WZ 20/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt: WZ 20/13 POSTANOWIENIE Dnia 6 sierpnia 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Błuś (przewodniczący)‎SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca)‎SSN Andrzej Tomczyk w sprawie K. K. skazanego z art. 15 § 1 i 2 w zw. z art. 7 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu, bez udziału stron, w dniu 6 sierpnia 2013 r., zażalenia pełnomocnika E. K., córki K. K., na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt: […], przekazujące sprawę do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P. p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE

Były Wojskowy Sąd Rejonowy w W. na sesji wyjazdowej w G. wyrokiem z dnia 4 czerwca 1952 r., sygn. akt Sr. …/52, uznał K. K. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 15 § 1 i 2 w zw. z art. 7 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, za co wymierzył oskarżonemu karę śmierci oraz pozbawienia praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze. Orzeczono również przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa.W dniu 11 grudnia 2012 r. córka K.

K., E. K., działając przez ustanowionego pełnomocnika, złożyła w Sądzie Okręgowym w G. wniosek - powołując się na art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (dalej: ustawa lutowa) - o stwierdzenie nieważności powołanego wyżej wyroku (w odniesieniu do K. K. ).Postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r., Sąd Okręgowy w G. uznał się niewłaściwym do rozpoznania tego wniosku i sprawę Ka. K. przekazał Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W.Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. sprawę przekazał do merytorycznego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P.W uzasadnieniu swojego orzeczenia powołał się na treść art. 2 ust. 2 cyt. wcześniej ustawy, stwierdzając, iż o miejscowej właściwości sądu do stwierdzenia nieważności orzeczenia przesądza miejsce, w którym wydano orzeczenie w pierwszej instancji.

Skoro zatem wyrok wydany został w G., to właściwym sądem do rozpoznania przedmiotowego wniosku byłby Sąd […] w G., który posiadał rangę wojskowego sądu okręgowego. Sąd ten został jednak rozformowany na mocy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 listopada 1998 r. w sprawie utworzenia sądów wojskowych oraz określenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 146, poz. 956 ), a w jego miejsce utworzono wojskowy sąd garnizonowy. Ponieważ agendy Sądu […] w G. przejął Wojskowy Sąd Okręgowy w P., który miejscowo właściwy jest dla województw objętych właściwością wojskowych sądów garnizonowych w G., P., S. i W., to wniosek E. K. powinien rozpoznać Wojskowy Sąd Okręgowy w P.Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik wnioskodawczyni.Zarzucił: obrazę art. 1, 2 i 3 ustawy lutowej przez błędną wykładnię tych przepisów.Pełnomocnik uzasadniając zażalenie stwierdził, że Sąd pierwszej instancji „ zastosował wybitnie zawężającą interpretację literalną przepisów art. 2 ust. 2 ustawy lutowej” i wskazał, że ponieważ nie istnieje już Sąd […] w G., a w jego miejsce utworzono wojskowy sąd garnizonowy, który nie jest uprawniony do orzekania w kwestii nieważności orzeczenia, to „w sprawie zachodzi sytuacja opisana w ust. 3 (art. 2 ustawy lutowej) tj. niemożność ustalenia właściwości według ust. 2, czego dalszym skutkiem jest właściwość miejscowa Wojskowego Sądu Okręgowego w W”.Pełnomocnik stwierdził też, że decydującym elementem dla określenia właściwości miejscowej w sprawach z ustawy lutowej jest siedziba sądu, który orzekał w pierwszej instancji.W związku z wyrażonym poglądem pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zarówno Wojskowy Sąd Okręgowy w W., jak i pełnomocnik, powołali orzeczenia sądów apelacyjnych, które potwierdzały wyrażone przez nich poglądy. (zob. odpowiednio postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 września 1991 r., sygn. akt II Ako 7/91, KZS 1991/10/12 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 1993 r., sygn. akt II Akz 427/93 ,OSA 1994/5/35 ). Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zażalenie nie jest uzasadnione.Nie ulega wątpliwości, że sprawa K. K. w kwestii stwierdzenia nieważności wyroku, na mocy którego został skazany, nadal należy do właściwości wojskowego sądu okręgowego, mimo że w chwili orzekania w pierwszej instancji oskarżony był osobą cywilną.Ustawa z dnia 5 kwietnia 1955 r. o przekazaniu sądom powszechnym dotychczasowej właściwości sądów wojskowych w sprawach karnych osób cywilnych, funkcjonariuszów organów bezpieczeństwa publicznego, Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej (Dz.

U. Nr 15, poz.83) czyniła pewne wyjątki, a jednym z nich były sprawy o przestępstwo określone w art. 7 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, które pozostawiono we właściwości sądów wojskowych. Nie ulega wątpliwości, że właśnie za taki czyn skazany został K. K.W ukształtowanej powołanym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej strukturze sądów wojskowych istnieją aktualnie dwa wojskowe sądy okręgowe, w W. oraz w P. i jeden z nich powinien rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności wyroku skazującego K.

K. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. uznał, że o miejscowej właściwości w omawianej kwestii decyduje miejsce wydania orzeczenia.Z kolei pełnomocnik wnioskodawczyni z poglądem tym nie zgadza się, twierdząc, że o właściwości tej decyduje miejscowość, w której znajdowała się siedziba tego sądu.Pełnomocnik myśli tej nie rozwija powołuje się tylko (dosyć paradoksalnie) na treść art. 2 ust. 3 ustawy lutowej , tj. brak możliwości ustalenia właściwości miejscowej sądu.Sąd Najwyższy podziela trafność rozumowania i w konsekwencji treść wydanego postanowienia przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W .

Przyjmuje zatem, że właściwość sądów w sprawach o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego należy ustalać nie w oparciu o miejscowość będącą siedzibą sądu orzekającego, ale w oparciu o miejsce, w którym orzeczenie zostało wydane.Pogląd ten znajduje swoje oparcie przede wszystkim w treści art. 2 ust. 2 ustawy lutowej, ale również w orzecznictwie (dominującym) sądów apelacyjnych (zob. jednobrzmiące postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 września 1991 r., II Ako 7/91, z dnia 26 września 1991 r., II Akz 73/91 i z dnia 30 września 1991 r., II Akz 74/91 ( KZS 11/91, poz. 12 ), jak również w piśmiennictwie ( zob.

S. Zabłocki: Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych do ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( Dz. U. Nr 34, poz. 149 ) część 1 Palestra 11 – 12/ 92 s. 117 i dalsze ).Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono, jak na wstępie.