WSP 6/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt WSP 6/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Buliński

SSN Antoni Kapłon

Protokolant: Piotr Marczuk

po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2010 r.

skargi płk. Piotra R. na przewlekłość postępowania przygotowawczego

prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową o czyn z art. 234 k.k.,

postanowił

1. stwierdzić, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiła

przewlekłość;

2. przyznać płk. Piotrowi R. od Skarbu Państwa kwotę 2000 (dwa tysiące)

zł;

3. zwrócić płk. Piotrowi R. uiszczoną opłatę od skargi na przewlekłość

postępowania.

UZASADNIENIE

Prokurator Wojskowej Prokuratury Okręgowej postanowieniem z dnia

3 grudnia 2009 r., na podstawie art.322 § 1 k.p.k. w zw. z art.17 § 1 pkt 2

k.p.k. umorzył śledztwo „w sprawie mającego miejsce w dniu 28 września

2007 r. w W. fałszywego oskarżenia przed organem powołanym do orzekania

w sprawach o przewinienia dyscyplinarne przez sędziów: płk.Sławomira P.,

płk. Jacka B., płk.Wiesława P., płk. Romualda K., płk. Piotra R. i płk.Leszka

H. – członków Kolegium Wojskowego Sądu Okręgowego, sędziego

Wojskowego Sądu Garnizonowego mjr. Piotra K. o o popełnienie przewinienia

dyscyplinarnego, polegającego na złożeniu zawiadomienia w Wojskowej

Prokuraturze Okręgowej o popełnieniu przestępstwa poświadczenia nieprawdy

przez sędziów Wojskowego Sądu Okręgowego: płk. Wiesława P., ppłk.

Leszka H. i mjr. Pawła W., tj. o czyn z art.234 k.k. wobec stwierdzenia, że

czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego”.

W dniu 7 maja 2010 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła, wywiedziona na

podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie

prawa

strony

do

rozpoznania

sprawy

w

postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ( Dz.U. Nr 179, poz.1843

ze zm.), skarga sędziego płk. Piotra R.o na przewlekłość postępowania w

sprawie o sygn. /.../, prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową w

części dotyczącej opisanego wyżej czynu. Autor tej skargi podniósł, między

innymi, że śledztwo w tej sprawie prowadzone jest już od trzech lat,

wprawdzie jest ono w fazie in rem, to jednak „dotyczy skonkretyzowanych

sędziów, czyli konkretnie m.in. nas dwóch”, do tej pory nie przeprowadzono

„żadnych

czynności

procesowych

poza

zgromadzeniem

stosownych

dokumentów”. Te zaś okoliczności wskazują na prowadzenie w istocie

śledztwa w fazie in personam. A jeżeli tak, to jak argumentuje autor skargi,

prowadzenie postępowania karnego przez prokuratora uchybia treści art.17 § 1

i 2 k.p.k., bowiem organ ten mając wiedzę o osobach rzekomych sprawców

przestępstw,

będących

sędziami

powinien

wykonać

tylko

czynności

niecierpiące zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także

czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy zezwolenie sądu dyscyplinarnego

na pociągnięcie nas (tak to ujęto w skardze- uwaga SN) do odpowiedzialności

karnej za skonkretyzowany czyn będzie wydane. Ponadto podnosi, że doszło

do naruszenia art.313 § 1 k.p.k., regulującego sposób postępowania

prokuratora po uzyskaniu informacji przez ten organ o popełnieniu

przestępstwa. Skarżący przedstawiając swoje oceny dotyczące wzajemnych

relacji między prokuraturą a sądami, a także między prokuratorami a sędziami

wywodzi, że śledztwo będące przedmiotem skargi jest próbą wykazania, iż

prokuratura „ nie tylko dominuje nad Sądami, lecz jest ich strażnikiem w

zakresie przestrzegania prawa”. W konkluzji skargi jej autor podnosi, że

postępowanie w sprawie powinno zostać zakończone już po przeprowadzeniu

postępowania wyjaśniającego postanowieniem o odmowie wszczęcia śledztwa

z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. A skoro śledztwo trwało od

blisko 3 lat, to działania prokuratury naruszyły prawa skarżącego, jego dobre

imię oraz zawodowy dorobek, co z kolei uzasadnia żądanie zasądzenia na jego

rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł.

W piśmie przesyłającym skargę Wojskowy Prokurator Okręgowy wniósł

o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z mocy ustawy, ewentualnie o

oddalenie skargi jako niezasadnej. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi z

udziałem przedstawiciela Skarbu Państwa - prokuratora Naczelnej Prokuratury

Wojskowej, nie wskazując przy tym podstawy prawnej takich wniosków i

żądań.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie sposób podzielić szeregu

argumentów podniesionych w tym piśmie procesowym. Wprawdzie skarżący

nie jest stroną postępowania prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę

Okręgową, to jednak skład Sądu Najwyższego rozpoznający skargę w pełni

podziela dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym to

konsekwentnie przyjmuje się, że każdej osobie, a na kanwie tej sprawy

„sędziemu, przeciwko któremu prokurator - wbrew postanowieniom art.17 § 2

k.p.k. – prowadzi faktyczne śledztwo, przysługują uprawnienia podejrzanego,

a więc także uprawnienie do wniesienia skargi przewidzianej w art.3 pkt 4

ustawy z dnia 17 czerwca o skardze ...” ( por. postanowienie SN z dnia 18

sierpnia 2009 r., WSP 4/09, OSNKW 2010, z. 1, poz.3 oraz postanowienia SN

: z dnia 16 marca 2010 r., WSP 2/10, z dnia 14 kwietnia 2010 r., WSP 4/10,

WSP 5/10 – jeszcze niepubl.). I takie śledztwo było faktycznie prowadzone

przez Wojskową Prokuraturę Okręgową, bowiem w dniu 3 grudnia 2009 r.

wydano postanowienie o jego umorzeniu, wobec stwierdzenia, że czyn nie

zawiera znamion czynu zabronionego. Ta decyzja procesowa, jeszcze

nieprawomocna w części, której dotyczy skarga, była następstwem zeznań

złożonych przez P. K. w dniu 20 stycznia 2009 r., w których to zeznaniach

podał on, że członkowie Kolegium Wojskowego Sądu Okręgowego, w tym płk

Piotr R., bezpodstawnie oskarżyli go o popełnienie deliktu dyscyplinarnego.

Tak więc prokurator, w momencie uzyskania od składającego zeznanie

informacji o mającym mieć miejsce przestępstwie, wiedział, że sprawa

dotyczy sędziów sądów wojskowych, będących członkami Kolegium

Wojskowego Sądu Okręgowego, którzy realizowali przysługujące im z mocy

ustawy ustrojowej uprawnienie do inicjowania postępowania dyscyplinarnego

przeciwko określonemu sędziemu. Realizacja tego prawa nie może być ścigana

w drodze postępowania karnego. W tej sytuacji prokurator powinien

niezwłocznie wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania( art.305 § 1

k.p.k.) . Nie uczynił jednak tego i dopiero po ponad 10 miesiącach wydał

postanowienie o umorzeniu postępowania. I to właśnie ten czas, pomniejszony

o okresy, w których prokurator nie mógł dysponować aktami sprawy,

spowodował naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora bez nieuzasadnionej

zwłoki.

Ustawodawca w art.12 ust.4 ustawy o skardze (...) nałożył na sąd

obowiązek, w wypadku uwzględnienia skargi i na żądanie skarżącego,

przyznania od Skarbu Państwa sumy pieniężnej od 2.000 zł do 20.000 zł. Sąd

Najwyższy nie podzielił argumentów skarżącego w zakresie wysokości

należnej mu kwoty pieniężnej. Przede wszystkim postępowanie w tej sprawie

nie trwało trzy lata, a jak już wyżej zaznaczono ponad 10 miesięcy. Ponadto w

materiałach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających

negatywny wpływ prowadzonego postępowania na jakość wykonywanych

przez płk. Piotra R. obowiązków służbowych. Nie można też mówić o

podważeniu autorytetu sędziowskiego skarżącego, skoro został w tym czasie

wybrany przez środowisko sędziów sądów wojskowych do Krajowej Rady

Sądownictwa. Z tych powodów Sąd Najwyższy przyznał skarżącemu sumę

pieniężną w wysokości 2.000 zł.

Mając na uwadze treść pisma Wojskowego Prokuratora Okręgowego,

zawarte w nim żądania i wnioski, Sąd Najwyższy uznał za konieczne

przypomnienie unormowań zawartych w ustawie o skardze (...), a w zakresie

nieuregulowanym w tej ustawie odpowiednio stosowanych przepisach o

postępowaniu zażaleniowym obowiązującym w postępowaniu, którego skarga

dotyczy , w tym przypadku przepisach Kodeksu postępowania karnego [ art. 8

ust.2 ustawy o skardze (...)].

Powołana wyżej ustawa określa prawa i obowiązki prokuratora w

postępowaniu w

przedmiocie skargi na naruszenie prawa strony do

rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub

nadzorowanym

przez

prokuratora

i

postępowaniu

sądowym

bez

nieuzasadnionej zwłoki. Jeżeli prokurator sam jest autorem skargi na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki, to jego uprawnienia do składania wniosków i innych

oświadczeń są oczywiste i wynikają z treści art.116 k.p.k. Inaczej jednak

przedstawia się sytuacja, kiedy to strona składa skargę na naruszenie jej prawa

w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez

prokuratora. Otóż, prokurator, do którego wniesiono skargę, przedstawia ją

niezwłocznie sądowi właściwemu wraz z aktami sprawy, w której toczy się

postępowanie ( art.7 cyt. ustawy). Oznacza to wyłącznie obowiązek przesłania

sądowi akt i w żaden sposób nie rodzi po stronie prokuratora uprawnienia do

składania jakichkolwiek wniosków czy też innych oświadczeń, bowiem ten

prokurator, a więc prokurator prowadzący lub nadzorujący postępowanie,

którego dotyczy skarga, nie jest stroną postępowania prowadzonego na

podstawie przepisów ustawy o skardze (...). Uwaga ta dotyczy oczywiście

również sądu, przed którym toczy się postępowanie, na które wniesiono

skargę. Kwestię reprezentowania przed sądem Skarbu Państwa – prokuratora

przełożonego

nad

prokuratorem

prowadzącym

lub

nadzorującym

postępowanie przygotowawcze reguluje art.10 ust.2a ustawy o skardze (...),

nakładając na sąd obowiązek zawiadomienia tego podmiotu i doręczenia mu

odpisu skargi, co też jeszcze nie przesądza o nabyciu uprawnień tego podmiotu

do korzystania z prawa strony w zakresie rozpoznania skargi. Takie

uprawnienie będzie przysługiwało tylko w razie zgłoszenia udziału w sprawie

[art.10 ust.3 ustawy o skardze (...) ]. Przenosząc powyższe rozważania na grunt

rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że śledztwo o sygn.

/.../ jest

nadzorowane

przez

prokuratora

Naczelnej

Prokuratury

Wojskowej,

bezpośrednim przełożonym tego prokuratora jest Naczelny Prokurator

Wojskowy (art.17a ust.3 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o

prokuraturze , Dz.U. 2008, Nr 7, poz. 39- tekst jedn. ze zm.), a zatem to

Naczelny Prokurator Wojskowy mógł w tej sprawie korzystać z praw

przysługujących stronie i składać wnioski czy też inne oświadczenia. Skoro

kwestia korzystania przez przedstawiciela Skarbu Państwa, w tym wypadku

odpowiedniego szczebla prokuratora, z praw przysługujących stronie została w

ustawie o skardze (...) uregulowana , to również art. 428 § 2 k.p.k. stosowany

odpowiednio, nie dawał prokuratorowi przesyłającemu skargę prawa do

pisemnej odpowiedzi na tę skargę. Z tych względów Sąd Najwyższy, nie zajął

stanowiska odnośnie wniosków przedstawionych w piśmie Wojskowego

Prokuratora Okręgowego o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z mocy

ustawy, oddalenie skargi jako niezasadnej i o rozpoznanie skargi z udziałem

przedstawiciela Skarbu Państwa – prokuratora Naczelnej Prokuratury

Wojskowej jak również nie odniósł się do argumentacji zawartej w tym

piśmie.

Z tych wszystkich powodów, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.