Supreme Court quashes criminal civil damages order due to prior civil judgment on same claim.

Sygn. akt V KK 9/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy

SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)

w sprawie Barbary C.

skazanej z art. 286 § 1 k.k. i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,

w dniu 3 lutego 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanej

od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 23 stycznia 2007 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego

z dnia 15 maja 2006 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej zobowiązania

Barbary C., na podstawie art. 72 § 2 k.k., do naprawienia szkody;

II. obciąża Skarb Państwa wydatkami związanymi z rozpoznaniem

kasacji.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z 15 maja 2006 r., przypisał Barbarze C.

popełnienie dwóch przstępstw – jednego na szkodę spółki z o.o. W. w P. (art.

286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.), drugiego na szkodę

spółki I. L. P. (art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.), wymierzył jej

jednostkowe kary pozbawienia wolności i grzywny, orzekł karę łączną 2 lat

pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w wysokości 100 stawek

dziennych (każda w kwocie 30 zł), a wykonanie kary łącznej pozbawienia

wolności warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat.

Sąd Okręgowy po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2007 r. apelacji

prokuratora i oskarżyciela posiłkowego (ten ostatni domagał się nałożenia na

oskarżoną obowiązku naprawienia szkody), zmienił pierwszoinstancyjny wyrok

w ten sposób, że zobowiązał m.in. Barbarę C., na podstawie art. 72 § 2 k.k., do

zapłaty na rzecz spółki z o.o. W. w P. kwoty 304.961,32 zł, a w pozostałej

części utrzymał go w mocy.

Kasację od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego, w części

dotyczącej zobowiązania skazanej na mocy art. 72 § 2 k.k. do naprawienia

szkody, na jej korzyść, złożył w trybie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny.

Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art.

415 § 5 k.p.k., polegające na zobowiązaniu Barbary C., na podstawie art. 72 § 2

k.k., do naprawienia szkody na rzecz spółki z o.o. W. w P., mimo że roszczenie

wynikające z przestępstwa było już przedmiotem postępowania cywilnego,

wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja z racji swej oczywistej zasadności zasługiwała w całości na

uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).

Przepis art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. wyraźnie stanowi, że obowiązku

naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia

przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym

prawomocnie orzeczono. Wskazana tu tzw. klauzula antykumulacyjna wymaga

dla swego zastosowania zarówno tożsamości przedmiotowej, jak i tożsamości

podmiotowej. W judykaturze od dawna obecne jest zapatrywanie, że zakaz

wynikający z art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. odnosi się do każdego określonego w

ustawie wypadku orzekania karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, a

więc także określonego w art. 72 § 2 k.k. (zob. wyroki SN z 23 listopada 2006

r., IV KK 328/06, OSNKW 2007, z. 2 poz. 14; z 18 czerwca 2009 r., IV KK

145/09, OSNKW 2009, z. 9, poz. 77).

Skoro zatem w postępowaniu cywilnym Sąd Okręgowy – wyrokiem z 19

czerwca 2001 r. (sygn. Akt [...]), który uprawomocnił się bez postępowania

odwoławczego w dniu 11 lipca 2001 r. i który znany był sądowi ad quem –

zasądził od Barbary C. na rzecz spółki z o.o. W. w P. kwotę 472,526,24 zł

tytułem rekompensaty za szkodę wyrządzoną wyłudzeniem przedmiotu leasingu

w postaci linii technologicznej do produkcji brojlera kurzego, za co sąd a quo

wymierzył skazanej jednostkową karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności

i grzywnę w ilości 50 stawek dziennych, to sądowi odwoławczemu nie było

wolno orzec wnioskowanego przez oskarżyciela posiłkowego w apelacji

obowiązku naprawienia szkody. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kasacyjnego

pozostawała zarówno różnica istniejąca między sumą zasądzoną w procesie

cywilnym a kwotą podaną w wyroku sądu drugiej instancji (ta pierwsza była

wyższa od drugiej o kilkadziesiąt tysięcy złotych), bowiem tożsamość

roszczenia nie budziła wątpliwości, jak i niemożność wyegzekwowania przez

pokrzywdzoną spółkę określonej w wyroku cywilnym należności.

Dlatego orzeczono jak w dyspozytywnej części wyroku (art. 537 § 2

k.p.k.).

O wydatkach poniesionych przez Skarb Państwa, związanych z

rozpoznaniem kasacji, orzeczono po myśli art. 638 k.p.k.