WO 12/02 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 9 SIERPNIA 2002 R.

WO 12/02

Treść art. 540 k.p.k. wyklucza możliwość wznowienia postępowania na

podstawie przesłanki, o której mowa w art. 440 k.p.k., tj. „rażącej

niesprawiedliwości” prawomocnego orzeczenia.

Przewodniczący: Prezes SN gen. dyw. J. Godyń.

Sędziowie SN: płk A. Kapłon (sprawozdawca), płk S.

Kosmal.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk S.

Gorzkiewicz.

Sąd Najwyższy w sprawie Józefa J., skazanego za popełnienie przestępstwa

określonego w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. – dwukrotnie, po

rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 9 sierpnia 2002 r. wniosku obrońcy Józefa J. o

wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego wyrokiem Wojskowego

Sądu Garnizonowego w L. z dnia 28 lutego 2002 r., zmienionym częściowo

wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 maja 2002 r.

o d d a l i ł wniosek o wznowienie postępowania, a kosztami tego postępowania

obciążył skazanego Józefa J.

Uzasadnienie:

Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w L. z dnia 28 lutego 2002 r.

Józef J. został uznany za winnego tego, że w dniach 19 lutego 2001 r. i 30 lipca

2001 r. dopuścił się dwóch przestępstw w ten sposób, że działając w krótkich

odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przez wprowadzenie w

błąd doprowadził organ finansowy Jednostki Wojskowej w L. do niekorzystnego

rozporządzenia mieniem w ten sposób, że złożył dowódcy tej jednostki dwa wnioski

o przyznanie mu dofinansowania do zorganizowanego wypoczynku jego dzieci

Marcina, Żanety i Eweliny, dołączając do nich jako autentyczne podrobione

dowody wpłaty do Biura Turystycznego mieszczącego się w L., o numerze

371/2001 z dnia 26 stycznia 2001 r. na kwotę 2 600 złotych i innego Biura

Turystycznego mieszczącego się w L., o numerze 473/01 z dnia 2 lipca 2001 r. na

kwotę 2 658 złotych, w następstwie czego w dniu 23 lutego 2001 r. otrzymał

nienależne mu dofinansowanie w kwocie 1 950 złotych, w dniu zaś 6 sierpnia 2001

r. w kwocie 2 037,80 złotych,

tj. popełnienia przestępstw określonych w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – dwukrotnie, za co skazany został na karę roku

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby

2 lat, z orzeczeniem 150 stawek dziennych grzywny, przy określeniu wysokości

jednej stawki na 30 złotych.

Wojskowy Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu sprawy z powodu apelacji

wniesionej przez obrońcę oskarżonego Józefa J., wyrokiem z dnia 17 maja 2002 r.

zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do tego oskarżonego przez orzeczenie w

miejsce orzeczonej kary grzywny, 75 stawek dziennych, po 20 złotych każda.

Obecnie obrońca Józefa J. złożył wniosek o wznowienie zakończonego

prawomocnie powołanymi wyrokami postępowania karnego i uchylenie tych

wyroków oraz przekazanie sprawy tego oskarżonego do ponownego rozpoznania

Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w L.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek nie jest zasadny nawet w części.

Co do powołanej przez autora wniosku podstawy wznowienia z art. 540 § 1 pkt 2

lit. b k.p.k., co zostało rozwinięte w uzasadnieniu wniosku, to jest oczywiste, iż

kwestionowane są ustalenia faktyczne dotyczące okresu między przestępstwami, a

w konsekwencji przyjęty przez oba sądy ciąg przestępstw i zastosowanie przy

wymiarze kary art. 91 § 1 k.k.

We wniosku i jego uzasadnieniu nie ma natomiast ani słowa o nowych faktach i

dowodach w tej kwestii. Samo zaś kwestionowanie ustaleń faktycznych, bez

przytoczenia wspomnianych faktów i dowodów, nie może być uznane za podstawę

wznowienia postępowania.

Zupełnym nieporozumieniem jest powoływanie się w uzasadnieniu wniosku na

„pojednanie się z pokrzywdzonym”. Ponieważ autor wniosku owego poglądu bliżej

nie precyzuje, można jedynie przypuszczać, iż chodzi tu o instytucję pojednania

przewidzianą w art. 489 – 492 k.p.k. w postępowaniu z oskarżenia prywatnego.

W niniejszej sprawie pokrzywdzonym jest tylko Skarb Państwa, reprezentowany

przez jednostkę wojskową.

Z uzasadnienia wniosku zdaje się jednak wynikać jednoznacznie, iż jego autor

główny nacisk położył na powołany art. 440 k.p.k., wywodząc, iż prawomocny

wyrok sądowy jest dotknięty wadą w postaci rażącej niesprawiedliwości. Powołuje

się przy tym na dwa orzeczenia Sądu Najwyższego, a to wyrok z dnia 20 sierpnia

1992 r., WO 119/92 (OSP 1993, z. 7–8, poz. 163) i wyrok z dnia 20 grudnia 1991 r.,

WO 115/91 (Informacja Prawnicza – Prawo karne 1992, z. 1–3, poz. 18).

W powołanych wyrokach Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż art. 389 k.p.k. z

1969 r. (odpowiednik obecnie obowiązującego art. 440 k.p.k.) stanowi podstawę

uzasadniającą wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym

orzeczeniem. Stanowisko to zaaprobował w glosach do tychże orzeczeń W. Sieracki

(WPP 1992, z. 3–4, s. 68 i n.; OSP 1993, z. 7–8, s. 380 i n.).

Sąd Najwyższy w obecnym składzie wyraża pogląd, że art. 540 k.p.k. wskazuje

w sposób jednoznaczny na okoliczności stanowiące podstawy wznowienia

postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem.

Po pierwsze, jest oczywiste, iż ustawodawca znał przecież treść art. 440 k.p.k. i

gdyby miał taki zamiar, z pewnością wskazałby go wprost, jako jedną z

okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania.

Po wtóre zaś, o takim ujęciu zagadnienia przesądza sama istota instytucji

wznowienia postępowania w sprawach zakończonych przecież prawomocnie.

Instytucja wznowienia postępowania powinna być stosowana w sytuacjach

wyjątkowych, ściśle określonych, tak jak przewidział to ustawodawca w art. 540

k.p.k. (...).

Nadto zauważyć należy, że skoro przepis art. 440 k.p.k. nie może stanowić

samodzielnej podstawy zwykłego środka odwoławczego, to tym bardziej nie może

stanowić podstawy nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Zob. także:

– Z. Doda, J. Grajewski: Węzłowe problemy postępowania karnego w świetle

orzecznictwa Sądu Najwyższego za lata 1991–1994 (część II), PS 1996, z. 6, s. 65;

– J. Grajewski, L.K. Paprzycki: Kodeks postępowania karnego z komentarzem,

Sopot 2000, teza 1 lit. e do art. 545, s. 831;

– J. Bratoszewski i inni: Kodeks postępowania karnego – komentarz, Warszawa

1998, teza 1, lit. f do art. 545, s. 750;

– Kodeks postępowania karnego. Komentarz pod red. P. Hofmańskiego,

Warszawa 1999, teza 10 do art. 545, s. 895.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.