WZ 54/09 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 21 STYCZNIA 2010 R.

WZ 54/09

Obrońca nie jest uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu przyznające innemu obrońcy od Skarbu Państwa wynagrodzenie

za udzielenie nieopłaconej przez oskarżonego pomocy prawnej z urzędu

(art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.), gdyż takie rozstrzygnięcie samo przez się nie

narusza praw i nie szkodzi interesom ani jego, ani strony, którą reprezentuje (art. 425 § 3 k.p.k.). Tzw. gravamen w tym zakresie obrońca uzyska dopiero wtedy, kiedy sąd orzeknie, że koszty obejmujące wydatki Skarbu

Państwa z tego tytułu ponosi oskarżony (art. 626 § 1 i 2 k.p.k.).

Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś.

Sędziowie SN: M. Pietruszyński, J. B. Rychlicki (sprawozdawca).

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak.

Sąd Najwyższy w sprawie kmdr. por. rez. Andrzeja M., oskarżonego

o popełnienie przestępstwa określonego w art. 278 § 1 i innych k.k., na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 2010 r. w związku z zażaleniem obrońcy na

postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 24 listopada

2009 r., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 430 § 1

k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.

zażalenie p o z o s t a w i ł bez rozpoznania.

UZASADNIENIE

W toku aktualnie toczącego się postępowania w sprawie, oskarżony

kmdr por. rez. Andrzej M. ustanowił obrońcą z wyboru adw. Wojciecha W.

Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r., adw. Wojciech W. na pytanie

przewodniczącego „czy z uwagi na stan zdrowia, planowany przeszczep

nerki wyznacza substytuta, który będzie go reprezentował przed Sądem w

sytuacji niemożności jego stawienia się w Sądzie z powodów zdrowotnych”, oświadczył, że w dniu dzisiejszym nie może podjąć takiej decyzji. W

związku z tym Sąd postanowił wyznaczyć oskarżonemu kmdr. por. rez.

Andrzejowi M. obrońcę z urzędu, albowiem obrońca z wyboru, ze względów zdrowotnych, może utrudniać prowadzenie sprawy w dalszym ciągu, a

jednocześnie nie chce wskazać substytuta, który mógłby go zastępować. Z

kolei oskarżony Andrzej M. oświadczył, że nie zgadza się na wyznaczenie

obrońcy z urzędu. W tej sytuacji obrońcą z urzędu został wyznaczony adw.

Tomasz G. Na rozprawie w dniu 21 października 2009 r., stawił się m.in.

substytut adw. Tomasza G. adw. Jakub B.; stawił się również obrońca z

wyboru adw. Wojciech W. W związku z tym Wojskowy Sąd Okręgowy w

P., na podstawie art. 378 § 1 k.p.k., postanowił zwolnić adw. Tomasza G. z

obowiązków obrońcy z urzędu oskarżonego Andrzeja M., albowiem stan

zdrowia obrońcy z wyboru adw. Wojciecha W. „gwarantuje należytą obronę

tegoż oskarżonego”. Adw. Jakub B. wniósł o zasądzenie na rzecz adw.

Tomasza G. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Andrzejowi M.

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 24 listopada

2009 r., działając na podstawie art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. i § 2 ust. 1, 2, 3, §

14 ust. 1 pkt 5, § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponosze-

nia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądził na rzecz adw. Tomasza G. kwotę 2 049, 60 zł, w tym 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej oskarżonemu kmdr. por. rez. Andrzejowi M. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wywiódł, że zawiłość niniejszej sprawy, konieczność przygotowania się tegoż obrońcy do należytego reprezentowania interesów obrony tegoż oskarżonego sprawia, że zasądzona kwota wynagrodzenia jest adekwatna do czynności obrońcy wyznaczonego z urzędu. Z

kolei poprawa stanu zdrowia obrońcy z wyboru czyni zbędnym obronę z

urzędu oskarżonego Andrzeja M.

Na to postanowienie zażalenie wniósł obrońca z wyboru adw. Wojciech W. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucił „obrazę przepisów

postępowania, mogącą mieć wpływ na jego treść, a mianowicie art. 83 § 1

k.p.k. przez wyznaczenie osk. Andrzejowi M. obrońcy z urzędu – gdy ten

ustanowił obrońcę z wyboru w roku 2003, który osobiście przez okres 7 lat

uczestniczył w postępowaniu przygotowawczym, jak i sądowym oraz art.

618 § 1 pkt 11 k.p.k. i § 2 ust. 1, 2, 3, § 14 ust. 1 pkt 5, § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adw. Tomasza G.,

mimo że ten nie udzielił żadnej pomocy prawnej i nie uczestniczył w rozprawie”. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o nieuwzględnienie

zażalenia i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Zażalenie, na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.

należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem na tym etapie postępowania jest ono niedopuszczalne z mocy ustawy. Ten środek odwoławczy

przysługuje na postanowienie sądu zamykające drogę do wydania wyroku,

chyba że ustawa stanowi inaczej, a także na postanowienia co do środka

zabezpieczającego oraz na inne postanowienia w wypadkach przewidzianych w ustawie. Zażalenie przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej (art.

459 § 1, 2 i 3 k.p.k.). Z kolei art. 425 § 3 k.p.k. stanowi, że odwołujący się

może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa

lub szkodzące jego interesom (tzw. gravamen). W niniejszej sprawie, pozostawiając na uboczu kwestie „okoliczności utrudniających obronę” w rozumieniu art. 79 § 2 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

17 lutego 2004 r., II KK 277/02, OSNKW 2004, z. 4, poz. 43), należało

skoncentrować wywody na zagadnieniu dopuszczalności wniesionego

środka odwoławczego w świetle art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 425 § 3 k.p.k.

Poza sporem jest, że postanowienie o wyznaczenie obrońcy z urzędu jest

niezaskarżalne. Z kolei fakt wyznaczenia obrońcy z urzędu do reprezentowania interesów oskarżonego w toczącym się postępowaniu i wykonania

określonej czynności procesowej nakłada na Skarb Państwa obowiązek

jego wynagrodzenia. Wynika to z powołanych przepisów ustawy karnoprocesowej, jak i przepisów rozporządzenia (por. też postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006 r., V KZ 59/05, OSNKW 2006, z. 3,

poz. 28). W tej sytuacji Wojskowy Sąd Okręgowy w P. prawidłowo postąpił

zasądzając na rzecz wyznaczonego obrońcy z urzędu stosowne wynagrodzenie za jego czynności. W ocenie Sądu Najwyższego, działający obecnie

w toku postępowania obrońca z wyboru oskarżonego Andrzeja M. nie miał

uprawnień zgodnie z treścią art. 425 § 3 k.p.k. do zaskarżenia tegoż postanowienia, albowiem na tym etapie postępowania określona kwota wynagrodzenia za czynność obrońcy z urzędu nie została opłacona przez

oskarżonego Andrzeja M., lecz stanowi wydatek Skarbu Państwa jako wypłatę w rozumieniu art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. W związku z tym zaskarżone

postanowienie nie narusza praw oskarżonego Andrzeja M., jak również nie

szkodzi jego interesom, zatem wniesione zażalenie należało uznać za niedopuszczalne z mocy ustawy z braku gravamen do zaskarżenia powyższego postanowienia (art. 429 § 1 k.p.k.). Natomiast w przypadku wydania

orzeczenia skazującego i postąpienia przez sąd w myśl art. 627 k.p.k.,

oskarżony może zaskarżyć to orzeczenie, w części obciążającej go ustalonymi kosztami obrony z urzędu.

Mając powyższe na uwadze należało zażalenie pozostawić bez rozpoznania.