WZ 21/12 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 5 LIPCA 2012 R.

WZ 21/12

Prokurator

nie

jest

uprawniony

do

zaskarżenia

zażaleniem

rozstrzygnięcia w przedmiocie dowodów rzeczowych, zawartego w wyroku

warunkowo umarzającym postępowanie karne (art. 323 § 2 k.p.k. w zw. z

art. 342 § 4 k.p.k.).

Przewodniczący sędzia SN W. Błuś (sprawozdawca).

Sędziowie SN: M. Buliński, J. B. Rychlicki.

Sąd Najwyższy w sprawie ppłk. rez. Artura K., wobec którego

warunkowo umorzono postępowanie, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na

posiedzeniu w dniu 5 lipca 2012 r., zażalenia prokuratora na zarządzenie

Zastępcy Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 14 maja

2012 r., o odmowie przyjęcia środka odwoławczego.

postanowił u t r z y m a ć w mocy zaskarżone zarządzenie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W.,

częściowo umorzył, a częściowo warunkowo umorzył postępowanie karne

wobec ppłk. rez. Artura K. oskarżonego o czyny z art. 270 § 1 k.k. w zw. z

art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 270

§ 2a k.k. W punkcie IV tego wyroku Wojskowy Sąd Okręgowy w W., na

podstawie art. 230 § 2 k.p.k., orzekł zwrot zatrzymanych w toku

postępowania rzeczy.

Prokurator, po doręczeniu mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w

dniu 25 kwietnia 2012 r., w dniu 9 maja 2012 r. wniósł od wskazanego

wyżej orzeczenia apelację na niekorzyść oskarżonego.

Zarządzeniem z dnia 14 maja 2012 r. Zastępca Prezesa Wojskowego

Sądu Okręgowego w W., na podstawie art. 429 § 1 k.p.k., odmówił

przyjęcia wymienionego środka odwoławczego jako wniesionego po

terminie. Jednocześnie uznał, że rzeczywista treść wniesionego środka

odwoławczego w istocie wskazuje na to, iż prokurator błędnie oznaczył go

jako „apelacja”, zamiast „zażalenie”. Pogląd swój uzasadnił twierdzeniem,

że prokurator, także należy do kręgu podmiotów uprawnionych do

wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie co do dowodów rzeczowych,

zawartego w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie (art. 342 § 4

k.p.k.), pomimo tego, iż nie wynika to bezpośrednio z treści art. 323 § 2

k.p.k. W ocenie Zastępcy Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W.,

prokurator w takiej sytuacji, nie jest więc uprawniony do skarżenia

orzeczenia w przedmiocie dowodów rzeczowych zawartego w wyroku

warunkowo umarzającym postępowanie na zasadach ogólnych wyrażonych

w art. 444 k.p.k., tj. w drodze apelacji.

Powyższe zarządzenie zaskarżył w drodze zażalenia Prokurator

Wojskowej Prokuratury Okręgowej w W., zarzucając: „obrazę przepisów

prawa procesowego, a mianowicie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 342 § 4

k.p.k. i art. 323 § 2 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą na

niezasadnym uznaniu, iż prokuratorowi nie przysługuje środek odwoławczy

w postaci apelacji od rozstrzygnięcia w przedmiocie dowodów rzeczowych,

zawartego w wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 3

kwietnia 2012 r., na mocy którego warunkowo umorzono postępowanie

karne przeciwko ppłk. rez. Arturowi K. oraz nieuprawnionym przyjęciu, iż

złożona w terminie przez oskarżyciela publicznego apelacja może być

rozpatrywana wyłącznie jako zażalenie, które zostało złożone po terminie

przewidzianym dla wniesienia tego rodzaju środka odwoławczego, co w

konsekwencji skutkowało odmową jego przyjęcia;

– obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 429 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 460 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą na

nieuwzględnieniu wskazanego w art. 460 k.p.k., zdanie drugie po średniku

– czternastodniowego terminu, uprawniającego do złożenia zażalenia,

przysługującego w przypadku kiedy odwołujący się złoży wniosek o

sporządzenie

na

piśmie

i

doręczenie

uzasadnienia

wyroku

oraz

bezzasadnym uznaniu, iż wniesiony dnia 9 maja 2012 r. przez prokuratora

środek odwoławczy od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia

3 kwietnia 2012 r., kwestionujący prawidłowość zawartego w nim

rozstrzygnięcia w przedmiocie dowodów rzeczowych – złożony został po

terminie.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie prokuratora okazało się niezasadne. Powody utrzymania w

mocy zaskarżonego zarządzenia nie wynikają jednak z podzielenia przez

Sąd Najwyższy argumentacji zawartej w zaskarżonym zarządzeniu.

Prokurator w zażaleniu na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka

odwoławczego, w pierwszej kolejności, podnosi, że od zawartego w wyroku

warunkowo umarzającym postępowanie rozstrzygnięcia sądu co do

dowodów rzeczowych przysługuje mu apelacja. Stanowisko to uzasadnia

treścią art. 425 k.p.k., wywodząc przy tym, iż taki wyrok, jak każdy inny,

może być zaskarżony apelacją w całości lub w części. I taką właśnie

apelację złożył oskarżyciel publiczny. Rację ma prokurator twierdząc, że od

wyroku warunkowo umarzającego postępowanie przysługuje apelacja.

Jednak w art. 444 in fine k.p.k., określającym prawo strony do apelacji od

wyroku sądu pierwszej instancji, ustawodawca zawarł zastrzeżenie „chyba,

że ustawa stanowi inaczej”. Jest to o tyle istotne, iż w art. 342 k.p.k.

ustawodawca odmiennie uregulował kwestie związane z możliwością

zaskarżenia rozstrzygnięcia co do dowodów rzeczowych zawartego w

wyroku warunkowo umarzającym postępowanie. I tak zgodnie z treścią § 3 i

§ 4 art. 342 k.p.k. wyrok warunkowo umarzający postępowanie powinien

zawierać w razie potrzeby rozstrzygnięcie co do dowodów rzeczowych i

może być ono zaskarżone przez osoby wskazane w art. 323 § 2 k.p.k.

Ostatnio wymieniony przepis stanowi, że zażalenie na postanowienie

prokuratora co do dowodów rzeczowych, w razie umorzenia śledztwa,

przysługuje podejrzanemu, pokrzywdzonemu i osobie, od której przedmioty

te odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie. Środkiem odwoławczym

jest zatem zażalenie, mimo że rozstrzygnięcie co do dowodów rzeczowych

zawarte jest w wyroku. Takie rozwiązanie jest odstępstwem od reguły, iż

właściwym środkiem odwoławczym od wyroku jest apelacja. Pamiętać przy

tym należy, że zażalenie jest możliwe wówczas, gdy wyrok nie jest

skarżony apelacją w szerszym zakresie. Jeżeli strona wywiodła apelację

kwestionującą np. okres próby czy też obowiązki nałożone na oskarżonego

to skarżący w apelacji może również podnosić zarzuty dotyczące

rozstrzygnięcia co do dowodów rzeczowych. Ustawodawca określając w

art. 342 § 4 k.p.k. podmioty uprawnione do złożenia zażalenia i nie

wymieniając w tym przepisie prokuratora, pozbawił go w istocie możliwości

zaskarżenia w tym trybie decyzji sądu dotyczącej dowodów rzeczowych. W

tym miejscu wypada przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 342 § 4 w

pierwotnym brzmieniu k.p.k. z 1997 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 555), zażalenie na

postanowienie o warunkowym umorzeniu służyło: prokuratorowi (podkr.

SN), pokrzywdzonemu i oskarżonemu. Prokurator był zatem wprost

wymieniony jako jeden z podmiotów uprawnionych do złożenia środka

odwoławczego

w

postaci

zażalenia

w

przedmiotowym

zakresie.

Jednocześnie, zgodnie z obowiązującą wówczas treścią art. 342 § 5 k.p.k.,

na postanowienie co do dowodów rzeczowych zażalenie służyło osobom

wskazanym w art. 323 § 2 k.p.k. tj. podejrzanemu, pokrzywdzonemu i

osobie, której przedmioty te odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie.

Zmianę

treści

art.

k.p.k.,

w

zakresie

określenia

podmiotów

uprawnionych do zaskarżenia rozstrzygnięcia co do dowodów rzeczowych

zawartego w wyroku warunkowo umarzającym postepowanie, dokonaną

ustawą z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania karnego, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks

postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o

ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 17, poz. 155) należy ocenić

negatywnie (por.: J. Skorupka: Kodeks postępowania karnego. Komentarz,

Warszawa 2012, uwagi do art. 342 k.p.k., teza 6., Legalis; P. Hofmański, E.

Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz do art. 297647, t. II, Warszawa 2011, uwagi do art. 342, teza 8., Legalis; T. Kozłowski:

Warunkowe umorzenie postępowania karnego, Warszawa 2009, s. 167).

Skoro oskarżonemu przysługuje zażalenie na zawarte w wyroku

warunkowo umarzającym postępowanie rozstrzygnięcie co do dowodów

rzeczowych, to nie sposób przyjąć, że prokuratorowi w tym samym zakresie

przysługuje inny środek odwoławczy, a mianowicie apelacja.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy utrzymał w mocy

zaskarżone zarządzenie.