Supreme Court dismisses appeal; parallel bankruptcy proceedings bar new civil suit due to identity of parties and subject matter.

Sygn. akt V CSK 417/08

POSTANOWIENIE

Dnia 16 stycznia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa

przeciwko Syndykowi Masy Upadłości "P." Spółki z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 listopada 2008 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 lipca 2008 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 31 lipca 2008 r. oddalił wniosek o

zawieszenie postępowania oraz oddalił zażalenie na postanowienie

Sądu

Okręgowego z dnia 14 maja 2008 r. o odrzuceniu pozwu wydane na podstawie

art.199 § 1 pkt 2 k.p.c. z powodu zawisłości sporu.

Według dokonanych ustaleń w sprawie wszczętej pozwem wniesionym w

dniu 20 września 2002 r. przez powodowy Skarb Państwa przeciwko „P.” – spółce

z o.o., postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2004 r. Sąd zawiesił postępowanie na

podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 marca

2007 r.) w związku z ogłoszoną wcześniej, bowiem w dniu 29 kwietnia 2004 r.

upadłością likwidacyjną majątku pozwanego. Po wejściu w życie z dniem 20 marca

2007 r. – na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr

235, poz. 1699) – art. 1821 k.p.c. nakładającego na sądy obowiązek umorzenia

postępowania zawieszonego w związku z ogłoszeniem upadłości likwidacyjnej

majątku pozwanego, Sąd wydał na podstawie tego przepisu postanowienie o

umorzeniu postępowania dopiero w dniu 1 października 2007 r. Wcześniej, bowiem

w dniu 18 czerwca 2007 r. uprawomocniło się - wydane w równolegle

prowadzonym postępowaniu upadłościowym - postanowienie o odmowie uznania

wierzytelności. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia, a przed umorzeniem

postępowania cywilnego w sprawie 407, Sąd Okręgowy nadał bieg pismu z dnia 28

września 2007 r., wniesionemu przez powodowy Skarb Państwa, jako pozwowi

złożonemu w trybie art. 1821 § 2 k.p.c. Sprawa ta oznaczona jest sygnaturą 319.

Sprawa, w której wydane zostało zaskarżone postanowienie, oznaczona sygnatura

9, wszczęta została przed Sądem Okręgowym wniesieniem pozwu w dniu 2

stycznia 2008 r.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 14 maja 2008 r. odrzucił pozew na

podstawie art.199 § 1 pkt 2 k.p.c., bowiem stwierdził, że strony oraz przedmiot

sporu są identyczne jak w sprawie 319 prowadzonej przez Sąd Okręgowy.

Sąd Apelacyjny, oddalając zażalenie na to postanowienie, podzielił

stanowisko Sądu Okręgowego.

W skardze kasacyjnej powodowy Skarb Państwa zarzucił naruszenie art.

1821 § 2 k.p.c. w zw. z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. przez uznanie, że dla oceny

w zakresie zaistnienia przesłanek zawisłości sporu bez znaczenia jest kwestia

możliwości skorzystania przez stronę powodową z uprawnienia przewidzianego

w art. 1821 § 2 k.p.c. Skarżący podniósł, że w sytuacji, gdy umorzenie

postępowania w sprawie 407 nastąpiło dopiero po - podjętej w postępowaniu

upadłościowym - prawomocnej odmowie uznania wierzytelności strony powodowej,

termin 3 miesięczny do wytoczenia powództwa w trybie art. 182 1 § 2 k.p.c. należy

liczyć nie od prawomocnej odmowy uznania wierzytelności, na co wskazuje

gramatyczna wykładnia tego przepisu, lecz od daty prawomocnego postanowienia

o umorzeniu postępowania. Tylko taka wykładnia art. 182 1 § 2 k.p.c. pozwala na

skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie bez narażenia się na

odrzucenie pozwu z powodu zawisłości sporu ze sprawą, której Sąd „nie zdążył”

umorzyć na podstawie art. 1821 § 1 k.p.c. Powództwo w sprawie 9 zostało

wytoczone w terminie 3 miesięcy od prawomocnego umorzenia postępowania

w sprawie 407 i dlatego powinno zostać rozpoznane bez względu na równolegle

toczące się postępowanie w sprawie 319, w której termin 3 miesięczny niezależnie czy liczony byłby od prawomocnego umorzenia postępowania czy tez

od prawomocnej odmowy uznania wierzytelności – nie został zachowany.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się

do szerokich

wywodów przedstawionych

w skardze

kasacyjnej, a dotyczących wykładni art. 1821 k.p.c., przede wszystkich zauważyć

należy, że gdyby nawet uznać je za zasadne, to mogłyby stanowić punkt wyjścia

przy ocenie skuteczności powództwa ponownie wytoczonego, o którym mowa

w art. 1821 § 2 k.p.c. Interpretacja art. 1821 k.p.c. przedstawiona w skardze

kasacyjnej ewentualnie mogłaby zatem okazać się przydatna przy ocenie

skuteczności powództwa stanowiącego przedmiot w sprawie 319. Ta bowiem

sprawa, nie zaś sprawa 9, została najwcześniej wytoczona po prawomocnej

odmowie uznania wierzytelności. Wykładnia art. 182 1 § 2 k.p.c. jest zatem istotna z

punktu widzenia relacji zachodzących między sprawami 407 i 319, nie zaś między

sprawami 407 i 9, które niejako „przedzielone zostały” sprawą 319.

Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że skoro w chwili wytoczenia powództwa

w sprawie 9, tj. w dniu 2 stycznia 2008 r. toczyło się postępowanie w sprawie 319,

a sprawy te – czego strona skarżąca nie zaprzeczyła - od strony podmiotowej i

przedmiotowej są tożsame, jedyną właściwą decyzją procesową, jaką powinien

podjąć Sąd Okręgowy było wydanie postanowienia o odrzuceniu pozwu na

podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

Z przytoczonych względów, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną

uzasadnionych podstaw orzeczono, jak w sentencji (art. 398 14 k.p.c.).