WK 1/05 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 15 LUTEGO 2005 R.

WK 1/05

Wojskowy sąd garnizonowy wydaje wyrok łączny w składzie określonym

przez art. 28 § 1 k.p.k. (wyjątkowo art. 28 § 2 k.p.k.), to jest jednego sędziego i

dwóch ławników nawet wówczas, gdy podlegające połączeniu wyroki wydane

zostały jednoosobowo, stosownie do art. 671a § 1 k.p.k.

Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz (sprawozdawca).

Sędziowie SN: A. Tomczyk, W. Maciak.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak.

Sąd Najwyższy w sprawie szer. rez. Bogusława U., po rozpoznaniu w Izbie

Wojskowej na rozprawie w dniu 15 lutego 2005 r. kasacji, wniesionej na niekorzyść

przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego od wyroku łącznego Wojskowego Sądu

Garnizonowego w L. z dnia 20 lipca 2004 r.,

o d d a l i ł kasację (...).

Uzasadnienie:

Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. w dniu 20 lipca 2004 r. wydał wyrok łączny

obejmujący skazania szer. rez. Bogusława U. prawomocnymi wyrokami

Wojskowego Sądu Garnizonowego w L. z dnia 3 lutego 2004 r. i z dnia 30 marca

2004 r.

Wyrok łączny wydany został w składzie jednego sędziego i dwóch ławników,

natomiast wyroki podlegające połączeniu – jednoosobowo.

Naczelny Prokurator Wojskowy wniósł kasację od wyroku łącznego i zarzucając

„uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k., polegające na procedowaniu i wydaniu wyroku łącznego przez sąd

nienależycie obsadzony, w składzie ławniczym, podczas gdy w tym przypadku,

zgodnie z treścią art. 671a § 1 k.p.k., orzeczenie winno być wydane przez wojskowy

sąd garnizonowy w składzie jednoosobowym”, postulował uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w L. do

ponownego rozpoznania.

Uzasadniając kasację jej autor powołał się na art. 671a § 1 k.p.k., który nakazuje

wojskowemu sądowi garnizonowemu rozpoznanie sprawy jednoosobowo, jeżeli

oskarżony pozostaje na wolności, a zarzucane mu przestępstwo zagrożone jest karą

pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat lub karą łagodniejszą. Skoro zatem

szer. rez. Bogusław U. skazany został za przestępstwa określone w art. 357 § 1 k.k.

zagrożone karą ograniczenia wolności, aresztu wojskowego albo pozbawienia

wolności do lat 2, a w dniu wydania wyroku łącznego „sąd nie dysponował

informacją o tym, że szer. rez. Bogusław U. jest pozbawiony wolności w innej

sprawie”, to „sprawa powinna być rozpatrzona przez wojskowy sąd garnizonowy w

składzie określonym w art. 671a § 1 k.p.k., gdyż wskazany przepis jako przepis

szczególny miał pierwszeństwo przed zasadami określonymi w art. 28 k.p.k.”. W tej

sytuacji procedowanie w składzie ławniczym – zdaniem Naczelnego Prokuratora

Wojskowego – stanowiło bezwzględną przesłankę odwoławczą wskazaną w art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k., i dlatego zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony, a sprawa

przekazana wskazanemu sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy uznając kasację za niezasadną zważył, co następuje:

Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie regulują wprost składu sądu w

postępowaniu o wydanie wyroku łącznego. Stanowią jedynie (art. 574 zd. 1 k.p.k.),

że w tego typu postępowaniu stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu

zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji.

Zdaniem autora kasacji przepisem, który określa skład sądu w postępowaniu

przed wojskowym sądem garnizonowym o wydanie wyroku łącznego jest art. 671a

§ 1 k.p.k., a nie art. 28 § 1 k.p.k. Uzasadnieniem tego twierdzenia ma być to, że

przepis z części wojskowej postępowania karnego, jako przepis szczególny, ma

pierwszeństwo przed przepisem z części ogólnej Kodeksu postępowania karnego.

Nie negując poglądu, że art. 671a § 1 k.p.k. jest rzeczywiście przepisem

szczególnym do art. 28 § 1 k.p.k., wysnuty z tego wniosek jest błędny.

Przepis, o którym mowa, wprowadzony został do Kodeksu postępowania

karnego nowelą z dnia 10 stycznia 2003 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 155) i z woli

ustawodawcy miał umożliwić osiągnięcie jednego celu – przyczynić się do

usprawnienia postępowania sądowego przez to, że wojskowy sąd garnizonowy

(podobnie jak ma to miejsce w postępowaniu przed odpowiednim sądem

powszechnym) będzie mógł rozpoznawać niektóre sprawy jednoosobowo (patrz

uzasadnienie do art. 1 pkt 201 projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania karnego... Druk sejmowy nr 182). Nowe unormowanie nawiązywało

zatem do postępowania uproszczonego, bowiem w postępowaniu przed sądami

wojskowymi wyłączone są tryby szczególne, a zatem sądy te na rozprawie

procedowały dotychczas w składzie jednego sędziego i dwóch ławników (patrz

szerzej H. Kmieciak: Zmiany w procedurze karnej sądowej, WPP 2003, Nr 2, s. 31–

32).

Dodany powołaną ustawą przepis, dlatego że jest wyjątkowy, może jednak

odnosić się tylko do sytuacji, dla której został ustanowiony, tj. orzekania na

rozprawie głównej i dlatego niedopuszczalne jest jego stosowanie w postępowaniu

po uprawomocnieniu się orzeczenia, a więc również o wydanie wyroku łącznego.

Wyrażony w kasacji pogląd, gdyby go podzielić, byłby również odstępstwem od

linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, który w swoich orzeczeniach konsekwentnie

twierdził, że niezależnie od składów sądów, które wydawały wyroki podlegające

łączeniu (dotyczyło to składów rozszerzonych – dwóch sędziów i trzech ławników),

właściwym składem sądu do wydania wyroku łącznego jest skład przewidziany w

art. 19 § 1 (obecnie art. 28 § 1) k.p.k. – (patrz uchwały SN: z dnia 17 lutego 1972 r.,

VI KZP 78/71, OSNKW 1972, z. 4, poz. 60 i z dnia 24 maja 1995 r., I KZP 15/95,

OSNKW 1995, z. 7–8, poz. 46).

W podsumowaniu należy zatem stwierdzić, że wojskowy sąd garnizonowy

wydaje wyrok łączny w składzie określonym przez art. 28 § 1 k.p.k. (wyjątkowo art.

28 § 2 k.p.k.), to jest jednego sędziego i dwóch ławników nawet wówczas, gdy

podlegające połączeniu wyroki wydane zostały jednoosobowo, stosownie do art.

671a § 1 k.p.k.

Skoro więc Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. wydał wyrok łączny w składzie

należytym, zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. jest bezpodstawny i dlatego

należało orzec jak na wstępie.