Supreme Court dismisses appeal against lower court ruling on property ownership dispute over public land.

Απόφαση 773 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 773/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή-Εισηγήτρια, Γεώργιο Παπανδρέου, Αναστασία Περιστεράκη, Μαρία Μουλιανιτάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Δεκεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ζωή Μαυρίδου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Ανδρονόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-4-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 656/2013, 276/2016, 27/2017 μη οριστικές, 789/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 103/2018 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 20-5-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Ο από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά την ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, δηλαδή, παρά τη μη επαρκή έκθεση σε αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη.

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 216 § 1 α', β'ΚΠολΔ προκύπτει, ότι το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει, εκτός από τα στοιχεία που απαιτούνται για τη νομική θεμελίωση της αγωγής, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και ορισμένο αίτημα. Η ακριβής περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς είναι συνυφασμένη με την υποβολή αιτήματος ορισμένου και όχι αορίστου.

Διαφορετικά το δικαστήριο βρίσκεται σε αδυναμία να εκδώσει απόφαση συγκεκριμένη και επιδεκτική εκτέλεσης. 'Όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν περιέχονται τα πιο πάνω στοιχεία ή όταν αυτά περιέχονται κατά τρόπο ελλιπή ή ασαφή, τότε η έλλειψη αυτή καθιστά μη νομότυπη την άσκησή της, επιφέρει δε την απόρριψή της ως απαράδεκτης λόγω αοριστίας, είτε κατόπιν προβολής της σχετικής ένστασης, είτε και αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο της ουσίας.

Προκειμένου ειδικότερα, περί διεκδικητικής ή αναγνωριστικής κυριότητας ακινήτου αγωγής απαιτείται, για το ορισμένο αυτής, εκτός από τα απαιτούμενα κατά το άρθρο 1094 ΑΚ στοιχεία, και ακριβής περιγραφή του εν λόγω ακινήτου, δηλαδή, ο προσδιορισμός του κατά θέση, έκταση, ιδιότητα και όρια, ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ως προς την ταυτότητά του, αν δε αυτό φέρεται ως τμήμα μεγαλύτερου ακινήτου, απαιτείται ο προσδιορισμός της θέσης του μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο και των ορίων του.

Δεν απαιτείται, όμως, για το ορισμένο της αγωγής, να αναφέρονται στο αγωγικό δικόγραφο οι πλευρικές διαστάσεις του ακινήτου, ούτε και να επισυνάπτεται τοπογραφικό διάγραμμα στο οποίο αυτό να εμφαίνεται (ΑΠ 1182/2012). Στην προκείμενη περίπτωση, κατ' επιτρεπτή επισκόπηση, η αναιρεσίβλητη με την υπό κρίση αγωγή της κατ' ορθή εκτίμηση του δικογράφου της, ισχυρίστηκε ότι είναι κύρια ενός αγρού (παλαιάς σταφιδάμπελου), συνολικής έκτασης τεσσάρων περίπου στρεμμάτων, που κείται στη θέση "..." της περιοχής ...

του Δήμου ... και συνορεύει ανατολικά και βόρεια, δεδομένου ότι έχει προς τα ανατολικά τριγωνικό σχήμα, με ιδιοκτησία κληρονόμων Τ. Γ. και Μ. Τ., νότια με την υπάρχουσα εγκιβωτισμένη κοίτη του χειμάρρου ... και τον εν συνεχεία αυτής διαμορφωθέντα κοινόχρηστο δρόμο και πέραν τούτου με άλλη ιδιοκτησία της ενάγουσας και δυτικά με δημοτική οδό ...

και πέραν αυτής με ιδιοκτησία Δήμου ... και άλλων ιδιοκτητών. Περαιτέρω εκθέτει ότι ο αγρός αυτός περιήλθε στην πλήρη κυριότητά της κυρίως με παράγωγο τρόπο και, συγκεκριμένα, δυνάμει του υπ' αριθμ. .../1974 αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου … Α. Π., νομίμως μεταγραφέντος, με αγορά από τον αληθή κύριο Κ.

Δ., στον οποίο είχε περιέλθει σε μείζονα έκταση το έτος 1937, επίσης με αγορά, από τον Λ. Κ., δυνάμει του υπ' αριθμ. .../1937 αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του τότε συμβολαιογράφου … Ε. Μ., νομίμως μεταγραφέντος, στον οποίο είχε περιέλθει σε μεγαλύτερη ακόμη έκταση, "συγκείμενη εκ στρεμμάτων βασιλικών 12", δυνάμει της υπ' αριθμ. .../1905 περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης του τότε συμβολαιογράφου … Α.

Σ., νομίμως μεταγραφείσας, κατόπιν δημόσιου αναγκαστικού πλειστηριασμού που διενήργησε η Τραπεζική Εταιρεία με την επωνυμία "... Α.Ε." σε βάρος του οφειλέτη της Π. Γ.. Ότι στον τελευταίο κύριο της επίδικης έκτασης και απώτερο δικαιοπάροχο της Π. Γ., είχε περιέλθει το εν λόγω ακίνητο, σε μεγαλύτερη έκταση, από κληρονομιά της αποβιωσάσης το έτος 1885 μητέρας του Β.

Γ., στην οποία είχε περιέλθει επίσης από κληρονομιά του αδελφού της Α. Λ., στην οποία μόνη αυτή είχε υπεισέλθει και αναμειχθεί. Εν συνεχεία εκθέτει ότι, επικουρικά, απέκτησε το ως άνω ακίνητο, με πρωτότυπο τρόπο, δηλαδή, με έκτακτη χρησικτησία, που συνέτρεχε στο πρόσωπο των ως άνω δικαιοπαρόχων της, οι οποίοι νέμονταν το εν λόγω ακίνητο με καλή πίστη πριν από το έτος 1880, ασκώντας τις αναλυτικά περιγραφόμενες στην αγωγή διακατοχικές πράξεις (φύτευση σταφιδάμπελου, καλλιέργεια και συλλογή καρπών, καλλιέργεια μετέπειτα με δημητριακά, καθαρισμός από θάμνους και πέτρες, θεώρηση) και έκτοτε παραγώγως με τις επακολουθήσασες ως άνω διαδοχικές μεταβιβάσεις αυτού, αλλά και με τακτική χρησικτησία που συνέτρεχε στο πρόσωπό της, με την άσκηση διακατοχικών πράξεων (ανέγερση βιομηχανικών εγκαταστάσεων και άσκηση επιχείρησης παραγωγής πλακών και μαρμάρων, λιπασμάτων, φυτοχωμάτων και άλλων συναφών προϊόντων), με διάνοια κυρίου και καλή πίστη για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της 10ετίας.

Τέλος, εκθέτει ότι το ακίνητο της στην πραγματικότητα έχει έκταση 6.925,95 τ .μι. και έχει ανεγείρει εντός αυτού, δυνάμει νόμιμης οικοδομικής αδείας τις κτιριακές βιομηχανικές εγκαταστάσεις της επιχείρησής της και ότι το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο, μολονότι για την έκδοση της προαναφερόμενης άδειας, κατά το έτος 1978, της χορήγησε βεβαίωση ότι το εν λόγω ακίνητο δεν αποτελεί δασική έκταση και, κατά συνέπεια, ότι δεν διεκδικεί δικαιώματα κυριότητας επ' αυτού, πλην της εκτάσεως που βρίσκεται "εντός της από πολλών ετών εγκιβωτισμένης κοίτης του χειμάρρου ...", την οποία και προσδιόρισε κατ' έκταση, εντούτοις εντελώς αυθαίρετα, αρχικά κατά το έτος 1982 και εν συνεχεία κατά το έτος 1989, προέβαλε δικαιώματα κυριότητας επί τμημάτων του ανωτέρω ακινήτου της, εκτάσεως 2.300 τ.μ.

και 3.695,60 τ.μ. αντίστοιχα, κοινοποιώντας της μάλιστα και σχετικά πρωτόκολλα διοικητικής αποβολής. Ακολούθως, κατά τη διαδικασία κτηματογράφησης που έχει ήδη ολοκληρωθεί στο Δήμο ..., εντός των διοικητικών ορίων του οποίου βρίσκεται η επίδικη οικοπεδική της έκταση, το εναγόμενο υπέβαλε προς τον Οργανισμό Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδας (Ο.Κ.Χ.Ε.) δήλωση ιδιοκτησίας επί της ανωτέρω εκτάσεως της ενάγουσας, με αποτέλεσμα να καταχωριστεί το τελευταίο στα κτηματολογικά βιβλία του κτηματολογικού γραφείου … ως κύριος του και, συγκεκριμένα, στα κτηματολογικά φύλλα των ακινήτων που φέρονται με ΚΑΕΚ α) ...

εκτάσεως 2.278 τ.μ. και β) ... έκτασης 3.682 τ.μ. Με βάση τα ανωτέρω εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, η ενάγουσα επικαλούμενη ότι το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο αμφισβητεί το δικαίωμα της αποκλειστικής της κυριότητας επί των ανωτέρω γεωτεμαχίων, καθώς αυτά αποτελούν στην πραγματικότητα τμήματα του λεπτομερώς περιγραφόμενου στο αγωγικό δικόγραφο ακινήτου της αποκλειστικής της κυριότητας ζήτησε:

α) να αναγνωρισθεί το δικαίωμα της πλήρους κυριότητας της στο ανωτέρω περιγραφόμενο ακίνητό της, συνολικής έκτασης 6.952,95 τ.μ. και β) να διαταχθεί η σχετική διόρθωση των ανακριβών αρχικών πρώτων εγγραφών στα Κτηματολογικά Βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου Πατρών, που αφορούν στα γεωτεμάχια με τους ανωτέρω ΚΑΕΚ, έτσι ώστε να αναγραφεί η ίδια ως αποκλειστική κυρία ολοκλήρου του πιο πάνω ακινήτου, κατά ποσοστό 100%.

Με το παραπάνω περιεχόμενο και αιτήματα η ένδικη αγωγή είναι ορισμένη και, ειδικότερα, όσον αφορά στην περιγραφή του επίδικου ακινήτου, χωρίς να είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός των πλευρικών του διαστάσεων και των ορίων του, σε σχέση με τις μεγαλύτερες εκτάσεις που είχαν περιέλθει στον άμεσο και στους λοιπούς (απώτερους και απώτατους) δικαιοπαρόχους του. Επίσης, όπως προκύπτει από το πιο πάνω περιεχόμενό της (κρινόμενης αγωγής), εκτίθενται οι πράξεις νομής χρησικτησίας της ενάγουσας και των δικαιοπαρόχων της, ενώ δεν είναι αναγκαίος ο χρονικός προσδιορισμός των πράξεων νομής του κάθε δικαιοπαρόχου, ούτε ο τρόπος υπεισέλευσης της απώτατης δικαιοπαρόχου Β. Γ. στην κληρονομία του αδελφού της και, ωσαύτως, αναφέρεται το στοιχείο της καλής πίστης. Επομένως, το Εφετείο, που έκρινε ομοίως, δεν παρέλειψε να κηρύξει παρά το νόμο ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας την ένδικη αγωγή και πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος ο πρώτος, από το άρθ. 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο το αναιρεσείον προσάπτει την αιτίαση ότι με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε, παρά το νόμο, ως αβάσιμος ο ισχυρισμός του περί αοριστίας της αγωγής που είχε προβάλει στην πρωτοβάθμια δίκη και επανέφερε με λόγο έφεσης στη δευτεροβάθμια δίκη.

ΙΙ. Με το δεύτερο λόγο αναίρεσης το αναιρεσείον υποστηρίζει ότι το Εφετείο, υπέπεσε στην ίδια πιο πάνω (υπ'αρ. 14) πλημμέλεια, διότι, έκρινε ορισμένη την αγωγή της αναιρεσίβλητης, ενώ έπρεπε (και κατά παραδοχή σχετικού λόγου της έφεσής του) να την απορρίψει ως απαράδεκτη εξαιτίας αοριστίας, αφού ούτε στο αγωγικό δικόγραφο (καθ' υποφορά), ούτε στις προτάσεις της πρώτης συζήτησης του πρώτου βαθμού, παρέθεσε τις από τους δικαιοπαρόχους της με τη σειρά της διαδοχικότητάς τους πράξεις νομής καθενός από αυτούς, με αναγωγή στο κρίσιμο χρονικό διάστημα 11-9-1885/11-9-1015. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, αφού, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της αγωγής, (κατά τα αναφερόμενα και σε σχέση με τον πρώτο λόγο αναίρεσης) εκτίθενται αναλυτικά οι με καλή πίστη πράξεις νομής χρησικτησίας της ενάγουσας και των δικαιοπαρόχων της, ενώ δεν είναι αναγκαία η μνεία του χρονικού προσδιορισμού των πράξεως νομής κάθε δικαιοπαρόχου, ούτε του τρόπου υπεισέλευσης της απώτατης δικαιοπαρόχου στην κληρονομία του αδελφού της.

ΙΙΙ. Κατά την έννοια του αρ. 19 του άνω άρθρου, η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης, όταν στην ελάσσονα πρότασή της δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικά τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ουσιώδους για την έκβαση της δίκης ζητήματος και, έτσι, δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.

IV. Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αρ. 4, 566§1 και 577§3 ΚΠολΔ συνάγεται ότι στο δικόγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο η πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικότερα, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης, δεν αρκεί να αναφέρεται (μόνον) ενάριθμα η καταλογιζόμενη πλημμέλεια, αλλά πρέπει (πάντοτε) επακριβώς να αναπτύσσεται κατά το περιεχόμενό της, όπως λ.χ. όταν αποδίδεται το παράπονο της πλημμέλειας από την πιο πάνω διάταξη του αριθμ. 19 για παραβίαση εκ πλαγίου ουσιαστικών κανόνων.

Σε τέτοια περίπτωση για το ορισμένο του λόγου πρέπει να αναφέρονται οι φερόμενες ως εκ πλαγίου παραβιασθείσες ουσιαστικές διατάξεις. Στην προκείμενη περίπτωση με τον τρίτο λόγο αναίρεσης το αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλομένη ότι υπέπεσε στην παραπάνω (αρ. 19) πλημμέλεια, διότι δέχεται ότι η παλαιότερη μορφή του επιδίκου, μέσα στο οποίο βρίσκονται τα καταγραμμένα ως δημόσια κτήματα που αναφέρονται στο αναιρετήριο με τα αντίστοιχα ΚΑΕΚ, ήταν αμμοχαλικιώδης και, όπως φαίνεται σε αεροφωτογραφία του 1945, όλη αυτή η περιοχή καταλήφθηκε από φερτά υλικά, μετά από πλημμύρα που συνέβη μετά το 1905 και ίσως μετά το 1937 στη συνέχεια, αντιφατικά και με ασαφή αιτιολογία καταλήγει στο συμπέρασμα, ότι το επίδικο κατά το χρονικό διάστημα 1905/1945 ήταν σταφιδάμπελος και όχι κοινόχρηστο.

Ο λόγος αυτός είναι αόριστος, διότι δεν αναφέρει τις ουσιαστικές διατάξεις που παραβιάστηκαν εκ πλαγίου, όπως αναπτύσσεται στην αντίστοιχη μείζονα σκέψη. V. Κατά τον αρ. 11γ του πιο πάνω άρθρου αναίρεση επιτρέπεται, αν δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Καμία, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλ' αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων (μάρτυρες, έγγραφα κλπ) που λήφθηκαν υπόψη (ΑΠ 1078/2015). Στην προκείμενη περίπτωση το αναιρεσείον προσάπτει στο Εφετείο με τον τέταρτο και τελευταίο λόγο αναίρεσης την υπ'αρ. 11 γ πλημμέλεια, διότι, όπως υποστηρίζει, δεν έλαβε υπόψη και δεν συνεκτίμησε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων ότι το επίδικο αποτελεί εγκαταληφθείσα κοίτη του χειμάρρου ..., τα έγγραφα που επικαλέστηκε νόμιμα και προσκόμισε, ήτοι, 1) το από 13-12-1993 Πόρισμα της Ε.Δ.Ε.

που υπογράφει ο Δ. Δ. σε εκτέλεση της .../2-4-93 Δ/γής της Δ/νσης Δημόσιας Περιουσίας του Υπ. Οικ. Κατά της από 25-2-93 αίτησης της αναιρεσίβλητης για αναγνώριση κυριότητας σε 2.300 μ2 και 2) την από 17-11-1993 τεχνική έκθεση του τοπογράφου μηχανικού Σ. Σ., που συντάχθηκε στο πλαίσιο της άνω ΕΔΕ. Ο λόγος είναι αβάσιμος, καθόσον τόσο από την διατύπωση στην αρχή του αποδεικτικού πορίσματος, όσο και από όλο το περιεχόμενο της απόφασης, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη και συνεκτιμήθηκαν μαζί με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα (μάρτυρες, έκθεση δικαστικής πραγματογνωμοσύνης, έγγραφα) και τα πιο πάνω έγγραφα, έστω και αν δεν γίνεται ειδική μνεία και αξιολόγηση αυτών κατά το σχηματισμό της αποδεικτικής κρίσης του δικαστηρίου της ουσίας.

VI. Κατά συνέπεια, μη υπάρχοντος ετέρου λόγου προς διερεύνηση, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να επιβληθούν στο ηττώμενο αναιρεσείον τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, κατά παραδοχή του αιτήματός της (άρθρ. 176, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ, 22 ν. 3693/57, ως ισχύει), σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-5-2019 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 103/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Και Επιβάλλει στο αναιρεσείον τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, το ποσό των οποίων ορίζει σε τριακόσια ευρώ (300€).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 17 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

και ταύτης καθώς και των αρχαιοτέρων Αρεοπαγιτών αποχωρήσαντων από την υπηρεσία, η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ