprawie i wyda postanowienie w trybie określonym

w art. 420 § 1 kpk. Na skutek bowiem uchylenia zaskarżonego wyroku

w zaskarżonej części, powstała sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie.

Wyrok Sądu Rejonowego w O., w jego prawomocnej części, która w ogóle

nie była przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji, aktualnie nie zawiera

rozstrzygnięcia co do zaliczenia tymczasowego aresztowania;

Rozważywszy powyższe, orzeczono jak w wyroku.

Przewodniczący SSN: (Wiesław Kozielewicz)

Sędzia SN: (Piotr Hofmański)

aw

f/jw

(Feliks Tarnowski)