SK 9/06 · Trybunał Konstytucyjny

SK 9/06Postanowienie na zażalenie z dnia 30 listopada 2006Postanowienie na zażalenie z dnia 30 listopada 2006Postanowienie inne z dnia 3 listopada 2006Postanowienie - umorzenie z dnia 3 listopada 2006 Sygnatura SK 9/06 Data wpływu do TK 25 listopada 2004 Data wpływu do STK 19 stycznia 2006 Pochodzi z Ts 196/04 Przedmiot sprawyUstawa z dnia 6. 06. 1997r. Kodeks karny art. 212 par. 2 WzorceKonstytucja z dnia 2. 04. 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 31 ust. 3art. 54 ust. 2 Postanowienie na zażalenie z dnia 30 listopada 2006 Rodzaj orzeczenia Postanowienie na zażalenie Data 30 listopada 2006 Dotyczy prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 166 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyAdam JamrózsprawozdawcaMarek KotlinowskiJerzy StępieńBohdan ZdziennickiPostanowienie na zażalenie z dnia 30 listopada 2006 Rodzaj orzeczenia Postanowienie na zażalenie Data 30 listopada 2006 Dotyczy prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 165 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyAdam JamrózsprawozdawcaMarek KotlinowskiJerzy StępieńBohdan ZdziennickiPostanowienie inne z dnia 3 listopada 2006 Rodzaj orzeczenia Postanowienie inne Data 3 listopada 2006 Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 159 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyTeresa Dębowska-RomanowskaAdam JamrózsprawozdawcaJerzy StępieńMarian ZdybPostanowienie - umorzenie z dnia 3 listopada 2006 Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 3 listopada 2006 Dotyczy Prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 158 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyTeresa Dębowska-RomanowskaAdam JamrózsprawozdawcaJerzy StępieńMarian ZdybStan na: 16-07-2026 Rodzaj orzeczenia Postanowienie na zażalenie Data 30 listopada 2006 Dotyczy prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 166 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyAdam JamrózsprawozdawcaMarek KotlinowskiJerzy StępieńBohdan ZdziennickiPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [34 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt SK 9/06 przewodniczący:

Andrzej Mączyński sprawozdawca: Adam Jamróz Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie - uzasadnienie prawne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie na zażalenie Data 30 listopada 2006 Dotyczy prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 166 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyAdam JamrózsprawozdawcaMarek KotlinowskiJerzy StępieńBohdan Zdziennicki 166/10A/2006 POSTANOWIENIE z dnia 30 listopada 2006 r. Sygn. akt SK 9/06 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński - przewodniczący Adam Jamróz - sprawozdawca Marek Kotlinowski Jerzy Stępień Bohdan Zdziennicki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2006 r., pisma procesowego pełnomocnika skarżącego Andrzeja Marka określonego jako zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2006 r. o uchyleniu postanowienia tymczasowego z dnia 18 stycznia 2006 r. o sygn.

Ts 196/04, postanawia: nie uwzględnić wniosku skarżącego zawartego w powyższym piśmie. Uzasadnienie: 1 1. W dniu 18 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie tymczasowe wstrzymujące wykonanie postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z 6 lutego 2004 r. (sygn. akt XIV Ko 20/04) w zakresie zarządzenia wykonania kary 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie z 8 listopada 2002 r. (sygn. akt XIV K 332/01) do czasu zakończenia przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania wszczętego ze skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka. 2 Postanowieniem z 3 listopada 2006 r.

Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie zainicjowane skargą Andrzeja Marka (sygn. SK 9/06), ze względu na zbędność wydania orzeczenia, wobec czego, postanowieniem z tej samej daty, uchylił także wcześniejsze postanowienie tymczasowe. 3 Pełnomocnik skarżącego Andrzeja Marka zaskarżył postanowienie o uchyleniu postanowienia tymczasowego w całości i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że jego podstawą jest fakt złożenia przez skarżącego zażalenia na postanowienie umarzające postępowanie w jego sprawie przed Trybunałem Konstytucyjnym – tym samym wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności wobec skarżącego winno być przedłużone przynajmniej do czasu rozpatrzenia zażalenia na umorzenie postępowania lub do czasu wydania orzeczenia ad meritum w sprawie skargi.

Jako podstawa prawna zażalenia wskazany został art. 20 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) w związku z art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). 4 2. Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że postanowienie tymczasowe pozostaje zawsze w ścisłym związku z zawisłą przed Trybunałem sprawą dotyczącą kontroli zgodności określonych przepisów z Konstytucją. W postanowieniu tymczasowym wydanym w sprawie Andrzeja Marka wyraźnie wskazano, że wstrzymuje ono wykonanie postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z 6 lutego 2004 r. (sygn. akt XIV Ko 20/04), w zakresie zarządzenia wykonania kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie z 8 listopada 2002 r. (sygn. akt XIV K 332/01), do czasu zakończenia przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania wszczętego ze skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka.

Postępowanie w sprawie skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka zostało zakończone w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia o umorzeniu tego postępowania. 5 Orzeczenia Trybunału, w tym także postanowienia o umorzeniu postępowania, są ostateczne. Wynika to z art. 190 ust. 1 Konstytucji. Sytuacje, w których dopuszczalne jest wniesienie zażalenia na postanowienia Trybunału (ale które, ze względu na ich występowanie wyłącznie na etapie wstępnej kontroli skarg i wniosków nie naruszają ww. konstytucyjnej zasady ostateczności orzeczeń Trybunału) ujęte są szczegółowo w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym (art. 36 ust. 4 oraz z art. 49 w związku z art. 36 ust. 4).

Przepisy ustawy nie dają podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej. Samo wniesienie pisma procesowego określonego przez skarżącego jako zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania nie kwalifikuje tego pisma jako zażalenie. 6 Trybunał zaznacza, że do ww. postanowienia Trybunału o uchyleniu postanowienia tymczasowego nie mają też odpowiedniego zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a w szczególności art. 394 § 1 k.p.c. 7 W związku z powyższym Trybunał postanowił nie uwzględnić wniosku przedstawionego przez skarżącego we wspomnianym piśmie z 20 listopada 2006 r., aby do czasu rozpatrzenia zażalenia skarżącego na umorzenie postępowania w tej sprawie lub wydania orzeczenia merytorycznego przedłużyć wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności.

Trybunał nadmienia też, że w odrębnym postanowieniu, w związku z pismem skarżącego, wyjaśnił dlaczego nie przysługuje skarżącemu zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania w jego sprawie. 8 Z tych wszystkich względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Rodzaj orzeczenia Postanowienie na zażalenie Data 30 listopada 2006 Dotyczy prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 165 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyAdam JamrózsprawozdawcaMarek KotlinowskiJerzy StępieńBohdan ZdziennickiPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [38 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt SK 9/06 przewodniczący:

Andrzej Mączyński sprawozdawca: Adam Jamróz Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie - uzasadnienie prawne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie na zażalenie Data 30 listopada 2006 Dotyczy prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 165 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyAdam JamrózsprawozdawcaMarek KotlinowskiJerzy StępieńBohdan Zdziennicki 165/10A/2006 POSTANOWIENIE z dnia 30 listopada 2006 r. Sygn. akt SK 9/06 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński - przewodniczący Adam Jamróz - sprawozdawca Marek Kotlinowski Jerzy Stępień Bohdan Zdziennicki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2006 r., pisma procesowego pełnomocnika skarżącego Andrzeja Marka określonego jako zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2006 r. o umorzeniu postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej o sygn.

SK 9/06, postanawia: nie uwzględnić wniosków zawartych w piśmie procesowym skarżącego, określonym jako zażalenie. Uzasadnienie: 1 1. Postanowieniem z 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny nadał bieg skardze Andrzeja Marka (sygn. akt SK 9/06), który wniósł o stwierdzenie, że art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: kodeks karny) w zakresie, w jakim przewiduje karę pozbawienia wolności za nadużycie swobody wypowiedzi w mediach, jest niezgodny z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.

U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: Konwencja). 2 Wyrokiem z 30 października 2006 r. (sygn. P 10/06), Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 212 § 1 i 2 kodeksu karnego z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji (OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 128). Mając na względzie powyższy wyrok Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z 3 listopada 2006 r. umorzył postępowanie w sprawie skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka. W zakresie dotyczącym badania zgodności art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 14 oraz art. 54 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji postępowanie zostało umorzone ze względu na zbędność orzekania;

Trybunał orzekł już bowiem merytorycznie w sprawie zgodności zaskarżonego w skardze przepisu (art. 212 § 2 kodeksu karnego) ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi w wyroku z 30 października 2006 r. W zakresie kontroli zgodności zaskarżonego art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 10 Konwencji postępowanie umorzono ze względu na niedopuszczalność orzekania; przepisy umów międzynarodowych nie mogą bowiem stanowić wzorców kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną. 3 Pełnomocnik skarżącego Andrzeja Marka zaskarżył postanowienie z 3 listopada 2006 r. w całości i wniósł o jego uchylenie oraz rozpoznanie merytoryczne sformułowanych w skardze konstytucyjnej zarzutów oraz „zarzutu niezgodności art. 212 § 2 z art. 2 Konstytucji w związku z art. 2 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania karnego w związku z art. 53 kodeksu karnego”. 4 Zdaniem skarżącego wyrok z 30 października 2006 r. o sygn.

P 10/06 nie mógł stanowić podstawy uznania, że wydanie orzeczenia w jego sprawie jest zbędne. Jako podstawę prawną „zażalenia” skarżący wskazał art. 20 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) w związku z art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). 5 2. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału są ostateczne. Określone przez ustawę o Trybunale Konstytucyjnym wyjątki wynikają z art. 36 ust. 4 oraz z art. 49 w związku z art. 36 ust. 4 ustawy i dotyczą wniesienia zażalenia w terminie 7 dni na postanowienia Trybunału odmawiające nadania dalszego biegu wnioskowi lub skardze. 6 Wymienione wyżej wyjątki dotyczą stadium wstępnego rozpoznania, którego przedmiotem jest zbadanie czy wniosek lub skarga spełniają formalne wymogi określone przez przepisy Konstytucji i ustawy o TK.

Nie podważają one zasady ostateczności orzeczeń Trybunału wyrażonej w art. 190 ust. 1 Konstytucji dotyczącej rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Trybunałem, zainicjowanej wnioskiem lub skargą konstytucyjną (także pytaniem prawnym). 7 Przedmiot sprawy zawisłej przed Trybunałem, zainicjowanej wnioskiem lub skargą konstytucyjną (a także pytaniem prawnym), określony jest przez wskazanie zaskarżonego przepisu lub zakresu normatywnego przepisu oraz wskazanie wzorców kontroli. W przypadku skargi konstytucyjnej wzorce kontroli mogą wynikać tylko z przepisów Konstytucji. 8 Z powyższego wynika, że w wyroku o sygn.

P 10/06 Trybunał orzekł o zgodności art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, co było przedmiotem kontroli konstytucyjnej w sprawie skargi Andrzeja Marka. Trybunał uznał więc za zbędne ponowne merytoryczne rozpoznanie tego samego przedmiotu kontroli. W szczególności Trybunał podkreśla, że przedmiotem kontroli konstytucyjnej w sprawie o sygn. SK 9/06 był przepis art. 212 § 2 kodeksu karnego, a nie centralne zagadnienie skargi, o którym wspomina skarżący. Z powyższych względów Trybunał umorzył postępowanie, nie rozpoznając sprawy merytorycznie, gdyż została ona już rozpoznana w sprawie o sygn.

P 10/06. 9 Trybunał podkreśla również, że wyrażona w art. 20 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym zasada, w myśl której w sprawach nie uregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego oznacza w szczególności, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie może być sprzeczne z regulacją szczególną dotyczącą postępowania przed Trybunałem. Zastosowanie art. 394 § 1 k.p.c., co postuluje skarżący, nie jest możliwe, gdyż stałoby w sprzeczności z zasadą ostateczności orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wyrażoną w art. 190 ust. 1 Konstytucji. 10 Trybunał Konstytucyjny nadmienia również, że zamieszczony w piśmie z 20 listopada 2006 r. postulat wprowadzenia nowych wzorców kontroli do zbadania art. 212 § 2 kodeksu karnego (art. 2 Konstytucji) z oczywistych względów nie został uwzględniony. 11 Z powyższych względów, Trybunał Konstytucyjny postanowił nie uwzględnić wniosków skarżącego zawartych w piśmie z 20 listopada 2006 r.

Rodzaj orzeczenia Postanowienie inne Data 3 listopada 2006 Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 159 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyTeresa Dębowska-RomanowskaAdam JamrózsprawozdawcaJerzy StępieńMarian ZdybPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [32 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 3 listopada 2006 r. sygn. akt SK 9/06 przewodniczący: Andrzej Mączyński sprawozdawca: Adam Jamróz Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie - uzasadnienie prawne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie inne Data 3 listopada 2006 Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 159 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyTeresa Dębowska-RomanowskaAdam JamrózsprawozdawcaJerzy StępieńMarian Zdyb 159/10A/2006 POSTANOWIENIE z dnia 3 listopada 2006 r.

Sygn. akt SK 9/06 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński - przewodniczący Teresa Dębowska-Romanowska Adam Jamróz - sprawozdawca Jerzy Stępień Marian Zdyb, w sprawie ze skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka o zbadanie zgodności: art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), postanawia: na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) uchylić postanowienie tymczasowe z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt Ts 196/04, wstrzymujące wykonanie postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2004 r. w zakresie zarządzenia wykonania kary 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 8 listopada 2002 r. (sygn. akt XIV K 332/01). Uzasadnienie: 1 18 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie tymczasowe wstrzymujące wykonanie postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z 6 lutego 2004 r. (sygn. akt XIV Ko 20/04) w zakresie zarządzenia wykonania kary 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie z 8 listopada 2002 r. (sygn. akt XIV K 332/01) do czasu zakończenia przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania wszczętego ze skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka. 2 W dniu 3 listopada 2006 r.

Trybunał Konstytucyjny postanowił o umorzeniu postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej Andrzej Marka (sygn. SK 9/06) o orzeczenie, że art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: kodeks karny) w zakresie, w jakim przewiduje karę pozbawienia wolności za nadużycie swobody wypowiedzi w mediach, jest niezgodny z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z 1995 r.

Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962 oraz z 2003 r. Nr 42, poz. 364). 3 W związku z umorzeniem postępowania w sprawie skarżącego oraz wcześniejszym stwierdzeniem w wyroku z 30 października 2006 r. w sprawie o sygn. P 10/06 (OTK ZU Nr 9/A/2006, poz. 125) zgodności art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustały przyczyny, dla których wydane zostało postanowienie tymczasowe. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417), Trybunał postanowił o uchyleniu postanowienia tymczasowego z 18 stycznia 2006 r. Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 3 listopada 2006 Dotyczy Prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 158 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyTeresa Dębowska-RomanowskaAdam JamrózsprawozdawcaJerzy StępieńMarian ZdybPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [64 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 3 listopada 2006 r. sygn. akt SK 9/06 przewodniczący:

Andrzej Mączyński sprawozdawca: Adam Jamróz Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie I - część historyczna II - uzasadnienie prawne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 3 listopada 2006 Dotyczy Prawo do wolności wypowiedzi Miejsce publikacji OTK ZU 10A/2006, poz. 158 Skład SędziaFunkcjaAndrzej MączyńskiprzewodniczącyTeresa Dębowska-RomanowskaAdam JamrózsprawozdawcaJerzy StępieńMarian Zdyb 158/10A/2006 POSTANOWIENIE z dnia 3 listopada 2006 r. Sygn. akt SK 9/06 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński - przewodniczący Teresa Dębowska-Romanowska Adam Jamróz - sprawozdawca Jerzy Stępień Marian Zdyb, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2006 r., skargi konstytucyjnej Andrzeja Marka o zbadanie zgodności: art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.

– Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje karę pozbawienia wolności za nadużycie swobody wypowiedzi w mediach, z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), postanawia: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r.

Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym badania zgodności art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) z art. 14 oraz art. 54 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na zbędność orzekania, a w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność orzekania. Uzasadnienie: I 1 1. Skargą z 22 listopada 2004 r. skarżący Andrzej Marek wniósł o orzeczenie, że art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.

– Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: kodeks karny) w zakresie, w jakim przewiduje karę pozbawienia wolności za nadużycie swobody wypowiedzi w mediach, jest niezgodny z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji a także z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z 1995 r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962 oraz z 2003 r. Nr 42, poz. 364; dalej: Konwencja). 2 Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym.

Skarżący w szeregu publikacji zamieszczonych w czasopiśmie „Wieści Polickie” wypowiadał się na temat rzecznika prasowego zarządu gminy w Policach, który, uznając publikacje za pomawiające, wniósł prywatny akt oskarżenia przeciwko skarżącemu. Wyrokiem z 8 listopada 2002 r. (sygn. akt XIV K 332/01) Sąd Rejonowy w Szczecinie uznał skarżącego za winnego tego, że działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru pomówił oskarżyciela prywatnego o właściwości lub postępowanie mogące poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego do zajmowania stanowiska Rzecznika Prasowego Zarządu Gminy w Policach, to jest popełnienia występku z art. 212 § 2 w zw. z art. 12 kodeksu karnego.

Sąd wymierzył skarżącemu karę trzech miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawiesił warunkowo na okres dwóch lat próby. Zobowiązał również skarżącego do przeproszenia pokrzywdzonego przez zamieszczenie stosownego oświadczenia w „Wieściach Polickich”. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 26 listopada 2003 r. (sygn. akt IV Ka 150/03) utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego. Sąd Najwyższy postanowieniem z 22 czerwca 2004 r. (sygn. akt V KK 70/04) oddalił kasację od ww. wyroku Sądu Okręgowego. Sądy wszystkich instancji, oceniając treści publikacji i postępowanie pokrzywdzonego uznały, iż nie budzi wątpliwości umyślny i świadomy charakter zniesławienia jakiego skarżący się dopuścił, a pomówienia były celowym działaniem zmierzającym do zdeprecjonowania pokrzywdzonego w opinii lokalnej społeczności, jako osoby pełniącej funkcję publiczną.

Zdaniem sądów, postępowanie A. Marka nie było podyktowane obroną społecznie uzasadnionego interesu a podnoszenie przez niego obiektywnie nieprawdziwych zarzutów nie realizuje idei swobody wypowiedzi i pozostaje poza granicami dopuszczalnej krytyki. Postanowieniem z 6 lutego 2004 r. (sygn. akt XIV Ko 20/04) Sąd Rejonowy w Szczecinie postanowił zarządzić wykonanie kary pozbawienia wolności, gdyż skazany nie wykonał nałożonego nań wyrokiem obowiązku. 3 Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie oparte na art. 212 § 2 kodeksu karnego naruszyło jego wolność wyrażania poglądów i rozpowszechniania informacji związaną z wolnością prasy.

Naruszenie tej wolności nastąpiło przez wymierzenie skarżącemu kary nieproporcjonalnej w stosunku do naruszenia dóbr osobistych innych osób, jakiego skarżący dopuścił się korzystając, jako dziennikarz i wydawca czasopisma, z wolności wyrażania i rozpowszechniania opinii i informacji. 4 Swoboda wypowiedzi stanowi fundament demokracji. Jej ograniczenia muszą być szczególnie uzasadnione i spełniać wymóg proporcjonalności. Państwo może uznać, że ochrona wartości zderzających się ze swobodą wypowiedzi powinna być realizowana także przy zastosowaniu środków o charakterze prawnokarnym.

Tego typu środków, dopuszczalnych w wypadku zniesławiających, bezpodstawnych i wysuwanych w złej wierze oskarżeń, należy jednak używać wstrzemięźliwie i tylko w ostateczności, zwłaszcza, gdy dostępne są inne środki ochrony dóbr naruszonych korzystaniem ze swobody wypowiedzi. Skarżący przywołuje orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które uznawały wysokie kary (pozbawienia wolności lub grzywny) wymierzane za znieważenie lub zniesławienie za nieproporcjonalne i niekonieczne w społeczeństwie demokratycznym. 5 Zdaniem skarżącego, art. 212 § 2 kodeksu karnego umożliwiając wymierzenie sankcji w postaci bezwzględnego pozbawienia wolności za nadużycie wolności wypowiedzi eo ipso jest niezgodny z art. 14, art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 10 Konwencji, gdyż kara nim przewidziana nie spełnia wymogu konieczności i jest nieproporcjonalna w stosunku do wartości, jaką przedstawia dobro chronione.

Zdaniem skarżącego, jest to szczególnie wyraźne w jego sprawie, w której nadużycie wolności wypowiedzi polegało na krytyce osoby, która posiadała praktyczną możliwość publikowania swych poglądów w gazecie o podobnym charakterze i zasięgu. Oskarżyciel prywatny mógł też zwrócić się o ochronę prawną w trybie przepisów prawa prasowego lub kodeksu cywilnego. Nie było zatem konieczności stosowania sankcji karnej, w szczególności tak dotkliwej jak kara pozbawienia wolności. 6 2. W piśmie z 21 września 2006 r. w imieniu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej stanowisko przedstawił Marszałek Sejmu.

Wniósł on o stwierdzenie, że art. 212 § 2 kodeksu karnego jest zgodny z art. 14 i art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 10 Konwencji. 7 Zdaniem Marszałka, przepisy art. 212 kodeksu karnego stanowią realizację ochrony konstytucyjnych zasad i praw określonych w art. 30 i art. 47 Konstytucji. Władze publiczne, a więc ustawodawca, jak i władza sądownicza obowiązane są na podstawie art. 30 zdanie 2 Konstytucji do ochrony godności człowieka. Z obowiązku tego wywiązują się przez stworzenie podstaw prawnych tej ochrony – m.in. art. 212 § 1 i 2 kodeksu karnego oraz otwarcie drogi sądowej dla dochodzenia tych praw. 8 W myśl art. 47 Konstytucji każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym.

Konstytucja nie przesądza czy ochrona ta ma być realizowana na gruncie prawa cywilnego, co sugeruje skarżący, czy też może być realizowana również w drodze procesu karnego. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 sierpnia 2002 r. (sygn. akt IV KNNS 66/98) stwierdził: „Bezspornym jest, że każda osoba czująca się pokrzywdzona zniesławiającymi wypowiedziami pod swoim adresem ma prawo wystąpić z aktem oskarżenia w postępowaniu prywatno-skargowym”. Tym samym, zdaniem Marszałka, Sąd Najwyższy uznał art. 212 kodeksu karnego za właściwą podstawę prawną dochodzenia takiej ochrony. 9 Art. 212 § 2 kodeksu karnego nie narusza konstytucyjnej zasady wolności prasy (art. 14 Konstytucji) – jak podnosi skarżący – gdyż granicę tej wolności wyznacza publikowanie nieprawdy, natomiast informacje prawdziwe, nawet poniżające daną jednostkę w oczach innych osób, mogą być upubliczniane i nie stanowi to przestępstwa (art. 213 kodeksu karnego). 10 Dziennikarze korzystają, o ile przestrzegają zasad prawnych i etycznych swego zawodu, z dobrodziejstwa kontratypu zawartego w art. 213 kodeksu karnego.

Nie ma podstaw prawnych, aby w takiej sytuacji dziennikarzy traktować łagodniej niż innych obywateli. Zdaniem Marszałka, należałoby wręcz stawiać im surowsze wymagania, gdyż ciąży na nich szczególny, prawny obowiązek obrony dóbr osobistych innych osób i rzetelności przy zbieraniu i ocenie publikowanych materiałów. 11 Przepisy art. 212 kodeksu karnego nie są skierowane przeciwko dziennikarzom, wolności prasy, czy wolności wyrażania poglądów. Stoją one na straży prawa do ochrony czci i godności człowieka gwarantowanych przez Konstytucję. 12 Marszałek wskazuje, że prawne ramy działania dziennikarzy ustawodawca wyznaczył w ustawie z dnia 26 stycznia 1984 r.

– Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.). Już w art. 1 tej ustawy stwierdza się, że „Prasa zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej”. Rzetelność jest więc elementem nieodzownym w wykonywaniu zawodu dziennikarza. Kolejnym elementem prawnych obowiązków dziennikarzy jest prawdziwość w przedstawianiu opisywanych zjawisk (art. 61 ust. 1 prawa prasowego) Przepisy art. 212 kodeksu karnego nie tylko nie naruszają zasady wolności prasy, ale wspólnie z przepisami prawa prasowego stoją na straży rzetelności i prawdziwości wypowiedzi prasowych. 13 Za nietrafny Marszałek uznaje także zarzut naruszenia przez zaskarżony przepis art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Art. 54 ust. 1 Konstytucji zapewnia każdemu wolność wyrażania swoich poglądów, a także pozyskiwania i rozpowszechniania informacji; uprawnienie to nie jest jednak absolutne, bezwzględne i nieograniczone. Z samej istoty tego prawa jego pewne ograniczenia są konieczne. Art. 212 § 2 kodeksu karnego jest jednym z przepisów rangi ustawowej ograniczających prawo do wyrażania poglądów. Ograniczenia te zostały ustanowione dla ochrony moralności publicznej oraz wolności i praw innych osób, a więc zgodnie z wymogami określonymi w art. 31 ust. 3 Konstytucji. 14 Art. 212 § 1 i 2 kodeksu karnego stawia granice swobodzie wyrażania poglądów w najwłaściwszym miejscu – tam gdzie kończy się prawda a zaczyna kłamstwo.

Ustawodawca nie odebrał głoszącym swe poglądy prawa do błędu, a jedynie zakazał świadomego krzywdzenia innych ludzi za pomocą kłamstw i pomówień. 15 Prawo do wolności wyrażania opinii zagwarantowane w art. 10 ust. 1 Konwencji nie ma charakteru absolutnego i, w myśl art. 10 ust. 2 Konwencji, może podlegać ograniczeniom m.in. ze względu na konieczność ochrony dobrego imienia i praw innych osób. II 16 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 17 Skarga konstytucyjna dotyczy niezgodności art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.

– Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: kodeks karny) w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje karę pozbawienia wolności za nadużycie swobody wypowiedzi w mediach. Skarżący stoi na stanowisku, że przepis ten narusza art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z 1995 r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962, z 2003 r. Nr 42, poz. 364; dalej: Konwencja). 18 Wobec tak określonych wzorców kontroli zaskarżonego przepisu powstaje pytanie o celowość i dopuszczalność merytorycznego rozpoznania zarzutów sformułowanych w niniejszej sprawie. 19 1.

W wyroku z 30 października 2006 r. w sprawie o sygn. P 10/06 (OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 125) Trybunał orzekł o zgodności art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Należy zauważyć, że w sprawie o sygn. P 10/06 Trybunał badał zgodność z Konstytucją art. 212 § 2 kodeksu karnego nie tylko w zakresie stopnia dolegliwości kar w nim przewidzianych, ale oceniał w ogóle zasadność ustanowienia kwalifikowanego (przesądzającego o surowszym zagrożeniu karnym) typu przestępstwa zniesławienia (zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania).

Ocena Trybunału objęła zatem także i ten element normy zawartej w art. 212 § 2 kodeksu karnego, który dopuszcza ukaranie sprawcy zniesławienia za pomocą środków masowego przekazu karą pozbawienia wolności i wyraziła się w sentencji wyroku, w której Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „art. 212 § 2 kodeksu karnego jest zgodny z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji”. 20 Nie ulega wątpliwości, że zakres kwestionowanej w niniejszej sprawie normy zawiera się w treści normatywnej przepisu art. 212 § 2 kodeksu karnego, który był już przedmiotem rozpoznania w wyżej powołanej sprawie.

Zachodzi także tożsamość konstytucyjnych wzorców powołanych dla kontroli zakwestionowanego przepisu. W rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe przyjęcie ujemnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Przesłankę taką można by przyjąć wówczas, gdyby zachodziła tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa. W sprawie niniejszej nie występuje tożsamość podmiotowa ze sprawą o sygn. P 10/06, zainicjowaną przez pytanie prawne Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe. 21 Orzecznictwo Trybunału stoi na stanowisku, że brak podstaw do przyjęcia powagi rzeczy osądzonej nie oznacza, iż uprzednie rozpoznanie konstytucyjności określonego przepisu prawnego, z punktu widzenia tych samych zarzutów, może być uznane za prawnie obojętne.

Instytucją, jaką, w celu zapewnienia stabilizacji sytuacji powstałych w wyniku orzeczenia ostatecznego jako formalnie prawomocnego, wykształciło orzecznictwo TK i doktryna, jest zasada ne bis in idem, rozumiana w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania (por. orzeczenie z 8 listopada 1994 r., sygn. P. 1/94, OTK w 1994 r., cz. II, poz. 37, s. 68). Z tych samych założeń wyszedł Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 14 stycznia 1998 r., sygn. K. 11/97 (OTK ZU nr 1/1998, poz. 5), w którym – mając na uwadze, że zagadnienie przedstawione we wniosku było już przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia – uznał, iż ponowne rozpatrzenie sprawy konstytucyjności przepisów zaskarżonej ustawy naruszałoby zasadę ne bis in idem. 22 O ile w wypadku zaistnienia przesłanki powagi rzeczy osądzonej Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyłby postępowanie jako niedopuszczalne, to w wypadku przesłanki ne bis in idem Trybunał dokonuje oceny w kategoriach pragmatycznych. Ocenia celowość prowadzenia postępowania i orzekania w kwestii, która została już jednoznacznie i ostatecznie rozstrzygnięta przez ten organ. Skoro w stosunku do normy prawnej zakwestionowanej w skardze będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny się już wypowiedział, to z punktu widzenia stabilizacji sytuacji prawnej wytworzonej przez orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, merytoryczne orzekanie jest zbędne.

Trybunał przypomina pogląd wyrażony w postanowieniu z 21 stycznia 1998 r., sygn. K. 33/97 (OTK ZU nr 1/1998, poz. 8), w którym uznał wydanie orzeczenia za zbędne, gdyż będące przedmiotem wniosku zagadnienie było już przedmiotem kontroli konstytucyjności w innej sprawie i dlatego „ponowne rozpatrywanie tej samej kwestii czyni postępowanie zbędnym”, i wobec tego umorzył postępowanie. 23 Mając te względy na uwadze, Trybunał Konstytucyjny, uznał za zbędne wydanie orzeczenia co do zgodności art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji i postanowił jak na wstępie. 24 2.

Przechodząc z kolei do analizy zarzutu niezgodności art. 212 § 2 kodeksu karnego z art. 10 Konwencji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w trybie skargi konstytucyjnej niedopuszczalne jest badanie zaskarżonego przepisu z umowami międzynarodowymi. Zgodnie bowiem z treścią art. 79 Konstytucji podstawą skargi może być wyłącznie naruszenie przez zaskarżone przepisy konstytucyjnych wolności lub praw. Językowe reguły wykładni tego przepisu wskazują jednoznacznie, że podstawą kontroli w trybie skargi konstytucyjnej mogą być wyłącznie przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepisy Konwencji nie mogą zatem stanowić wzorca kontroli w takim postępowaniu (por. np.: wyrok TK z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2, postanowienie TK z 31 maja 2005 r., sygn. SK 59/03, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 61). 25 Z uwagi na powyższe, postępowanie w tym zakresie ulega umorzeniu ze względu na niedopuszczalność orzekania. powrót do wyszukiwania Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo] Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług.

Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Twoja sesja wygasła! Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej