WA 26/01 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 28 września 2001 r.

WA 26/01

płk Edward Matwijów (przewodniczący) płk Marian Buliński

ppłk Józef Dołhy (sprawozdawca)

Diana Kazimierska (protokolant)

Sąd Najwyższy - Izba Wojskowa na rozprawie przy udziale prokuratora

Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłka J.Ż., po rozpoznaniu w dniu 28

września 2001 r. sprawy ppłka R.K., oskarżonego z art. 343 § 1 KK z

powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego, od wyroku

Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 19 lipca 2001 r., sygn. akt

(...):

1) utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2)

obciąża

oskarżonego

kosztami

sądowymi

postępowania

odwoławczego, w tym opłatą za drugą instancję w wysokości 15 zł.

Uzasadnienie

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 19 lipca 2001 r. uznał

ppłka R.K. za winnego tego, że "będąc zwolnionym decyzją Ministra

Obrony Narodowej nr 1900 z dnia 13.10.1999 r. z zajmowanego

stanowiska służbowego - kierownika sekcji poboru i uzupełnień i

wyznaczonym na stanowisko służbowe - kierownika sekcji administracji

rezerw oficerskich i chorążych w WKU Ś., a następnie na podstawie tej

decyzji wyznaczony rozkazem nr (…)/99 z dnia 13 grudnia 1999 r.

Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ś. na to stanowisko, odmówił

jego objęcia i pełnienia na nim służby", to jest popełnienia przestępstwa

określonego w art. 343 § 1 KK i przy zastosowaniu art. 320 KK odstąpił

od wymierzenia kary oskarżonemu.

Od tego wyroku złożył apelację obrońca oskarżonego zarzucając "obrazę

prawa materialnego, tj. art. 343 § 1 KK, wynikającą z niewłaściwego

zastosowania go do zachowania się oskarżonego odmawiającego

objęcia stanowiska niższego od zajmowanego, w sytuacji kiedy nie

stanowiło to odmowy wykonania rozkazu". W konkluzji, skarżący wniósł o

zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Wojskowy Sąd Okręgowy w P., rozpoznając ponownie sprawę,

przeprowadził wszystkie niezbędne dowody i na ich podstawie poczynił

prawidłowe ustalenia faktyczne, w tym także dotyczące kwestii

niezdolności oskarżonego do pełnienia zawodowej służby wojskowej,

wykonując tym samym zalecenia sądu odwoławczego zawarte w

uzasadnieniu wyroku z dnia 22 marca 2001 r., sygn. akt (...).

Autor apelacji, nie kwestionując ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę

zaskarżonego

wyroku,

przedstawia

-

na

poparcie

podniesionego zarzutu rażącej obrazy prawa materialnego - własną,

odmienną wykładnię przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy

zawodowych

oraz

przepisów

wykonawczych.

Tymczasem

sąd

orzekający dokonał prawidłowej interpretacji przepisów pragmatyki

służbowej, trafnie wskazując, że podjęta przez Ministra Obrony

Narodowej decyzja personalna dotycząca oskarżonego oraz wydany w

celu wykonania tej decyzji rozkaz Wojskowego Komendanta Uzupełnień

w Ś. z dnia 13 grudnia 1999 r., mają pełne uzasadnienie w przepisach

ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy

zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz

Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w

sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7,

poz. 38 ze zm.).

Poza sporem jest, że zajmowane przez oskarżonego w WKU w Ś.

stanowisko kierownika sekcji poboru i uzupełnień zaszeregowane było

jako stanowisko służbowe o stopniu etatowym podpułkownika. Dokonana

w

1995

nowelizacja

r.

ustawy

pragmatycznej

wprowadziła

dla

zajmowania stanowiska służbowego o stopniu etatowym podpułkownika

wymóg ukończenia Akademii Obrony Narodowej albo studiów wyższych

w akademii wojskowej (równorzędnej szkole lub uczelni niewojskowej) art. 35 ust. 2 pkt 3 lit. c, art. 35 ust. 3 ustawy. W myśl przepisów

rozporządzenia wykonawczego z dnia 19 grudnia 1996 r. oficerów, którzy

w dniu wejścia w życie rozporządzenia, tj. 12 lutego 1997 r., pełnili

obowiązki na zajmowanych stanowiskach służbowych w rozumieniu

przepisów

dotychczasowych,

można

było

pozostawić

na

tych

stanowiskach do czasu uzupełnienia wymaganych kwalifikacji lub też

powstania możliwości wyznaczenia na stanowisko odpowiadające ich

aktualnym kwalifikacjom, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 1998 r.

W świetle tej regulacji nie sposób przyjąć, jak sugeruje to autor apelacji,

że

w

przepisach

znowelizowanej

pragmatyki

służbowej

zawarto

konstrukcję zachowania praw nabytych. Zatem, w sytuacji gdy oskarżony

nie spełnił wymogu uzupełnienia kwalifikacji, wydanie decyzji o

wyznaczeniu

go

na

stanowisko

odpowiadające

jego

aktualnym

kwalifikacjom, tj. na stanowisko kierownika sekcji administracji rezerw

oficerskich i chorążych WKU w Ś. (zaszeregowanie etatowe mjr/ppłk),

znajdowało pełne umocowanie w przepisie art. 36 ust. 4 pkt 1

pragmatyki, znowelizowanym ustawą z dnia 31 lipca 1997 r. o zmianie

ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawy o

wyższym

szkolnictwie

wojskowym

(Dz.U.

Nr

107,

poz.

688),

przewidującym wprost, że żołnierza zawodowego zwolnionego ze

stanowiska służbowego na podstawie przepisów m.in. art. 36 ust. 2 pkt 4

ustawy pragmatycznej, a więc w wypadku nie spełnienia wymagań co do

kwalifikacji niezbędnych na zajmowanym stanowisku służbowym, można

wyznaczyć na niższe stanowisko służbowe. Apelacja kwestionuje

możliwość wyznaczenia oskarżonego na inne - niższe stanowisko

służbowe, wywodząc, że do podjęcia takiej decyzji wymagana była zgoda

oskarżonego. Sąd pierwszej instancji trafnie wykazał, że pisemna zgoda

żołnierza wymagana jest dla zupełnie innych przypadków, mianowicie

sytuacji przewidzianych w art. 36 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, które w wypadku

oskarżonego nie miały miejsca.

Reasumując, sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w wypadku

oskarżonego ppłka R.K. zachowane zostały wszystkie merytoryczne i

formalne wymogi prawne do wydania decyzji personalnej przez Ministra

Obrony Narodowej i rozkazu przez Komendanta WKU w Ś. Rozkaz z

dnia 13 grudnia 1999 r. miał pełne podstawy prawne, jego treść była

jasna i jednoznaczna, zatem odmowa wykonania tego rozkazu

wyczerpuje ustawowe znamiona przestępstwa określonego w art. 343 §

1 KK. Oskarżony znał wszelkie uwarunkowania faktycznoprawne podjętej

wobec niego przez Ministra Obrony Narodowej decyzji personalnej,

zatem kwestionowanie przez niego, a tym bardziej odmowa wykonania

rozkazu przełożonego, wydanego w celu wprowadzenia w życie tej

decyzji, jednoznacznie świadczy o umyślności działania oskarżonego.

Apelacja, poza gołosłownym negowaniem trafności oceny sądu pierwszej

instancji, nie przytacza żadnych racjonalnych argumentów, które mogłyby

podważyć zasadność przyjęcia umyślności działania oskarżonego.

Sąd pierwszej instancji udzielił oskarżonemu daleko idącej koncesji przy

stosowaniu zasady tłumaczenia wątpliwości na korzyść, bowiem w

sytuacji gdy z orzeczenia OWKL we W. z dnia 8 lutego 2001 r. wynikało,

że inwalidztwo oskarżonego, powodujące trwałą niezdolność do

zawodowej służby wojskowej, zaistniało od lutego 2001 r., przyjął, że w

chwili popełnienia przypisanego mu czynu, tj. 13 grudnia 1999 r., istniały

podstawy do uznania oskarżonego za trwale niezdolnego do służby

wojskowej. Ustalenie to stanowiło dla sądu podstawę do potraktowania

oskarżonego jako żołnierza - sprawcę przestępstwa stricte wojskowego,

który w chwili czynu był niezdolny do służby wojskowej w rozumieniu art.

320 KK, a tym samym - przy uznaniu oskarżonego za winnego

popełnienia przestępstwa określonego w art. 343 § 1 KK - do odstąpienia

od wymierzenia kary.

Podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji, Sąd Najwyższy nie

znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji obrońcy, dlatego też

zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

O kosztach sądowych postępowania odwoławczego orzeczono na

podstawie art. 636 § 1 KPK.