Supreme Court dismisses appeal for double jeopardy violation, quashing prior judgment due to ne bis in idem.

Sygn. akt V KKN 233/01

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 lipca 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na posiedzeniu w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Stanisław Zabłocki (spraw.)

Sędziowie: SSN – Tomasz Grzegorczyk

SSN – Ewa Strużyna

działając w trybie określonym w art. 535 § 3 kpk

po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2001 r.

sprawy R. Z.

oskarżonego z art. 186 § 1 kk z 1969 r.

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego – na podstawie

art. 521 kpk – na korzyść oskarżonego

od wyroku Sądu Rejonowego w P.

z dnia 19 października 1995 r., sygn. V K (…)

uchyla zaskarżony wyrok i postępowanie karne o czyn przypisany R.

Z. umarza na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 kpk, zaś kosztami procesu

obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 19 października 1995 r., sygn. akt V K

(…), uznał R. Z. za winnego tego, że „...w okresie od sierpnia 1994 r. do 31

stycznia 1995 r. w P., będąc zobowiązanym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z

dnia 20. X. 1994 r., do płacenia renty alimentacyjnej na rzecz małoletniej córki

A. Z. w kwocie 1.200.000, - starych złotych, uporczywie uchylał się od

zapłacenia, przez co naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych

potrzeb życiowych”, to jest popełnienia czynu z art. 186 § 1 k.k. z 1969 r. i na

podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

której wykonanie warunkowo zawiesił na 4 lata. Ponadto sąd zobowiązał

oskarżonego do spłacenia zaległości alimentacyjnych oraz do bieżącego

płacenia alimentów.

Wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się w pierwszej instancji.

Od wyżej opisanego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. kasację na

korzyść skazanego R. Z. wniósł – na podstawie art. 521 k.p.k. - Prokurator

Generalny, zarzucając w niej naruszenie prawa procesowego, to jest art. 11 pkt

7 k.p.k. z 1969 r., polegające na skazaniu oskarżonego za czyn uprzednio

prawomocnie osądzony. W związku z powyższym zarzutem autor kasacji

sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie

postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał tę kasację Prokuratora Generalnego w trybie

określonym w art. 535 § 3 k.p.k., t.j. na posiedzeniu bez udziału stron,

albowiem skargę wniesioną na korzyść oskarżonego należało uwzględnić w

całości, jako oczywiście zasadną.

Z dołączonych akt Sądu Rejonowego w P. o sygn. V K (…) wynika bowiem, iż

wcześniejszym wyrokiem tego samego sądu z dnia 20 kwietnia 1995 r. R. Z.

został uznany za winnego tego, że w okresie od listopada 1993 r. do marca 1995

r. w P., będąc zobowiązanym prawomocnym wyrokiem do płacenia renty

alimentacyjnej na rzecz A. Z., uporczywie uchylał się od spełnienia tego

obowiązku, przez co naraził córkę na niemożność zaspokojenia podstawowych

potrzeb życiowych, to jest popełnienia czynu określonego art. 186 § 1 k.k. z

1969 r. i na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na 4 lata.

Ponadto sąd także i w tym wyroku zobowiązał oskarżonego do spłacenia

zaległości alimentacyjnych oraz do bieżącego płacenia alimentów (k. 56 akt V

K (…) Sądu Rejonowego w P.). Również ten poprzedni wyrok nie został

zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w pierwszej instancji.

W świetle powyższych okoliczności niesporne jest, że okres tzw. niealimentacji

przyjęty w wyroku wcześniejszym „pochłonął” w całości okres objęty

wyrokiem późniejszym, zaskarżonym obecnie kasacją Prokuratora Generalnego.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż wyrok z dnia 19 października 1995 r.

wydany został z naruszeniem zasady ne bis in idem, określonej w art. 11 pkt 7

k.p.k. z 1969 r., obowiązującego w dacie ferowania tego orzeczenia. W tym

stanie, zarówno zarzut skargi kasacyjnej, jak i jej wniosek końcowy o uchylenie

zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania karnego z powodu ujemnej

przesłanki procesowej, są zasadne w sposób wręcz oczywisty. Ma również rację

autor skargi kasacyjnej, iż w układzie procesowym występującym w niniejszej

sprawie, kasacja jest jedyną drogą prowadzącą do uchylenia wadliwego wyroku.

Orzeczenie to zostało bowiem wydane przed wejściem w życie Kodeksu

postępowania karnego z 1997 r., a zatem nie jest możliwe stwierdzenie jego

nieważności na podstawie art. 101 § 1 pkt 3 k.p.k. (zob. szerzej tezę i

uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 16 marca 2000 r., I KZP

56/99, OSNKW 2000, z. 30-4, poz. 19, podsumowującej dorobek judykatury

dotyczący

zasięgu

temporalnego

instytucji

stwierdzenia

nieważności

orzeczenia). Jednocześnie stwierdzić należy, iż – z uwagi na treść art. 6 ustawy

z dnia 6 czerwca 1997 r. – przepisy wprowadzające Kodeks postępowania

karnego - po uchyleniu zaskarżonego wyroku z powodu rażącego naruszenia

przez Sąd Rejonowy w P. art. 11 pkt 7 k.p.k. z 1969 r., podstawę umorzenia

postępowania przez Sąd Najwyższy powinien stanowić art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.,

stanowiący w Kodeksie postępowania karnego z 1997 r. „odpowiednik” art. 11

pkt 7 d. k.p.k.

O kosztach procesu Sąd Najwyższy orzekł natomiast zgodnie z treścią

przepisów art. 626 § 1 i art. 632 pkt 2 k.p.k.