K 11/13 · Trybunał Konstytucyjny

K 11/13Postanowienie - umorzenie z dnia 8 czerwca 2016Postanowienie - umorzenie z dnia 13 stycznia 2015Postanowienie - umorzenie z dnia 21 maja 2013Dokumenty w sprawie Sygnatura K 11/13 Data wpływu do TK 21 marca 2013 Sprawy dołączone K 12/13 Podmiot w sprawieGrupa posłów na Sejm RP - wnioskodawcaGrupa Senatorów RP - wnioskodawca Przedmiot sprawyUstawa z dnia 20. 02. 2013r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. w całościUmowa międzynarodowa z dnia 2. 03. 2012r.

Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji art. 3 ust. 1art. 3 ust. 2art. 5 ust. 1art. 8 ust. 1art. 10art. 16 WzorceKonstytucja z dnia 2. 04. 1997r.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 1art. 104 ust. 1art. 108 w zw. z art. 104 ust. 1 zd. 1art. 121 ust. 2 zd. 1art. 124 w zw. z 112art. 2art. 216 ust. 5art. 219 ust. 1art. 221art. 235 ust. 4art. 4 ust. 1art. 7art. 90art. 95 ust. 1 Postanowienie - umorzenie z dnia 8 czerwca 2016 Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 8 czerwca 2016 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU A/2016, poz. 37 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatI sprawozdawcaZbigniew JędrzejewskiLeon KieresJulia PrzyłębskaPiotr PszczółkowskiMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarPiotr TulejaSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelII sprawozdawcaMarek ZubikPostanowienie - umorzenie z dnia 13 stycznia 2015 Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 13 stycznia 2015 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU 1A/2015, poz. 3 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatsprawozdawcaZbigniew CieślakMaria Gintowt-JankowiczMirosław GranatWojciech HermelińskiLeon KieresMarek KotlinowskiTeresa LiszczMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarPiotr TulejaSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelMarek ZubikPostanowienie - umorzenie z dnia 21 maja 2013 Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 21 maja 2013 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU 4A/2013, poz. 52 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatsprawozdawcaZbigniew CieślakMaria Gintowt-JankowiczMirosław GranatWojciech HermelińskiLeon KieresMarek KotlinowskiTeresa LiszczMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelMarek ZubikStan na: 16-07-2026 Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 8 czerwca 2016 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU A/2016, poz. 37 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatI sprawozdawcaZbigniew JędrzejewskiLeon KieresJulia PrzyłębskaPiotr PszczółkowskiMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarPiotr TulejaSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelII sprawozdawcaMarek ZubikPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [155 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt K 11/13 przewodniczący:

Andrzej Rzepliński I sprawozdawca: Stanisław Biernat II sprawozdawca: Andrzej Wróbel Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie I - część historyczna II - uzasadnienie prawne Zdanie odrębne Zdanie odrębne Zdanie odrębne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 8 czerwca 2016 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU A/2016, poz. 37 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatI sprawozdawcaZbigniew JędrzejewskiLeon KieresJulia PrzyłębskaPiotr PszczółkowskiMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarPiotr TulejaSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelII sprawozdawcaMarek Zubik 37/A/2016 POSTANOWIENIE z dnia 8 czerwca 2016 r.

Sygn. akt K 11/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński - przewodniczący Stanisław Biernat - I sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Leon Kieres Julia Przyłębska Piotr Pszczółkowski Małgorzata Pyziak-Szafnicka Stanisław Rymar Piotr Tuleja Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Andrzej Wróbel - II sprawozdawca Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2016 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności: ustawy z 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.U.283) z art. 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia: na podstawie art. 71 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 1 pkt 5 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t.

Dz.U.2016.293) umorzyć postępowanie. Uzasadnienie: I 1 1. Grupa posłów na Sejm VII kadencji (dalej: grupa posłów lub wnioskodawca) wystąpiła 21 marca 2013 r. z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.U.283; dalej: ustawa ratyfikacyjna), z art. 90 Konstytucji. 2 Uzasadniając zarzut niezgodności ustawy ratyfikacyjnej z Konstytucją grupa posłów wskazała, że ratyfikacji Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzony w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (dalej:

Pakt fiskalny) dokonuje przekazania szeregu kompetencji organów władzy państwowej na rzecz Unii Europejskiej, przez przyznanie ich niektórym jej instytucjom. Z tych względów zgoda na ratyfikację Paktu fiskalnego powinna zostać wyrażona w ustawie przyjętej w trybie przewidzianym w art. 90 ust. 2 Konstytucji albo w referendum przewidzianym w art. 90 ust. 3 Konstytucji. 3 Wnioskodawca stwierdził, że Unia Europejska nie występuje formalnie w Pakcie fiskalnym jako podmiot wyposażony w kompetencje przyznane przez umawiające się państwa.

Przekazanie kompetencji wynika jednak z tego, że do działania o charakterze władczym w obszarze prawa krajowego upoważnione zostały instytucje Unii Europejskiej: Rada, Komisja Europejska i Trybunał Sprawiedliwości (dalej: TS). Jak wynika z prawa międzynarodowego, organizacja międzynarodowa działa przez swoje instytucje. Instytucje te nie posiadają jednak własnej podmiotowości prawnej. Ich działania w zaskarżanej sferze muszą być zatem przypisywane Unii Europejskiej. Pakt fiskalny pozostaje również w ścisłym związku z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2, ze zm.; dalej:

TFUE), gdyż tworzy nowe uprawnienia, zadania i procedury działania dla instytucji UE. Bez traktatów założycielskich Pakt fiskalny nie mógłby działać, nie miałby żadnego sensu i znaczenia. W konsekwencji, choć Pakt fiskalny jest formalnie samodzielnym instrumentem prawnym, musi być on postrzegany jako umowa, przez którą Polska przekazuje na rzecz Unii kompetencje w rozumieniu art. 90 Konstytucji. 4 Zdaniem wnioskodawcy zgodność Paktu fiskalnego z Konstytucją musi podlegać ocenie na etapie ratyfikacji tej umowy. Obowiązek ten wynika z innych wiążących Polskę norm prawa międzynarodowego oraz art. 9 Konstytucji.

Podpisanie Paktu fiskalnego stanowiące przyjęcie jego tekstu oraz ratyfikowanie oznaczające wyrażenie zgody na związanie się traktatem, nie skutkują wprawdzie jeszcze obowiązkiem wykonywania samego traktatu, ale skutkują już koniecznością wypełnienia zobowiązań wynikających z art. 18 Konwencji wiedeńskiej. Wskazany przepis nakłada na Polskę obowiązek nieudaremniania przedmiotu i celu umowy międzynarodowej przed jej wejściem w życie. Z kolei moment wejścia w życie kreuje zobowiązanie przestrzegania i wykonywania Paktu fiskalnego w dobrej wierze, zgodnie z art. 26 Konwencji wiedeńskiej.

Tym samym najpóźniej w momencie wyrażenia zgody na związanie się traktatem, Pakt fiskalny powinien spełniać wymaganie zgodności z Konstytucją. Poglądu tego nie zmienia późniejszy, w porównaniu z innymi stronami, moment rozpoczęcia stosowania tego traktatu przez Polskę, ponieważ obowiązek ten wynikał już wcześniej z zewnętrznych wobec Paktu fiskalnego norm prawa międzynarodowego. 5 W ocenie grupy posłów wymaganie procedowania nad ustawą ratyfikacyjną na podstawie art. 90 Konstytucji uzasadnia treść szczegółowych przepisów Paktu fiskalnego.

W ocenie wnioskodawcy na podstawie art. 3 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2 i art. 10 Paktu fiskalnego dokonano przeniesienia kompetencji organów władzy państwowej na organizację międzynarodową lub organ międzynarodowy, o których mowa w art. 90 ust. 1 Konstytucji. 6 2. W piśmie z 30 stycznia 2014 r. stanowisko zajął Marszałek Sejmu wnosząc o stwierdzenie, że ustawa ratyfikacyjna nie jest niezgodna z art. 90 Konstytucji. 7 Marszałek Sejmu stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 4 i 5 Paktu fiskalnego oraz z treścią oświadczenia rządowego z 28 września 2013 r. (Dz.

U.1259) Rzeczpospolita Polska jest związana wyłącznie postanowieniami tytułu V Paktu fiskalnego. Polska nie zdecydowała się podczas przedłożenia dokumentu ratyfikacyjnego złożyć oświadczenia o związaniu się tytułem III i IV Paktu fiskalnego. Pakt fiskalny uzyska pełne zastosowanie wobec Polski w momencie, w którym skuteczna stanie się decyzja o uchyleniu derogacji przewidzianej w art. 139 TFUE, tj. w chwili przystąpienia do strefy euro. Marszałek Sejmu wskazał, że art. 12 i art. 13 Paktu fiskalnego gwarantują nowe możliwości działania dla polskich organów władzy państwowej, to jest prawo udziału przedstawiciela państwa polskiego w debatach podczas posiedzeń szczytów państw strefy euro oraz możliwość uczestniczenia polskiego parlamentu wraz z Parlamentem Europejskim i innymi parlamentami narodowymi w debacie nad polityką budżetową oraz kwestiami będącymi przedmiotem Paktu fiskalnego.

Na podstawie wskazanych przepisów następuje rozszerzenie możliwości działania organów krajowych i nie dochodzi do przeniesienia kompetencji na organ lub organizację międzynarodową w rozumieniu art. 90 Konstytucji. Związanie się przez Polskę tytułem V Paktu fiskalnego nie wymaga uchwalenia ustawy ratyfikacyjnej w trybie określonym w art. 90 Konstytucji. 8 Odnosząc się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Marszałek Sejmu wskazał, że każde przekazanie kompetencji organów władzy publicznej na rzecz Unii Europejskiej musi nastąpić w trybie określonym w art. 90 Konstytucji.

Ze względu na dynamikę zmian zachodzących w Unii Europejskiej konieczne jest udzielenie takiej zgody bezpośrednio przed przekazaniem kompetencji, gdyż w przeciwnym razie przedwczesna zgoda mogłaby być interpretowana jako uznanie, że doszło do przekazania kompetencji i wyrażenia zgody na przyszłe, nie do końca określone warunki wstąpienia do strefy euro. 9 Marszałek Sejmu stwierdził, że na podstawie wskazanych przez wnioskodawcę przepisów Paktu fiskalnego nie dochodzi do przekazania organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencji władzy państwowej w niektórych sprawach.

Poza zakresem rozważań pozostawił kwestię oceny, czy złożenie wniosku o stwierdzenie niekonstytucyjności trybu ratyfikacji kwestionowanej umowy międzynarodowej nie jest przedwczesne, wobec związania się przez Polskę wyłącznie regulacjami tytułu V Paktu fiskalnego. Zdaniem Marszałka Sejmu, właściwym trybem dla uchwalenia ustawy ratyfikacyjnej była procedura określona w art. 89 Konstytucji. Konsekwencją tych ustaleń jest stwierdzenie nieadekwatności wskazanego przez wnioskodawcę wzorca kontroli. Zastosowanie art. 90 Konstytucji nie byłoby bowiem właściwym trybem wyrażania zgody na ratyfikację Paktu fiskalnego.

Tym samym należy uznać, że ustawa ratyfikacyjna nie jest niezgodna z art. 90 Konstytucji. 10 3. W piśmie z 28 lutego 2014 r., stanowisko zajął Prokurator Generalny wnosząc o stwierdzenie, że ustawa ratyfikacyjna nie jest niezgodna z art. 90 Konstytucji. 11 Prokurator Generalny podniósł, że Polska jest związana tylko tytułem V Paktu fiskalnego. Zgodnie z art. 14 ust. 5 Paktu fiskalnego od dnia wejścia do strefy euro (uchylenia derogacji) państwo będące stroną Paktu fiskalnego staje się automatycznie związane wszystkimi jego postanowieniami, bez potrzeby dodatkowej akceptacji.

Powołując się na poglądy prezentowane w literaturze, Prokurator Generalny wskazał, że oceniając Pakt fiskalny pod kątem trybu ratyfikacji trzeba uwzględniać całość zobowiązań, nie ma więc to znaczenia, że początkowo Polska będzie związana tylko niektórymi jego normami. Przy wyborze trybu ratyfikacji należy brać pod uwagę zarówno zobowiązania bezpośrednie, jak i odłożone w czasie, a więc pełne konsekwencje związania się postanowieniami Paktu fiskalnego. 12 Prokurator Generalny stwierdził, że na podstawie kwestionowanych przez grupę posłów szczegółowych przepisów Paktu fiskalnego nie dochodzi do przekazania kompetencji organów władzy państwowej na rzecz organizacji lub organu międzynarodowego.

Ewentualna aktualizacja lub zmiana sposobu wykonywania przekazanych już wcześniej kompetencji nie powinna być traktowana tak jak samo ich przekazanie. Ograniczenie kompetencji państwa w niektórych sprawach na rzecz Unii Europejskiej nastąpiło w traktatach unijnych oraz w przepisach unijnego prawa pochodnego. Przepisy Paktu fiskalnego nie wykraczają poza zakres kompetencji wcześniej przekazanych na rzecz Unii Europejskiej. Konsekwencją tej konstatacji jest stwierdzenie, że zarzut naruszenia art. 90 Konstytucji w przypadku ustawy ratyfikacyjnej jest nieuzasadniony, ze względu na wykazaną nieadekwatność tak skonstruowanej normy jako wzorca kontroli do oceny zgodności tego aktu prawa z ustawą zasadniczą.

Zatem ustawa ratyfikacyjna nie jest niezgodna z art. 90 Konstytucji. 13 4. Trybunał Konstytucyjny wystąpił do Ministra Spraw Zagranicznych o zajęcie stanowiska w sprawie. W piśmie z 11 czerwca 2013 r. Minister Spraw Zagranicznych przedstawił stanowisko, że ustawa ratyfikacyjna jest zgodna z art. 90 Konstytucji. 14 W uzasadnieniu stanowiska Minister Spraw Zagranicznych stwierdził, że zarzut naruszenia art. 90 Konstytucji w odniesieniu do trybu przyjęcia ustawy ratyfikacyjnej jest nieuzasadniony, ponieważ ustawa ratyfikacyjna nie prowadzi ani obecnie, ani w przyszłości, do przekazania organizacji międzynarodowej kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach w rozumieniu art. 90 Konstytucji.

Uwzględniając orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i poglądy doktryny prawa konstytucyjnego Minister Spraw Zagranicznych wskazał, że „przekazanie kompetencji” zakłada rezygnację z wykonywania w określonym zakresie własnych kompetencji (zwłaszcza prawodawczych) w określonych dziedzinach. Nie chodzi zatem o ograniczenie wykonywania kompetencji przez organy władzy państwowej, co w jakimś, choćby niewielkim stopniu, następuje niemalże w każdej umowie międzynarodowej, lecz o przeniesienie praw zwierzchnich należących do państwa na organizację lub organ międzynarodowy.

Ponadto przekazanie kompetencji zakłada otwarcie krajowego systemu prawnego na oddziaływanie kompetencji władczych organizacji międzynarodowej lub organu międzynarodowego kształtujących stosunki prawne w sferze normowania przyjmowanych przez tę organizację aktów prawnych, uzupełnione o skuteczny mechanizm egzekwowania ich przestrzegania. Minister Spraw Zagranicznych podniósł, że w polskiej praktyce konstytucyjnej nie znajduje zastosowania zasada, zgodnie z którą umowy zmieniające umowę przekazującą kompetencje ratyfikowaną w trybie art. 90 Konstytucji, ratyfikuje się zawsze w tym samym trybie.

Nie decyduje zatem kryterium formalne, bada się natomiast, czy konkretne przepisy umowy zmieniającej przekazują kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach. 15 Minister Spraw Zagranicznych zwrócił uwagę, że grupa posłów nie dostrzega różnicy pomiędzy „przekazaniem kompetencji”, a ograniczeniem swobody decyzyjnej organów państwa następującej na mocy postanowień umów międzynarodowych. Sensem każdej umowy międzynarodowej jest uzgodnienie przez jej strony określonego sposobu postępowania w przyszłości.

Skutkiem takiego uzgodnienia jest zawsze ograniczenie swobody postępowania państw-stron, w tym swobody decyzyjnej ich organów, w zakresie zastosowania danej umowy. Jako przykład takiego ograniczenia, niestanowiącego jednocześnie przekazania kompetencji w rozumieniu art. 90 Konstytucji, wskazuje się w doktrynie prawa konstytucyjnego przystąpienie Polski do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: Konwencja) oraz akceptację jurysdykcji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPC). Uznaje się, że Polska nie przekazała w tym zakresie jakiejkolwiek ze swych kompetencji ETPC, a polskie sądy nadal są uprawnione do orzekania w sprawach naruszenia Konwencji. 16 Minister Spraw Zagranicznych wskazał, że niezasadne jest ogólne założenie poczynione we wniosku, zgodnie z którym przeniesienie kompetencji na mocy Paktu fiskalnego nastąpiło na rzecz Unii Europejskiej.

Pakt fiskalny nie jest traktatem rewizyjnym mogącym zmienić pierwotne prawo Unii Europejskiej i jako instrument spoza unijnego porządku prawnego nie należy do prawa UE. Tym samym umawiające się strony, będące państwami członkowskimi UE, nie mogły na jego mocy przekazać nowych ani modyfikować istniejących kompetencji Unii Europejskiej, albowiem można tego dokonać jedynie zgodnie z procedurami określonymi w traktatach. Pakt fiskalny poddaje jedynie określone materie wspólnemu (umownemu) reżimowi między państwami, które traktat ten zawarły, ale nie stanowi części unijnego porządku prawnego.

Przekazanie kompetencji w kontekście jego postanowień można najwyżej rozpatrywać jako ewentualne powierzenie określonych kompetencji Radzie, Komisji Europejskiej lub TS działającymi w swoim imieniu jako organy międzynarodowe. 17 W konkluzji Minister Spraw Zagranicznych stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, aby na podstawie art. 3, art. 5, art. 7, art. 8 lub art. 10 Paktu fiskalnego doszło do przekazania kompetencji w rozumieniu art. 90 Konstytucji, co uzasadniałoby zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 89 ust. 1 Konstytucji w procedurze uchwalenia ustawy ratyfikacyjnej.

Z tych względów ustawa ratyfikacyjna jest zgodna z art. 90 Konstytucji. II 18 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 19 1. W dniu 30 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t. Dz.U.2016.293; dalej: uTK). 20 Stosownie do art. 69 uTK „W sprawach wszczętych na podstawie wniosku grupy posłów lub senatorów, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, zakończenie kadencji Sejmu i Senatu nie wstrzymuje postępowania w Trybunale”. Postępowanie to z dniem zakończenia kadencji Sejmu i Senatu ulega zawieszeniu na 6 miesięcy (art. 70 ust. 1 uTK).

Prezes Trybunału, w terminie 30 dni od dnia zakończenia kadencji Sejmu i Senatu, przekazuje odpowiednio Marszałkowi Sejmu i Marszałkowi Senatu informację o sprawach, o których mowa w art. 69, w odniesieniu do których Trybunał postanowił o zawieszeniu postępowania (art. 70 ust. 3 uTK). 21 Stosownie do art. 71 ust. 1 uTK „Trybunał postanawia o podjęciu zawieszonego postępowania, jeżeli w terminie, o którym mowa w art. 70 ust. 1, wniosek grupy posłów lub senatorów uzyska poparcie odpowiednio 50 posłów lub 30 senatorów kolejnej kadencji Sejmu i Senatu.

Przepis art. 61 ust. 2 stosuje się odpowiednio”. Jednakże „Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1, Trybunał zawieszone postępowanie umarza” (art. 70 ust. 3 uTK). 22 2. Wnioskodawcą w mniejszej sprawie była grupa posłów na Sejm VII kadencji. Kadencja Sejmu upłynęła 11 listopada 2015 r. W dniu 12 listopada 2015 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Sejmu VIII kadencji. Oznacza to, że początek terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o TK przypadł na 12 listopada 2015 r. zaś jego koniec na 12 maja 2016 r. 23 Na podstawie art. 70 ust. 1 uTK, postanowieniem z 8 grudnia 2015 r., Trybunał Konstytucyjny zawiesił postępowanie w sprawie na 6 miesięcy. 24 Pismem z 10 grudnia 2015 r.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 70 ust. 3 uTK, przekazał Marszałkowi Sejmu informację o sprawach wszczętych na podstawie wniosków grup posłów na Sejm VII kadencji, w odniesieniu do których Trybunał Konstytucyjny postanowił o zawieszeniu postępowania. Prezes Trybunału poinformował Marszałka Sejmu o możliwości jaką przewiduje art. 71 ust. 1 uTK. 25 3. W niniejszej sprawie 6-miesięczny termin zawieszenia postępowania upłynął bezskutecznie 12 maja 2016 r. czego następstwem jest umorzenie postępowania (art. 71 ust. 3 uTK). 26 Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Zdanie odrębne 27 sędziego TK Zbigniewa Jędrzejewskiego 28 do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego 29 z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt K 11/13 30 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt K 11/13. 31 1. Uważam, że postanowienie zostało wydane niezgodnie z przepisami ustawy o TK. Trybunał oparł swoje orzeczenie na niewłaściwym reżimie prawnym. 32 2. W niniejszej sprawie Trybunał przyjął, że tryb postępowania przed Trybunałem reguluje ustawa o TK w kształcie określonym wyrokiem TK z 9 marca 2016 r., sygn.

K 47/15. Takie założenie jest niezgodne z art. 190 ust. 3 w związku z art. 190 ust. 2 Konstytucji. 33 3. Zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji, orzeczenia Trybunału w sprawach wymienionych w art. 188 Konstytucji podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Z art. 190 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji wynika, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. 34 Zakładając, że ustawodawca konstytucyjny działał racjonalnie i zastosował w przepisach te same wyrażenia na określenie tych samych instytucji prawnych, nie można różnicować znaczenia pojęć „ogłoszenie” użytych w ust. 2 i 3 art. 190 Konstytucji. 35 Wynika z tego, że określone w art. 190 ust. 3 Konstytucji sformułowanie, iż orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia należy interpretować z uwzględnieniem art. 190 ust. 2 Konstytucji.

Oznacza to, że w art. 190 ust. 3 Konstytucji chodzi o ogłoszenie orzeczenia TK w tym organie urzędowym, w którym akt normatywny będący przedmiotem orzeczenia Trybunału był opublikowany. 36 4. W wypadku orzeczenia TK z 9 marca 2016 r., mogłoby ono wejść w życie po jego ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Od tego momentu wywoływałoby skutki derogacyjne w nim przewidziane, a tym samym doprowadziłoby do zmian w systemie prawa. 37 Skoro jednak w momencie wydawania postanowienia o sygn. K 11/13, wyrok o sygn. K 47/15 nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, jego sentencja nie może określać trybu postępowania przed Trybunałem, gdyż orzeczenie to nie weszło w życie. 38 Z tego względu, wydając postanowienie w niniejszej sprawie, Trybunał powinien stosować przepisy ustawy o TK, w brzmieniu wynikającym z tekstu jednolitego ogłoszonego 8 marca 2016 r. oraz odpowiednie przepisy przejściowe ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). 39 5. Z powyższych względów, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, postanowienie wydane w niniejszej sprawie, powinno zapaść w pełnym składzie, to znaczy w składzie co najmniej trzynastu sędziów (art. 44 ust. 3 ustawy o TK). Zdanie odrębne 40 sędziego TK Julii Przyłębskiej 41 do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego 42 z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt K 11/13 43 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. z 2016 r. poz. 293) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt K 11/13. 44 Zdanie odrębne uzasadniam następująco: 45 1. Skład orzekający w niniejszej sprawie jest niezgodny z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 o Trybunale Konstytucyjnym r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). 46 2. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 2016 r. wydane w sprawie o sygn.

K 47/15 nie weszło w życie, dlatego tryb postępowania przed Trybunałem nadal reguluje ustawa o TK w kształcie określonym ustawą o zmianie ustawy o TK, która nie utraciła mocy obowiązującej. 47 3. Art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 48 4. Art. 190 ust. 2 zdanie pierwsze Konstytucji stanowi, że ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego następuje w organie urzędowym, w którym będący przedmiotem orzeczenia akt normatywny był ogłoszony.

Dopiero na skutek opisanej w art. 190 ust. 2 Konstytucji publikacji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie (vide: art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji) i wywołuje skutki derogacyjne w nim przewidziane. 49 5. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w niniejszej sprawie Trybunał powinien orzekać w pełnym składzie sędziów Trybunału, to jest z udziałem co najmniej trzynastu sędziów (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o TK).

Zdanie odrębne 50 sędziego TK Piotra Pszczółkowskiego 51 do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego 52 z 8 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. K 11/13 53 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 8 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. K 11/13. 54 Postanowienie zapadło w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). Podstawy niestosowania przez Trybunał trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, przewidzianego ustawą o TK w brzmieniu nadanym przez ustawę o zmianie ustawy o TK, nie może w mojej ocenie stanowić orzeczenie Trybunału z 9 marca 2016 r. 55 Z art. 190 ust. 3 Konstytucji wynika, że orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Z chwilą ogłoszenia – w braku określenia przez TK w wyroku innego terminu – następuje również utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, który był przedmiotem orzeczenia.

Przyjęcie przez ustrojodawcę w art. 190 ust. 3 Konstytucji, że orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia nawiązuje do art. 190 ust. 2 Konstytucji i oznacza, że chodzi o wskazane w art. 190 ust. 2 Konstytucji ogłoszenie orzeczenia TK, wydanego w sprawach wymienionych w art. 188 Konstytucji, w tym samym organie urzędowym, w którym ogłoszony był uprzednio będący przedmiotem orzeczenia Trybunału akt normatywny. Jeżeli akt normatywny nie był uprzednio ogłoszony orzeczenie TK ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej,,Monitor Polski”.

Dopiero na skutek takiej opisanej w art. 190 ust. 2 Konstytucji publikacji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wejdzie w życie i wywoła skutki derogacyjne w nim przewidziane. Skutków derogacyjnych nie wywołuje ogłoszenie orzeczenia TK na sali rozpraw. Wyrok TK w sprawie o sygn. K 47/15 nie zawierał (oprócz orzeczenia w zakresie art. 44 ust. 1 ustawy o TK, który utraci moc obowiązującą po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku) określenia innego niż data ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw terminu utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK.

Orzeczenie TK z 9 marca 2016 r. nie zostało do dnia wydania postanowienia opublikowane. Zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji nie weszło zatem w życie i nie wywołało skutku w postaci utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK, która nadal obowiązuje i powinna być stosowana. 56 Stosownie do zapisu art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w sprawie o sygn. K 11/13 pełny skład Trybunału powinien orzekać z udziałem co najmniej trzynastu sędziów Trybunału (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o TK).

W takim składzie Trybunału powinno zapaść postanowienie z 8 czerwca 2016 r. Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 13 stycznia 2015 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU 1A/2015, poz. 3 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatsprawozdawcaZbigniew CieślakMaria Gintowt-JankowiczMirosław GranatWojciech HermelińskiLeon KieresMarek KotlinowskiTeresa LiszczMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarPiotr TulejaSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelMarek ZubikPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [54 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt K 11/13 przewodniczący:

Andrzej Rzepliński sprawozdawca: Stanisław Biernat Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie I - część historyczna II - uzasadnienie prawne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 13 stycznia 2015 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU 1A/2015, poz. 3 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatsprawozdawcaZbigniew CieślakMaria Gintowt-JankowiczMirosław GranatWojciech HermelińskiLeon KieresMarek KotlinowskiTeresa LiszczMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarPiotr TulejaSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelMarek Zubik 3/1A/2015 POSTANOWIENIE z dnia 13 stycznia 2015 r.

Sygn. akt K 11/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński - przewodniczący Stanisław Biernat - sprawozdawca Zbigniew Cieślak Maria Gintowt-Jankowicz Mirosław Granat Wojciech Hermeliński Leon Kieres Marek Kotlinowski Teresa Liszcz Małgorzata Pyziak-Szafnicka Stanisław Rymar Piotr Tuleja Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Andrzej Wróbel Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2015 r.:

1) wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności ustawy z dnia 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.

U. z 2013 r. poz. 283) z art. 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) wniosku grupy senatorów o zbadanie zgodności ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2, art. 7, art. 108 w związku z art. 104 ust. 1 zdanie pierwsze, art. 121 ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 124 w związku z art. 112 Konstytucji, postanawia: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r.

Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym wniosku grupy senatorów o zbadanie zgodności ustawy z dnia 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.

U. z 2013 r. poz. 283), z art. 2, art. 7, art. 108 w związku z art. 104 ust. 1 zdanie pierwsze, art. 121 ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 124 w związku z art. 112 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadnienie: I 1 1. Grupa posłów na Sejm VII kadencji (dalej: grupa posłów) wystąpiła 21 marca 2013 r. z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z dnia 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.

U. z 2013 r. poz. 283; dalej: ustawa o ratyfikacji) z art. 90 Konstytucji. 2 2. Grupa senatorów Senatu VIII kadencji (dalej: grupa senatorów lub wnioskodawca) wystąpiła 28 marca 2013 r. z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy o ratyfikacji z art. 2, art. 7, art. 108 w związku z art. 104 ust. 1 zdanie pierwsze, art. 121 ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 124 w związku z art. 112 Konstytucji. 3 3. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządził 4 kwietnia 2013 r. łączne rozpoznanie wniosku grupy posłów i wniosku grupy senatorów pod wspólną sygnaturą akt K 11/13, z uwagi na tożsamość przedmiotu zaskarżenia. 4 4.

Do wniosku grupy senatorów została załączona lista zawierająca podpisy 30 senatorów popierających wniosek. W wyniku wygaśnięcia mandatu senatora Władysława Ortyla, który w dniu 27 maja 2013 r. został powołany na stanowisko marszałka województwa podkarpackiego, poparcie dla wniosku wyrazili w oświadczeniach dwaj dodatkowi senatorzy. Ostatecznie wniosek popierany był przez 31 senatorów. Wśród nich byli senatorzy: Henryk Górski, którego mandat z powodu śmierci wygasł 19 maja 2014 r. oraz Beata Gosiewska i Bolesław Piecha, których mandaty wygasły, zgodnie z art. 279 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

– Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, ze zm.), z dniem ich wyboru na posłów do Parlamentu Europejskiego. Wybór ten został potwierdzony w Obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej z 26 maja 2014 r. o wynikach wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 25 maja 2014 r., ogłoszonym w Dzienniku Ustaw RP z 27 maja 2014 r. pod poz. 692. 5 Na skutek wygaśnięcia mandatów trzech senatorów podpisanych pod wnioskiem do TK liczba senatorów popierających wniosek uległa zmniejszeniu do 28. 6 5. Zarządzeniem z 16 czerwca 2014 r., doręczonym przedstawicielowi wnioskodawcy 16 czerwca 2014 r., Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał do uzupełnienia braków formalnych przez uzupełnienie listy podpisów senatorów popierających wniosek do liczby podpisów pozwalającej na spełnienie warunku, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, w terminie 14 dni od otrzymania zarządzenia pod rygorem umorzenia postępowania.

Grupa senatorów nie uzupełniła braków formalnych wniosku w wyznaczonym przez Trybunał terminie. II 7 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 8 Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego w sprawach, o których mowa w art. 188 Konstytucji, może wystąpić grupa 30 senatorów. Liczebność grupy senatorów popierających wniosek może być większa, nie może jednak spaść poniżej konstytucyjnie wymaganego progu 30 podpisów. 9 Przyczyny wygaśnięcia mandatu senatora zostały określone w art. 279 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

– Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, ze zm.; dalej: kodeks wyborczy). Wśród nich znajdują się między innymi: śmierć senatora (art. 279 § 1 pkt 1 kodeksu wyborczego), powołanie w toku kadencji na stanowisko, którego, stosownie do przepisów Konstytucji albo ustaw, nie można łączyć ze sprawowaniem mandatu senatora (art. 279 § 1 pkt 6 kodeksu wyborczego) oraz wybór w toku kadencji na posła do Parlamentu Europejskiego (art. 279 § 1 pkt 7 kodeksu wyborczego). 10 Wnioskodawca w niniejszej sprawie został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni pod rygorem umorzenia postępowania.

Nie uzupełnił jednak listy podpisów senatorów popierających wniosek, tak aby uzyskać liczbę podpisów pozwalającą na spełnienie warunku, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. Tym samym podmiot inicjujący postępowanie (grupa senatorów) utracił z upływem wyznaczonego terminu legitymację do występowania przed Trybunałem. Ze względu na brak uprawnionego podmiotu wydanie wyroku w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne. 11 Takie stanowisko zostało przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku wydanym w pełnym składzie z 8 czerwca 2011 r., sygn.

K 3/09 (OTK ZU nr 5/A/2011, poz.

39) oraz w postanowieniu z 15 października 2014 r., sygn. U 11/13 (OTK ZU nr 9/A/2014, poz. 108) Trybunał stwierdził, że wystąpienie do Trybunału polega nie tylko na złożeniu wniosku, ale też na popieraniu go do momentu wydania przez Trybunał orzeczenia w sprawie. Trybunał w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w przywołanych orzeczeniach, że nie można różnicować skutków wygaśnięcia mandatu posła czy senatora na takie, które będą miały wpływ na skuteczność wniosku grupy posłów czy grupy senatorów do Trybunału Konstytucyjnego oraz na takie, które nie będą wywierały wpływu na złożony wniosek. 12 Jeżeli na skutek wygaśnięcia mandatu jednego lub kilku sygnatariuszy wniosku lub wskutek wycofania podpisu liczba podmiotów popierających wniosek spadnie poniżej wymaganego konstytucyjnie minimum, wniosek przestaje być dopuszczalny (por. postanowienie TK z 12 listopada 1997 r., sygn.

K 20/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 57). Uzasadnia to umorzenie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.). 13 Z tego względu Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 21 maja 2013 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU 4A/2013, poz. 52 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatsprawozdawcaZbigniew CieślakMaria Gintowt-JankowiczMirosław GranatWojciech HermelińskiLeon KieresMarek KotlinowskiTeresa LiszczMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelMarek ZubikPobierz orzeczenie w formacie docPobierz [80 KB] Spis treści Postanowienie z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt K 11/13 przewodniczący:

Andrzej Rzepliński sprawozdawca: Stanisław Biernat Komparycja Tenor postanawia Uzasadnienie I - część historyczna II - uzasadnienie prawne Zdanie odrębne Zdanie odrębne Metryka orzeczenia Rodzaj orzeczenia Postanowienie - umorzenie Data 21 maja 2013 Dotyczy Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej Miejsce publikacji OTK ZU 4A/2013, poz. 52 Skład SędziaFunkcjaAndrzej RzeplińskiprzewodniczącyStanisław BiernatsprawozdawcaZbigniew CieślakMaria Gintowt-JankowiczMirosław GranatWojciech HermelińskiLeon KieresMarek KotlinowskiTeresa LiszczMałgorzata Pyziak-SzafnickaStanisław RymarSławomira Wronkowska-JaśkiewiczAndrzej WróbelMarek Zubik 52/4A/2013 POSTANOWIENIE z dnia 21 maja 2013 r.

Sygn. akt K 11/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński - przewodniczący Stanisław Biernat - sprawozdawca Zbigniew Cieślak Maria Gintowt-Jankowicz Mirosław Granat Wojciech Hermeliński Leon Kieres Marek Kotlinowski Teresa Liszcz Małgorzata Pyziak-Szafnicka Stanisław Rymar Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Andrzej Wróbel Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2013 r.:

1) wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności:

a) ustawy z dnia 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.

U. z 2013 r. poz. 283) z art. 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. z art. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 i 2, art. 95 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 219 ust. 1, art. 221, art. 216 ust. 5 oraz art. 235 ust. 4 Konstytucji, 2) wniosku grupy senatorów o zbadanie zgodności ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a z art. 2, art. 7, art. 108 w związku z art. 104 ust. 1 zdanie pierwsze, art. 121 ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 124 w związku z art. 112 Konstytucji, postanawia: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym badania zgodności Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. z art. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 i 2, art. 95 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 219 ust. 1, art. 221, art. 216 ust. 5 oraz art. 235 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadnienie: I 1 1. Grupa posłów, w piśmie z 21 marca 2013 r., wniosła o stwierdzenie, że: 2 1) ustawa z dnia 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (Dz.

U. z 2013 r. poz. 283; dalej: ustawa o ratyfikacji), jest niezgodna z art. 90 Konstytucji, 3 2) Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzony w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (dalej:

Traktat), jest niezgodny z art. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 i 2, art. 95 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 219 ust. 1, art. 221, art. 216 ust. 5 oraz art. 235 ust. 4 Konstytucji. 4 Grupa posłów wskazała, że wymóg procedowania nad ustawą o ratyfikacji na podstawie art. 90 Konstytucji uzasadnia treść następujących przepisów: 5 1) art. 3 ust. 1 Traktatu, na podstawie którego dochodzi do przekazania kompetencji kontrolnych Sejmu określonych w art. 95 ust. 2 Konstytucji, 6 2) art. 3 ust. 2 Traktatu, na podstawie którego dochodzi do przekazania kompetencji Sejmu wynikających z art. 95 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 Konstytucji, 7 3) art. 5 ust. 1 i 2 Traktatu, na podstawie którego dochodzi do przekazania kompetencji Sejmu i Rady Ministrów wynikających odpowiednio z art. 219 ust. 1 i art. 221 Konstytucji, 8 4) art. 7 Traktatu, który wprowadza modyfikację zobowiązań wynikających z art. 126 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, czym dokonuje redefinicji zakresu przekazania kompetencji, jakie miało miejsce w drodze ratyfikacji Traktatu z Lizbony, poprzez kolejne ograniczenie uprawnień Rady Ministrów wynikających z art. 146 ust. 1 oraz ust. 4 pkt 9 Konstytucji, a także ograniczenie uprawnień Sejmu i Senatu wynikających z art. 95 ust. 1 Konstytucji, na rzecz Komisji Europejskiej, 9 5) art. 8 ust. 1 Traktatu, który uszczupla zakres kompetencji Trybunału Konstytucyjnego określonych w art. 188 Konstytucji, tworząc – w przypadku wykonania przez Polskę zobowiązania z art. 3 ust. 2 Traktatu na poziomie niższym od konstytucyjnego – prawo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej do kontroli ustaw lub innych aktów prawa krajowego, 10 6) art. 8 ust. 1 i 2 Traktatu, który tworzy nową kompetencję Trybunału Sprawiedliwości w obszarze prawa polskiego, polegające na możliwości sądowej kontroli wykonywania uprawnień krajowej władzy ustawodawczej, czym uszczupla istotę władztwa krajowej władzy sądowniczej, wynikającą z art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji, 11 7) art. 10 Traktatu, który poszerza zakres praw przekazanych UE w drodze ratyfikacji traktatu z Lizbony, przekazując jej uprawnienia Rady Ministrów do prowadzenia polityki zagranicznej, z art. 146 ust. 1 i 4 Konstytucji. 12 Ponadto, grupa posłów wskazała, że Traktat jest niezgodny z art. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 i 2, art. 95 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 219 ust. 1, art. 221, art. 216 ust. 5 oraz art. 235 ust. 4 Konstytucji.

W szczególności: 13 1) art. 3 ust. 1 Traktatu jest niezgodny z art. 216 ust. 5 Konstytucji, 14 2) art. 3 ust. 2 Traktatu jest niezgodny z art. 235 ust. 4, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 104 ust. 1 i art. 221 Konstytucji, 15 3) art. 5 ust. 1 Traktatu nie spełnia standardu określoności przepisów prawa, czym narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji, 16 4) art. 8 ust. 1 Traktatu jest niezgodny z art. 235 ust. 4 w związku z art. 4 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji, 17 5) art. 10 Traktatu modyfikuje zobowiązania, jakie wynikają dla Polski z członkostwa w Unii Europejskiej, ingerując w uprawnienia Narodu Polskiego wynikające z art. 4 ust. 1 i 2 Konstytucji; narusza też zasadę określoności przepisów prawa, przez co nie spełnia standardów demokratycznego państwa prawa wynikających z art. 2 Konstytucji, 18 6) art. 10 Traktatu jest niezgodny z zasadą suwerenności wyrażoną w art. 4 ust. 1 Konstytucji w zakresie prawa Narodu Polskiego do określania swoich interesów politycznych oraz zasadę dobra wspólnego wyrażoną w art. 1 Konstytucji, 19 7) art. 16 Traktatu jest niezgodny z art. 4 ust. 1 i 2, art. 95 ust. 1, art. 219 ust. 1, art. 221 oraz art. 235 ust. 4 Konstytucji. 20 2.

Grupa senatorów Prawa i Sprawiedliwości, w piśmie z 28 marca 2013 r., wniosła o stwierdzenie, że ustawa o ratyfikacji jest niezgodna z art. 2, art. 7, art. 108 w związku z art. 104 ust. 1 zdanie pierwsze, art. 121 ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 124 w związku z art. 112 Konstytucji. 21 3. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządził 4 kwietnia 2013 r. łączne rozpoznanie wniosku grupy senatorów z 28 marca 2013 r. z wnioskiem grupy posłów z 21 marca 2013 r., pod wspólną sygnaturą akt K 11/13, z uwagi na tożsamość przedmiotu zaskarżenia. 22 4.

W piśmie do Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 2013 r. Szef Kancelarii Prezydenta poinformował, że Traktat nie został ratyfikowany przez Prezydenta w trybie art. 133 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. II 23 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 24 1. Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, z wnioskiem w sprawach, o których mowa w art. 188 Konstytucji, może wystąpić m.in. 50 posłów oraz 30 senatorów. Stosownie do art. 188 pkt 1 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny, w ramach kontroli hierarchicznej zgodności aktów prawnych sprawowanej na podstawie art. 188 Konstytucji, orzeka o aktach prawnych obowiązujących i stanowiących część polskiego porządku prawnego. Jest to niewątpliwe w świetle całego orzecznictwa Trybunału, a także aprobowane w literaturze (zob. L. Garlicki, komentarz do art. 191 Konstytucji, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. V, red. L. Garlicki, s. 9). Od tej zasady istnieją wyjątki. Po pierwsze, dopuszczalna jest tzw. kontrola prewencyjna, która ma miejsce w dwóch sytuacjach.

Stosownie do art. 122 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji, przed podpisaniem ustawy Prezydent Rzeczypospolitej może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. Z kolei, na podstawie art. 133 ust. 2 Konstytucji, Prezydent, przed ratyfikowaniem umowy międzynarodowej, może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie jej zgodności z Konstytucją. Po drugie, według art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) Trybunał dokonuje merytorycznego rozstrzygnięcia, jeżeli wydanie orzeczenia o akcie normatywnym, który utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw. 25 2.

Zaskarżony w niniejszej sprawie przez grupę posłów Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzony w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (dalej:

Traktat), należy do kategorii umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie. Ustawa z 20 lutego 2013 r. wyrażająca zgodę na ratyfikację Traktatu została opublikowana w Dz. U. z 2013 r. poz. 283. 26 Ratyfikacja umów międzynarodowych jest kompetencją Prezydenta (art. 133 ust. 1 pkt 1 Konstytucji). Stosownie do art. 91 ust. 1 Konstytucji, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. 27 Jak wynika z powołanego pisma Szefa Kancelarii Prezydenta z 29 kwietnia 2013 r., do tego dnia Traktat nie został ratyfikowany.

Oznacza to, że w dniu wystąpienia przez grupę posłów do Trybunału Konstytucyjnego Traktat nie był częścią obowiązującego porządku prawnego w Polsce. Nie może być wobec tego przedmiotem wniosku o kontrolę jego zgodności z Konstytucją na podstawie art. 188 pkt 1 Konstytucji. Obecnie byłaby dopuszczalna jedynie kontrola prewencyjna Traktatu, gdyby ze stosownym wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego wystąpił Prezydent na podstawie powołanego wyżej art. 133 ust. 2 Konstytucji. Wniosek grupy posłów do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie badania zgodności Traktatu z Konstytucją jest zatem niedopuszczalny. 28 Z tego względu Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Zdanie odrębne 29 sędziego TK Mirosława Granata 30 do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego 31 z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt K 11/13 32 Trybunał Konstytucyjny w rozpatrywanej sprawie, na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym badania zgodności Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej z określonymi wzorcami konstytucyjnymi, z powodu niedopuszczalności wniosku grupy posłów.

Nie zgadzam się z tym postanowieniem. 33 1. Sytuacje, w których Trybunał Konstytucyjny umarza postępowanie, gdy kontrolowany akt prawny utracił moc obowiązującą oraz gdy umorzenie dotyczy aktu, który nie wszedł w życie, zwłaszcza jeśli jest nim zawarta umowa międzynarodowa (mimo że jeszcze nie ratyfikowana), nie są według mnie takie same. Umorzenie postępowania w wypadku kontroli umów międzynarodowych jest bardziej złożone aniżeli w wypadku badania aktów, które utraciły moc obwiązującą. Trybunalskie acquis związane ze stosowaniem art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK zostało wypracowane w odniesieniu do kontroli aktów, które utraciły moc obowiązującą.

Dyskusyjne jest dla mnie to, na ile jest ono adekwatne do umorzenia w sytuacji kontroli umów międzynarodowych. Sądzę, że umarzanie postępowania w wypadku kontroli umów, zwłaszcza tak doniosłych jak traktaty europejskie, wymaga szczególnej uwagi. 34 Jestem przekonany co do tego, że przesłanka wynikająca z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, co do niedopuszczalności wydania orzeczenia w przypadku badania umowy międzynarodowej, która została zawarta, ale nie jest obowiązującym w Polsce aktem prawnym, nie zachodzi tak mechanicznie, jak ma to miejsce podczas umorzenia po utracie mocy obowiązującej aktu prawnego.

W wypadku badania umów, kontrola przesłanki orzekania „na wejściu” zawsze daje wynik negatywny. Automatyzm takiego podejścia Trybunału jest – według mnie – trudny do przyjęcia. Nie znajduje on uzasadnienia w przepisach ustawy o TK, lecz wynika z dotychczasowej praktyki. Z punktu widzenia przepisów i wartości konstytucyjnych, podejście takie wydaje mi się wątpliwe. Dla mojego poglądu znaczenie ma doniosłość i zarazem specyfika źródła prawa, jakim na gruncie Konstytucji są umowy międzynarodowe, a także to, że racjonalne z punktu widzenia roli kontroli konstytucyjności prawa nie jest umarzanie postępowania wobec umów „na wejściu”, lecz co najmniej na rozprawie, a więc wedle stanu na dzień orzekania.

W takim wypadku nie powinno się ignorować kwestii momentu umorzenia. Nie powinno się też wykluczać, aczkolwiek w tym momencie nie podnoszę tego wątku, przemyślenia problemu, na ile zasadne jest trybunalskie acquis co do bezwzględnej niedopuszczalności kontroli umów międzynarodowych, które nie są jeszcze częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Postanowienie w swoim uzasadnieniu (por. pkt 1 i 2) nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego takie umowy, w świetle Konstytucji, nie podlegają kontroli Trybunału. Wskazany przez Trybunał art. 188 pkt 1 Konstytucji stanowi przecież inaczej.

W przepisie tym akurat chodzi o kontrolę zgodności z Konstytucją „umów międzynarodowych” jako takich. 35 2. Z punktu widzenia prawa konstytucyjnego, ratyfikacja umowy jest złożoną czynnością. Prezydent RP może odmówić dokonania ratyfikacji (nawet jeśli Sejm uchwalił ustawę upoważniającą) lub może ją przesunąć na wybrany przez siebie termin. Dokonanie ratyfikacji jest prawem a nie obowiązkiem głowy państwa. Wymaga to kontrasygnaty premiera. Informacja Szefa Kancelarii Prezydenta z 29 kwietnia 2013 r., że Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej nie został ratyfikowany przez Prezydenta RP w trybie art. 133 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, nie przesądza o tym, że nie będzie on ratyfikowany.

Szef Kancelarii nie mógłby zapewnić Trybunału, że ratyfikacja nie nastąpi w ogóle lub że będzie miała miejsce w innym terminie. Racjonale byłoby odejście od przyjętego przez Trybunał założenia, że ratyfikacja Traktatu nie może usuwać braku legitymacji wnioskowej grupy posłów. Jest to, moim zdaniem, problem do przemyślenia. Jest tak tym bardziej, że Trybunał w niejednakowy sposób podchodzi do problemu legitymacji wnioskowej. Próbując kontrargumentować wobec acqius constitutionnel (pomijam tu czynnik, jakim jest dynamika UE i prawa europejskiego), niepozbawione podstawy byłoby nawiązanie do wysiłku Trybunału w zakresie prób radzenia sobie z kwestią braku zdolności wnioskowej podmiotu przy tzw. dyskontynuacji.

W niektórych sytuacjach brak legitymacji wnioskowej bywa przez Trybunał konwalidowany. Wreszcie, znowu sygnalizując problem, pragnę zwrócić uwagę na kierunek prac ustrojowych. Zakończone w 2011 r. prace w Sejmie nad „rozdziałem europejskim” Konstytucji zakładały dopuszczenie uprzedniej kontroli traktatów europejskich, na podstawie wniosku grupy posłów. 36 Z kolei wypowiadając się z punktu widzenia związku, jaki zachodzi między kontrolą ustawy z dnia 20 lutego 2013 r. o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli z dnia 2 marca 2012 r. (Dz.

U. poz. 283) a kontrolą samego Traktatu, Trybunał musi stwierdzić, czy zgoda na ratyfikację Traktatu powinna być wyrażona w trybie art. 89 czy art. 90 Konstytucji. Można przyjąć, że w toku badania konstytucyjności ustawy akceptującej, przepisy Traktatu będą przedmiotem kontroli w tej części, która dotyczy (ma związek) z trybem dojścia ustawy do skutku. Nie można jednak in abstracto wykluczyć głębszej kontroli ustawy, w tym jej aspektu merytorycznego. Zagadnienia tego nie da się antycypować i rozstrzygnąć „na wejściu”.

Nie przekonuje mnie stanowisko trybunalskie z 1994 r. (zob. uchwała z 30 listopada 1994 r., sygn. W 10/94, OTK w 1994 r., cz. 2, poz.

48) o separacji kontroli ustawy upoważniającej od kontroli samej umowy. Powiązania między Traktatem a ustawą o ratyfikacji mają zapewne różnorodny charakter. Umorzenie kontroli Traktatu „na wejściu” może utrudniać analizę konstytucyjności ustawy. Może wpływać na ograniczenie jej zakresów, wyróżnionych przez Trybunał we wspomnianej uchwale. Jednocześnie zakładam, że kontrola ustawy o ratyfikacji powinna być przeprowadzona w miarę możliwości przed ratyfikacją umowy. Warunkiem przeprowadzenia kontroli tejże ustawy nie jest jednak w żadnym wypadku wcześniejsze umorzenie postępowania w zakresie kontroli Traktatu.

Moim zdaniem, taka relacja owych kontroli nie występuje. 37 3. Wątpliwość związaną z umorzeniem postępowania w zakresie dotyczącym badania zgodności Traktatu z przywołanymi przepisami Konstytucji podnoszę tym bardziej, że sprawa kontroli umów międzynarodowych w Konstytucji jest uregulowana wadliwie. W praktyce kontrola ta będzie niepełna. Nie sygnalizując tu wszystkich problemów, wskażę niektóre z nich. Po pierwsze, terminologia, jaką posługuje się ustrojodawca w odniesieniu do „umowy międzynarodowej”, jest niejednolita.

Jak już zauważyłem, w art. 188 pkt 1 (rozdział VIII „Sądy i Trybunały”) Konstytucja posłużyła się pojęciem „umowa międzynarodowa”, w ogóle. Punkt 2 tego artykułu stanowi o „ratyfikowanych umowach międzynarodowych”, w rozdziale III („Źródła prawa”) znajdują się „ratyfikowane umowy międzynarodowe” (np. art. 87 ust. 1, art. 91 ust.

1) i „umowy międzynarodowe” (art. 89, art. 90 ust. 1). Po drugie, od zawarcia umowy przez rząd, dalej, po wyrażeniu zgody przez Sejm i Senat na jej ratyfikację, a przed dokonaniem aktu ratyfikacji, umowa znajduje się – z punktu widzenia kontroli TK – w swoistym zawieszeniu. Nie można jej kontrolować w trybie prewencyjnym (głowa państwa nie wystąpiła o to) i nie można jej zbadać w trybie następczym (jest nieratyfikowana). Jak się wydaje, sytuacja taka, w tym momencie, dotyczy paktu fiskalnego. Nie podejmując się tu ogólniejszej konkluzji, można zauważyć, że podział kontroli umów na „prewencyjną” i „represyjną” jest w takich wypadkach jak ten, niewystarczający i przez to zawodny.

Nie budzi zaś większych wątpliwości to, że właściwym etapem kontroli umowy byłaby kontrola przed wejściem w życie. Kontrola następcza wobec tak złożonego aktu jak pakt fiskalny jest oczywiście możliwa. Jednak ewentualne uznanie niekonstytucyjności, z powodu właśnie skutku, wydaje się nierealistyczne. 38 4. Podnosi się, że jedną z przyczyn umorzenia postępowania powinna być tu przesłanka o charakterze proceduralnym, wynikająca z art. 27 ustawy o TK. Doceniam znaczenie sprawnego procedowania przez Trybunał. Okoliczność ta nie powinna jednak rzutować na umorzenie kontroli Traktatu na obecnym etapie postępowania. 39 5.

Wreszcie, można przyjąć założenie, że kwestia umorzenia postępowania w danym wypadku jest sprawą zupełnie formalną, tj. braku legitymacji wnioskowej, abstrahując od sygnalizowanych wyżej problemów kontroli umów. Jestem przekonany, że kierowanie się takim spojrzeniem pomniejszałoby znaczenie Trybunału Konstytucyjnego jako organu kontroli konstytucyjności prawa. 40 Z powyższych powodów zgłosiłem zdanie odrębne. Zdanie odrębne 41 sędziego TK Marka Kotlinowskiego 42 do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego 43 z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt K 11/13 44 Na podstawie art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 21 maja 2013 r. o sygn. K 11/13. 45 Przyłączam się do argumentacji przedstawionej w tej sprawie w zdaniu odrębnym sędziego TK Mirosława Granata. Dokumenty w sprawieK 11/13 - wniosek Grupy posłów na Sejm (K 11/13) [716 KB]K 11/13 - stanowisko Sejmu [1 MB]K 11/13 - stanowisko Prokuratora Generalnego [1 MB]K 11/13 - postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 8 grudnia 2015 r. - zawieszenie postępowania [36 KB]powrót do wyszukiwania Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo] Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług.

Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Twoja sesja wygasła! Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej