Supreme Court dismisses appeal on dividend claim, rejecting arguments regarding company shares and alleged inheritance.

Απόφαση 781 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 781/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Μουλιανιτάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Μερόπη Τζουγκαράκη-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Φεβρουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Π. Γ. του Ε. και Ε., χήρας Σ. Β., κατοίκου ... η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Πετρόχειλο, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Β. του Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένη Βουδούρη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις

2) Κ. Β. του Δ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μιχαηλίδη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-5-2017 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3245/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, που κήρυξε εαυτό καθ' ύλην αναρμόδιο και παρέπεμψε την αγωγή προς εκδίκαση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου ..., 2147/2020 οριστική του Μονομελούς Πρωτοδικείου ..., 677/2022 του Μονομελούς Εφετείου .... Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28-12-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση, από 28-12-2022, αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 554, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), συνεπώς είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Με την αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθ. 677/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, κατόπιν άσκησης της από 10-6-2020 και με αριθ.

κατάθ. 4207/302/26-6-2020 έφεσης και του από 10-3-2021 και υπ' αριθ. κατάθ. 160/60/16-3-2021 πρόσθετου λόγου έφεσης της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθ. 2147/2020 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ..., που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία. Με την προσβαλλόμενη απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσία η έφεση και ο πρόσθετος λόγος έφεσης κατά της ανωτέρω απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία η αγωγή, που παραπέμφθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο ..., λόγω καθ' ύλη αρμοδιότητας, με την υπ' αριθ. 3245/2018 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου ..., απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη κατά την κύρια βάση περί αναγνώρισης της απαίτησης καταβολής του αιτούμενου ποσού μερισμάτων από μετοχές ανώνυμης εταιρείας κατά τις αναφερόμενες εταιρικές χρήσεις, στηριζόμενη στην επικαλούμενη κληροδοσία μετοχών, που εκτιμήθηκε ως τρόπος, ελλείψει ενεργητικής νομιμοποίησης και ως μη νόμιμη κατά την επικουρική βάση περί αναγνώρισης της απαίτησης καταβολής του αιτούμενου ποσού από την επικαλούμενη σύμβαση υπέρ τρίτου, που εκτιμήθηκε ως σύμβαση ισόβιας προσόδου, ελλείψει νόμιμου συστατικού τύπου.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1714, 1715, 1967, 1995, 2011 και 2014 ΑΚ προκύπτει ότι κληροδοσία είναι η με διάταξη της διαθήκης, παροχή σε κάποιον περιουσιακής ωφέλειας, χωρίς αυτός να είναι κληρονόμος, τρόπος δε είναι η υποχρέωση για κάποια παροχή, την οποία επιβάλλει ο διαθέτης σε κληρονόμο ή καταπιστευματοδόχο ή κληροδόχο, χωρίς όμως να δώσει σε άλλον δικαίωμα στην παροχή αυτή.

Τρόπος και κληροδοσία ομοιάζουν ως προς το ότι και στις δύο περιπτώσεις ο βεβαρημένος οφείλει να εκπληρώσει την υποχρέωση που του επιβάλλει ο διαθέτης της, διαφέρουν όμως ως προς το ότι στην μεν κληροδοσία παρέχεται ορισμένη ωφέλεια στον τετιμημένο και σχετική αγωγή, εμπράγματη ή ενοχική, προς εκπλήρωση αυτής, ενώ στον τρόπο δεν υπάρχει ορισμένος τετιμημένος ως δικαιούχος, αλλά, και αν κάποιος ευνοείται με τον τρόπο δεν έχει ο ίδιος αγωγή προς εκπλήρωση (ΑΠ 1812/2008 δημ.

Νόμος, ΑΠ 440/1982 ΝοΒ 31 45, ΑΠ 624/70 ΝοΒ 19 31, Τ. Κ. Δίκ. έκδ. 1969 παρ. 329, Π. Κ.. Δίκ. έκδ. 1985 παρ. 26 και 28, Φ. Κ. Δίκ. Ειδ. Μέρ. έκδ. Γ σελ. 259). Σύμφωνα με τα ανωτέρω, στοιχεία της κληροδοσίας (ΑΚ 1714, 1967 επ.) είναι η παροχή περιουσιακής ωφέλειας με διάταξη τελευταίας βουλήσεως προς κάποιον ως τετιμημένο, ο οποίος να αποκτά δικαίωμα προς απαίτηση της παροχής από τον βεβαρημένο, ο οποίος μπορεί να είναι ο κληρονόμος, ο καταπιστευματοδόχος και ο κληροδόχος (ΑΚ 1967).

Στοιχεία για την έννοια του τρόπου (ΑΚ 1715, 2011 επ.) είναι η υποχρέωση με διάταξη τελευταίας βουλήσεως στον κληρονόμο ή τον κληροδόχο με περιεχόμενο κάποια παροχή, χωρίς η επιβαλλόμενη αυτή υποχρέωση, κατά την θέληση του διαθέτη, όταν τάσσεται υπέρ κάποιου τρίτου, να προσπορίζει υπέρ αυτού και αντίστοιχο δικαίωμα, διότι αν ο διαθέτης θέλει ο τρίτος να αποκτά δικαίωμα επί της παροχής, δηλαδή να έχει αυτός δικαίωμα και να απαιτήσει την παροχή, δεν πρόκειται περί τρόπου, αλλά περί κληροδοσίας (Μ.

Κ.. Δίκ. έκδ. 1965 παρ. 293 και 351). Επομένως, με τον τρόπο γενικά επιβάλλεται υποχρέωση σε βάρος προσώπου που έχει τιμηθεί στην διαθήκη, η οποία έχει ενοχική μόνο ενέργεια, δηλαδή μπορεί να εξαναγκασθεί η εκπλήρωση του τρόπου μόνο από τα δικαιούμενα προς τούτο κατά το άρθρο 2014 εδ. α ΑΚ πρόσωπα, (εκτελεστής διαθήκης, κληρονόμος, συγκληρονόμος ή ωφελούμενος από την έκπτωση του βεβαρημένου), όχι δε και από τον ίδιο τον ωφελούμενο από αυτόν, χωρίς να επέρχεται κατ` αρχήν, σε περίπτωση παραβιάσεώς του, έκπτωση ή περιορισμός του βεβαρημένου ως προς το κληρονομικό του δικαίωμα ή τα καταλειφθέντα σ' αυτόν εμπράγματα δικαιώματα (Γ.

Α. Κ. Γ. - Σ. Εισαγ. Παρατ. στα άρθρα 2011 -2016, αριθ. 1 και 4, Β. Κ.. Δίκ. έκδ. 1975 παρ. 118). Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος παραβιάζεται αν δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόσθηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου έννοια διαφορετική από την αληθινή, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Επίσης, κατά την έννοια της διάταξης του αριθμού 19 του ίδιου άρθρου, ο λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν από το αιτιολογικό της, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση, αν συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της (ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 8/2018, ΑΠ 272/2020, ΑΠ 5/2020).

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 173 και 1781 επ. ΑΚ προκύπτει ότι κατά την ερμηνεία της διαθήκης αναζητείται μόνο η αληθινή βούληση του διαθέτη, χωρίς προσήλωση στις λέξεις και δεν έχουν εφαρμογή τα κριτήρια του άρθρου 200 ΑΚ, αφού αυτά αναφέρονται όχι σε μονομερείς δικαιοπραξίες, αλλά σε συμβάσεις.

Σκοπείται δηλαδή, η ανεύρεση της υποκειμενικής άποψης του διαθέτη, χωρίς να ερευνάται η αντικειμενική έννοια, υπό την οποία θα αντιλαμβάνονταν τη βούλησή του οι τρίτοι, κατά τη συναλλακτική καλή πίστη. Προσφυγή σε ερμηνεία διαθήκης συγχωρείται μόνο εάν το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώσει, έστω και εμμέσως, κενό ή ασάφεια στο περιεχόμενο της διαθήκης.

Τόσο η κρίση του δικαστηρίου για την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στη δήλωση του διαθέτη, όσο και η μετά την διαπίστωση αυτή κρίση για την αληθινή βούληση του διαθέτη, ως κρίσεις αναγόμενες σε εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, δεν υπόκεινται σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ στον έλεγχο του Αρείου Πάγου. Αντίθετα ιδρύεται ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση των ανωτέρω ερμηνευτικών κανόνων, όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρότι αμέσως ή εμμέσως διαπίστωσε κενό ή ασάφεια στη διαθήκη δεν προσέφυγε σε ερμηνεία της, δεν αναζήτησε δηλαδή, ακόμη και λαμβάνοντας στοιχεία εκτός της διαθήκης, την αληθινή βούληση του διαθέτη, κατά την υποκειμενική αυτού άποψη, αλλά ερμήνευσε τη βούληση αυτού, όπως αντικειμενικά, κατά την συναλλακτική καλή πίστη την εκλαμβάνουν οι τρίτοι.

Οι ως άνω ερμηνευτικοί κανόνες παραβιάζονται εκ πλαγίου, όταν, παρά το ότι διαπιστώθηκε η ανάγκη ερμηνείας, κενό, δηλαδή, ή ασάφεια της δήλωσης βουλήσεως που περιέχεται στη διαθήκη, οι εν λόγω διατάξεις εφαρμόσθηκαν κατά τρόπο που καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή τους, όπως όταν δεν εκτίθενται στην απόφαση με σαφήνεια και πληρότητα όλα τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν για το σκοπό εξεύρεσης της αληθινής βούλησης του διαθέτη (ΑΠ 896/2022, ΑΠ 233/2020, ΑΠ 683/2016, ΑΠ 105/2013).

Με τους δύο πρώτους λόγους της αίτησης αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ η αναιρεσείουσα προσάπτει στο εφετείο ότι παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1714 και 1715 ΑΚ ευθέως και εκ πλαγίου, στερώντας την νόμιμη βάση από την προσβαλλόμενη απόφαση, με τις αντίστοιχες αιτιάσεις ότι οι παραδοχές της σχετικά με το περιεχόμενο της διαθήκης του πατέρα των αναιρεσιβλήτων δικαιολογούν την σύσταση κληροδοσίας, κρίση στην οποία έπρεπε να καταλήξει με βάση τα εκτιθέμενα στο δικόγραφο της αναίρεσης πραγματικά περιστατικά και όχι τρόπου, κρίση στην οποία κατέληξε με ανεπαρκείς αιτιολογίες και επίσης έπρεπε να διαλάβει τα στοιχεία του περιεχομένου της διαθήκης, που δικαιολογούν την κρίση ότι πρόκειται περί τρόπου σε αντιδιαστολή με την κληροδοσία.

Από την παραδεκτή επισκόπηση του περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι έγιναν δεκτά ως προς την αγωγική αξίωση τα ακόλουθα: " ..... Οι αδελφοί Σ. και Δ.Β. υπήρξαν μέτοχοι της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία ''Β. ΚΑΙ Ε. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ'' και τον διακριτικό τίτλο Β.. Α.Ε.-Ε.Π...

Ο Σ.Β.. απεβίωσε στις 3 Φεβρουαρίου του 1997, τελώντας σε νόμιμο γάμο με την ενάγουσα και ο Δ.Β., πατέρας των εναγομένων, στις 3 Δεκεμβρίου 2014. Ο Δ.Β. την τελευταία βούλησή του διατύπωσε στην από 1-11-2014 ιδιόγραφη διαθήκη του, η οποία δημοσιεύτηκε δυνάμει του με αριθμό 184/18-3-2015 πρακτικού του Ειρηνοδικείου ..., και, στη συνέχεια, κηρύχθηκε κυρία.

Στην παραπάνω διαθήκη του, ο διαθέτης Δ. Β.., διέλαβε την εξής ρήτρα: '' ..... Έχω στην κατοχή μου το 40% των μετοχών της επιχείρησης …... ΑΕ. Εξ αυτών το 10% μου το έδωσε ο αδελφός μου με την υποχρέωση να δίδω στην σύζυγό του εφ' όρου ζωής και εφ' όσον υπάρχουν κέρδη, τα ανάλογα μερίσματα του 10%, με την υποχρέωση που έχουν αναγνωρίσει και τα δύο μου παιδιά, Κ.

και Κ. και έχουν υπογράψει και σχετικό έγγραφο, ως εκ τούτου 5% ανήκει στον Κ.Β. και 5% στην Κ.Β. .....''. Από το περιεχόμενο της διαθήκης προκύπτει με σαφήνεια και πληρότητα η αληθής βούληση του διαθέτη, χωρίς να απαιτείται ερμηνευτική διερεύνηση αυτής (βούλησης διαθέτη) κατά τις διατάξεις των άρθρων 173, 1790 επ.

ΑΚ, α) η υποχρέωση των βεβαρημένων στην αναφερόμενη περιοδική παροχή μερισμάτων από το 10% των μετοχών της ως άνω εταιρείας εάν υπάρχουν κέρδη, που χορηγήθηκαν (10% μετοχών) στον διαθέτη για την καταβολή της παροχής αυτής εφ' όρου ζωής της ενάγουσας, β) ο συνδεόμενος με την επιβολή της ως άνω υποχρέωσης ανωτέρω αναφερόμενος σκοπός (ΑΚ 2012), που προσδιορίζεται επαρκώς και γ) πρόσωπα που βαρύνονται με την εκπλήρωση της υποχρέωσης και τα οποία είναι τα τέκνα του διαθέτη.

Από τα ανωτέρω, σε συνδυασμό με την συγκεκριμένη διατύπωση της ως άνω αιτία θανάτου διατάξεως, συνάγεται με πλήρη βεβαιότητα ότι ο διαθέτης επέβαλε στα τέκνα την εκπλήρωση της άνω υποχρέωσης προς την ενάγουσα, χωρίς όμως να προσπορίσει σε αυτή (ενάγουσα) περιουσιακή ωφέλεια από αντικείμενο της κληρονομιαίας περιουσίας ή από τα μέσα της καταλειπόμενης στους βεβαρημένους κληρονομικής μερίδας.

Συνεπώς, πρόκειται αναμφίβολα περί επιβολής τρόπου, την εκπλήρωση του οποίου έχουν δικαίωμα να απαιτήσουν τα περιοριστικά αναφερόμενα στην ΑΚ 2014 πρόσωπα (κληρονόμος, συγκληρονόμος και αυτός που ωφελείται άμεσα από την έκπτωση εκείνου που είναι αρχικά βεβαρημένος με τον τρόπο), στα οποία (πρόσωπα) δεν συμπεριλαμβάνεται ο ωφελούμενος και στην προκειμένη περίπτωση η ενάγουσα .....

Περαιτέρω, με την από 2-10-1996 ενυπόγραφη δήλωσή του, ο Δ.Β. (διαθέτης) - μέτοχος της εταιρείας ''... ΑΕ Ε.Π.'', παραχώρησε την επικαρπία σε 3.065 ονομαστικές μετοχές, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα σε αυτή (), στην ενάγουσα σύζυγο του Σ. Β., για όλη τη διάρκεια της ζωής της. Την ως άνω υποχρέωση αποδέχθηκαν τα τέκνα του Δ.Β. (διαθέτη), εναγόμενοι, ήδη εφεσίβλητοι ως κληρονόμοι του, ότι θα συνεχίσουν εφ' όρου ζωής της ενάγουσας.

Με την εν λόγω συμφωνία μεταξύ διαθέτη και κληρονόμων του συστάθηκε παροχή (ισόβια παραχώρηση επικαρπίας ονομαστικών μετοχών) προκαταβλητέα σε χρονικές περιόδους που καθορίζονται από τον σκοπό της, η οποία (παροχή) συνδέεται με την διάρκεια της ζωής της δικαιούχου ενάγουσας. .....". Ακολούθως το Εφετείο, εκφέροντας όμοια κρίση με το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο έκρινε ότι ο διαθέτης με την αντίστοιχη διάταξη της διαθήκης δεν έταξε κληροδοσία υπέρ της αναιρεσείουσας, αλλά όρισε τρόπο και απέρριψε την αγωγή της κατά την κύρια βάση της ως αβάσιμη κατ' ουσία, διότι η αναιρεσείουσα ως ωφελούμενη, δεν συμπεριλαμβάνεται στα δικαιούμενα να επιδιώξουν δικαστικά την εκπλήρωση του τρόπου πρόσωπα, τα οποία ορίζονται περιοριστικά στη διάταξη του άρθρου 2014 ΑΚ, απέρριψε τους υποστηρίζοντες το αντίθετο σχετικούς λόγους έφεσης και τον πρόσθετο λόγο έφεσης.

Η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ότι ο διαθέτης όρισε με διάταξη της διαθήκης του την υποχρέωση περιοδικής παροχής μερισμάτων προς την αναιρεσείουσα από μετοχές των αναιρεσιβλήτων στην προαναφερόμενη εταιρεία, ότι οι μετοχές αυτές παραχωρήθηκαν χωρίς αντάλλαγμα από τον σύζυγό της προς τον αδελφό του και πατέρα των αναιρεσιβλήτων, ότι αμφότεροι οι αδελφοί αυτοί, ήδη αποβιώσαντες, ήταν συμμέτοχοι στην εταιρεία, ότι η αναιρεσείουσα δεν είναι τετιμημένη με την διαθήκη προς παροχή των μερισμάτων, ότι οι αναιρεσείοντες είναι βεβαρημένοι συγκληρονόμοι για την εκπλήρωση της υποχρέωσης από τη διαθήκη προς παροχή αυτών, ότι η παροχή αποσκοπεί στην εφ' όρου ζωής οικονομική στήριξη της αναιρεσείουσας και ότι δεν διαπιστώθηκε κενό ή ασάφεια ούτε δημιουργήθηκε καμία αμφιβολία ως προς την έννοια της βούλησης του διαθέτη ότι όρισε τρόπο και έτσι δεν ανέκυψε η ανάγκη να προσφύγει σε ερμηνεία της διαθήκης.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι όπως έκρινε το εφετείο, ορθά ερμήνευσε τις ως άνω διατάξεις των άρθρων 1714 και 1715 ΑΚ και εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 1715 ΑΚ που ήταν στην κρινόμενη περίπτωση εφαρμοστέα και όχι του άρθρου 1714, όπως διατείνεται η αναιρεσείουσα με τον αναιρετικό αυτό λόγο, αφού, η εγκατάσταση των αναιρεσιβλήτων ως (συγ)κληρονόμων στην κληρονομία του διαθέτη πατέρα τους έγινε με την σύγχρονη επιβολή τρόπου, δηλαδή υποχρέωσης, κατ' άρθρο 1715, προς παροχή στην αναιρεσείουσα.

Έτσι, επιβλήθηκε στους αναιρεσίβλητους η συγκεκριμένη θετική ενέργεια, προκειμένου να εξακολουθήσει για ολόκληρο το υπολειπόμενο διάστημα της ζωής της ωφελούμενης από τον τρόπο αναιρεσείουσας. Εξάλλου, το εφετείο δεν παραβίασε ούτε τους γενικούς ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 1781 επ. ΑΚ, στους οποίους και δεν προσέφυγε για την ερμηνεία της διαθήκης, αφού, κατ' ανέλεγκτη κρίση, δεν διαπίστωσε κενό ή ασάφεια στη δήλωση βούλησης του διαθέτη, ενώ δεν δέχθηκε, ούτε και εμμέσως, την συνδρομή κενού ή ασάφειας στην δήλωσή του, ώστε να έπρεπε να προσφύγει σε ερμηνεία της βούλησής του (ΑΠ 482/2010, ΑΠ 516/2009, ΑΠ 838/2005) και δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού διέλαβε σ' αυτήν πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, κατά τις οποίες από το περιεχόμενο της διαθήκης, προκύπτει με σαφήνεια ότι ο διαθέτης όρισε τρόπο υπέρ της ωφελούμενης αναιρεσείουσας.

Οι αιτιολογίες αυτές στηρίζουν πλήρως το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης και επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων των άρθρων 1714 και 1715 ΑΚ. Επομένως οι περί του αντιθέτου και από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος και δεύτερος λόγοι της αναίρεσης πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 11 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής για την ίδρυση του σχετικού λόγου αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία, κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 341 και 346 ΚΠολΔ το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη (ΟλΑΠ 2/2008).

Μεταξύ των αποδεικτικών μέσων, η μη λήψη υπόψη των οποίων ιδρύει τον ανωτέρω λόγο αναίρεσης περιλαμβάνεται και η ομολογία, δικαστική ή εξώδικη (ΑΠ 172/2021, ΑΠ 1078/2015). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335 και 352 ΚΠολΔ προκύπτει ότι δικαστική ομολογία του διαδίκου, η οποία παρέχει πλήρη απόδειξη, είναι μόνο εκείνη που γίνεται προφορικώς ή γραπτώς ενώπιον του δικαστηρίου που δικάζει την υπόθεση, κάθε δε άλλη ομολογία θεωρείται εξώδικη και εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο, έστω και αν έγινε ενώπιον δικαστηρίου αλλά όχι στη συγκεκριμένη δίκη, στην οποία έγινε επίκλησή της ως αποδεικτικού μέσου.

Η ομολογία αυτή, δηλαδή η παραδοχή με μονομερή δήλωση απευθυνόμενη προς το δικαστήριο που δικάζει τη συγκεκριμένη δίκη ενός κρίσιμου γεγονότος από τον αντίδικο εκείνου που φέρει το βάρος της επίκλησης και της απόδειξής του, πρέπει να γίνει με πρόθεσή του προς αναγνώριση του επιβλαβούς αυτού γεγονότος.

Έτσι, απόδειξη δεν αποτελεί κάθε ομολογία αλλά μόνο η γενόμενη με σκοπό αποδοχής του αμφισβητούμενου και επιβλαβούς για τον ομολογούντα γεγονότος (ΑΠ 691/2017). Επίσης δικαστική ομολογία υπάρχει μόνο όταν το ενώπιον του δικαστηρίου αναγνωριζόμενο από το διάδικο επιζήμιο γι' αυτόν γεγονός αναφέρεται αμέσως στο αντικείμενο της δίκης (ΑΠ 188/2017, ΑΠ 1435/2009, ΑΠ 115/2007, ΑΠ 1230/2000).

Με τον τρίτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο μέρος του, η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια και προσάπτει στο εφετείο ότι δεν έλαβε υπόψη τα έγγραφα που η αναιρεσείουσα είχε προσκομίσει και επικαλεστεί με τις έγγραφες προτάσεις της στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια δίκη και συγκεκριμένα τις Θ 290/2014-560/2015 και Θ. 290/2014-561/2015 δηλώσεις φόρου κληρονομίας των αναιρεσιβλήτων, στις οποίες δηλώνουν τις επίμαχες μετοχές και την περιέλευσή τους σε αυτούς ως εκ διαθήκης κληρονόμους, που καταδεικνύει την επίδικη κληροδοσία, καθώς και το πρακτικό της γενικής συνέλευσης της εταιρείας, για τη χρήση έτους 2017, με το οποίο εγκρίνει ετησίως μισθούς των μελών του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας, από το οποίο προκύπτει ότι πρόκειται περί κληροδοσίας, αλλά δεν υπάρχουν προς διανομή κέρδη της εταιρείας, που να δικαιολογεί την δικαστική επιδίωξή τους από την αναιρεσείουσα, η οποία επίσης αιτιάται ότι το εφετείο δεν έλαβε υπόψη την εξώδικη ομολογία των αναιρεσιβλήτων που προκύπτει από τα έγγραφα αυτά για την βασιμότητα της αγωγικής απαίτησης.

Από το σύνολο των παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε όλα τα ανωτέρω έγγραφα, μαζί με τα λοιπά αποδεικτικά στοιχεία, έστω και εάν δεν τα αξιολογεί ξεχωριστά, ούτε άλλωστε είχε τέτοια υποχρέωση, εξάλλου ουδόλως προκύπτει από αυτά εξώδικη ομολογία των αναιρεσιβλήτων, ενώ η απόδοση μεγαλύτερης αξιοπιστίας σε κάποιο από τα ισοδύναμα αποδεικτικά μέσα, στα οποία στηρίχθηκε το εφετείο, ανήκει στην ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του ως προς την εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού (άρθρο 562 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Συνεπώς, καθίσταται απολύτως βέβαιο, ότι έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε και τα έγγραφα αυτά για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, που είναι αντίθετο από εκείνο, που κατά την αναιρεσείουσα είναι το ορθό. Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης, κατά το πρώτο μέρος του, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Με τον ίδιο (τρίτο) λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το δεύτερο μέρος του, αποδίδεται η πλημμέλεια στο εφετείο ότι δεν έλαβε υπόψη επικληθείσα από την αναιρεσείουσα δικαστική ομολογία των αναιρεσιβλήτων, που περιέχεται στα δικόγραφα των προτάσεών τους, στα οποία ομολογούν την ύπαρξη διάταξης περί κληροδοσίας στην προαναφερόμενη διαθήκη του πατέρα τους, γι' αυτό και κατέβαλαν στην αναιρεσείουσα ως αναλογία των μετοχών επί των κερδών της εταιρείας σε ποσοστό 10% το ποσό των 11.448 ευρώ για το έτος 2014 και των 17.063,70 ευρώ για το έτος 2015 (η αναιρεσείουσα αξιώνει με την αγωγή τα επικαλούμενα μεγαλύτερα ποσά κερδών για τιε εν λόγω εταιρικές χρήσεις).

Στην προκείμενη περίπτωση, στις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες προτάσεις των αναιρεσιβλήτων διαλαμβάνεται μεταξύ των άλλων για την αναιρεσείουσα ότι "..... εμφανιζόταν, μέχρι πρότινος, ως δήθεν απασχολούμενη στην εταιρεία "... ΑΕ" οι δε τακτικές μηνιαίες αποδοχές - απολαβές της, από την δήθεν (κατόπιν της εικονικής της πρόσληψης) σύμβαση εργασίας της αφαιρούνταν, κατόπιν συμψηφισμού, από τα χρηματικά ποσά των μερισμάτων που λάμβανε ετησίως.

Ήτοι εν συνόλω, τα χρηματικά ποσά που κατεβλήθησαν από την ... ΑΕ (για την εν λόγω αιτία ως μηνιαίες καθαρές αποδοχές) στην ενάγουσα από 1/1/2014 έως 31/12/2014, ανέρχονται στα 11.870,94 ευρώ και από 1/1/2015 έως 31/12/2015 στα 11.936,80 ευρώ, τα οποία θα πρέπει να συναθροισθούν στα καταβληθέντα (από την εταιρεία) μερίσματα και συγκεκριμένα για την μεν χρήση 2014 τα χρήματα που κατέβαλε η ...

ΑΕ προς την ενάγουσα συνολικώς ανήλθαν στα [11.448 (εν είδη μερισμάτων) + 11.870,94 (εν είδη καθαρών αποδοχών)=] 23.318,94 ευρώ, για την δε χρήση 2015 τα χρήματα που κατέβαλε η ... ΑΕ προς την ενάγουσα συνολικώς ανήλθαν στα [17.063,76 (εν είδη μερισμάτων)+11.936,80 (εν είδη καθαρών αποδοχών)=] 29.000,56 ευρώ. ..... ". Το περιεχόμενο των προτάσεων των αναιρεσιβλήτων, κατά την ανωτέρω περικοπή, δεν αποτελεί σαφή και συγκεκριμένη δικαστική ομολογία των αναιρεσιβλήτων, αφού αυτοί δεν συνομολογούν ότι κατέβαλαν τα ανωτέρω ποσά μερίσματος ως κληροδοσία με βάση την προαναφερόμενη διαθήκη του πατέρα τους, ως εκ τούτου δεν αναγνωρίζουν επιζήμιο γι' αυτούς γεγονός, που αναφέρεται αμέσως στο αντικείμενο της δίκης.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης, και κατά το δεύτερο μέρος του, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατόπιν τούτων πρέπει η ένδικη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί στο σύνολό της και να συμψηφιστούν τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, λόγω του δυσερμήνευτου των διατάξεων που εφαρμόστηκαν για την υπόθεση (άρθρο 179 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-12-2022 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 677/2022 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου ....

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Απριλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Μαΐου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ