WA 25/08 · Sąd Najwyższy

WYROK Z DNIA 10 LIPCA 2008 R

WA 25/08

Jeżeli karą wskazaną we wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1

k.p.k., jest kara ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania pracy

na cele społeczne „w odpowiednim zakładzie pracy”, to bez uzgodnionej

przez prokuratora z oskarżonym stosownej modyfikacji wniosku, orzeczenie przez sąd, że obowiązek ten ma być wykonywany w innych placówkach, organizacjach lub instytucjach wymienionych w art. 35 § 1 k.k., stanowi niedopuszczalne w trybie określonym w art. 343 k.p.k. wyjście poza

ramy uzgodnienia.

Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz.

Sędziowie SN: J. B. Rychlicki, W. Maciak (sprawozdawca).

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak

Sąd Najwyższy, w sprawie Janusza M. i Piotra N., oskarżonych o popełnienie przestępstw określonych w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. apelacji, wniesionej przez prokuratora na korzyść oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia

8 kwietnia 2008 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części dotyczącej Janusza M. i Piotra N. i

sprawę w tym zakresie p r z e k a z a ł do ponownego rozpoznania przez

Wojskowy Sąd Okręgowy w W.

Z uzasadnienia:

Wojskowy Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 r.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu aktu oskarżenia, który zawierał wniosek o

rozpatrzenie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie oskarżonym uzgodnionych kar w trybie art. 335 § 1 k.p.k., oprócz trzech innych

osób oskarżonych w tej sprawie, wymierzył oskarżonym Januszowi M. i

Piotrowi N., za przestępstwa określone w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 §

3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. kary 12 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w odpowiednim zakładzie, placówce służby zdrowia, opieki społecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na rzecz

społeczności lokalnej, w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, z orzeczeniem na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 20 zł każda oraz na podstawie art. 46 § 1 k.k. środek karny na

rzecz pokrzywdzonego – Oddział Gospodarczy JW. (...) w M. kwoty 785,20

zł.

Wyrok ten apelacją na korzyść oskarżonych Janusza M. i Piotra N.

zaskarżył prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w E.

Zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:

„- obrazę przepisów postępowania – art. 335 § 1 k.p.k. oraz art. 343 § 7

k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez rozpoznanie przez

Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu sprawy osób cywilnych Janusza M.

i Piotra N. i skazanie ich z jednoczesnym dokonaniem zmiany we wniosku

prokuratora w akcie oskarżenia bez uzgodnienia tego z oskarżonymi oraz

oskarżycielem publicznym i w konsekwencji rozszerzenie uzgodnionego w

trybie dobrowolnego poddania się karze sposobu wykonywania kary ograniczenia wolności, poprzez wskazanie obok uzgodnionego zakładu pracy,

także nieuzgodnionych z oskarżonymi: placówki służby zdrowia, opieki

społecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na

rzecz społeczności lokalnej;

- obrazę przepisów prawa materialnego art. 71 § 1 k.k. poprzez orzeczenie

przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary ograniczenia wolności

grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 20 zł każda, kiedy z treści

przepisu art. 71 § 1 k.k. wynika, iż zawieszając wykonanie kary ograniczenia wolności Sąd może orzec grzywnę w wysokości do 90 stawek dziennych”,

rzecznik oskarżenia wniósł o „uchylenie wyroku w części dotyczącej Janusza M. i Piotra N. oraz przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji”.

W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Apelacja prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w E. jest

zasadna i powinna być uwzględniona.

Na wstępie dalszych rozważań dotyczących wniosku prokuratora o

wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonymi kar

lub środka karnego za występek zagrożony karą nieprzekraczającą 10 lat

pozbawienia wolności bez przeprowadzenia rozprawy, określonego w art.

335 § 1 k.p.k., a którego obrazę zarzuca oskarżyciel w apelacji, podkreślić

należy, iż w dotychczasowych judykatach Sądu Najwyższego w tym

przedmiocie podkreślano, że zawarte w art. 343 § 1 k.p.k. sformułowanie

„uwzględniając wniosek”, zwłaszcza w powiązaniu z unormowaniami zawartymi w jego § 6 i § 7, oznacza dla sądu orzekającego obowiązek rozstrzygnięcia zgodnie z treścią wniosku określonego przez oskarżyciela publicznego w trybie art. 335 k.p.k., a będącego wynikiem stosownego porozumienia z oskarżonym w zakresie kary i środków karnych. Niedopuszczalne jest natomiast wydanie rozstrzygnięcia odbiegającego w treści od

uzgodnień dokonanych w trybie art. 335 § 1 k.p.k., bowiem gdy sąd uzna,

że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w takim kształcie, jaki nadał

mu prokurator, a jednocześnie nie wyraża on woli (oczywiście po stosownym porozumieniu z oskarżonym) jego modyfikacji, powinien skierować

sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia 2008, IV KK 496/07, Lex nr 361683, z dnia 25

października 2007, IV KK 334/07, Lex nr 323645 czy z dnia 22 sierpnia

2007, III KK 171/07, Lex nr 310215).

W rozpoznawanej sprawie prokurator w części dotyczącej oskarżonych Janusza M. i Piotra N. złożył wnioski o skazanie ich bez przeprowadzenia rozprawy na uzgodnione z nimi kary, tj. 12 miesięcy ograniczenia

wolności, polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne, wskazanej przez Sąd w odpowiednim zakładzie pracy, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby

wynoszący 3 lata, z orzeczeniem na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywny w

wymiarze 100 stawek dziennych po 20 zł każda oraz na podstawie art. 46

§ 1 k.k. środek karny w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody w części poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty po 785,20 zł.

Sąd pierwszej instancji zasadnie uznając obu oskarżonych za winnych zarzucanych im czynów, skazał ich na uzgodnione wcześniej i wnioskowane

w akcie oskarżenia kary. Jednakże określając sposób wykonania kary

ograniczenia wolności, Sąd meriti, wbrew ugodzie zawartej z oskarżonymi,

orzekając 20 godzin pracy w stosunku miesięcznym, rozszerzył katalog

podmiotów, w których te prace miałyby być ewentualnie przez oskarżonych

wykonywane, o placówki służby zdrowia, opieki społecznej, organizacje lub

instytucje niosące pomoc charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej.

Dokonując tej zmiany, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że „przytoczenie w części dyspozytywnej

wyroku pełnego brzmienia przepisu art. 35 § 1 k.k. w żaden sposób nie na-

rusza zawartej przez strony «ugody», gdyż treść tego przepisu jedynie precyzuje na jaki cel społeczny może być świadczona praca”.

Otóż, w ocenie Sądu Najwyższego, ze stanowiskiem zeprezentowanym w zaskarżonym wyroku nie można się zgodzić.

Skoro bowiem w zawartej ugodzie oskarżeni poddali się dobrowolnie

karze ograniczenia wolności, która miałaby być wykonywana jedynie w zakładzie pracy, a sąd w orzeczeniu rozszerzył katalog podmiotów, w których

ta kara miałaby być wykonywana, o inne określone w art. 35 § 1 k.k. placówki, organizacje i instytucje, to jest to wyjście przez Sąd poza ramy zawartej przez prokuratora z oskarżonymi ugody, a tym samym obraza art.

335 § 1 k.p.k. i art. 343 § 7 k.p.k., a nie tylko doprecyzowanie na jaki cel

społeczny może być świadczona praca.

Nietrudno bowiem sobie wyobrazić, że oskarżeni zawierając ugodę z

prokuratorem chcieli, aby ewentualne wykonanie wymierzonej kary nastąpiło w określonym zakładzie pracy, a nie w placówce służby zdrowia lub instytucji niosącej pomoc charytatywną.

Dlatego też dla Sądu Najwyższego nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji „nie doprecyzował” możliwości

wykonania orzeczonej w stosunku do obu oskarżonych kary ograniczenia

wolności, a w sposób zdecydowany rozszerzył, wbrew ugodzie zawartej

pomiędzy stronami, katalog podmiotów, w których kara ta mogłaby być wykonywana.

Już w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd meriti dostrzegł, że

orzekając w stosunku do oskarżonych Janusza M. i Piotra N., w ślad za

propozycją zawartą we wniosku prokuratora, a czego też nie zauważyli

obrońcy tych oskarżonych, 100 stawek dziennych grzywny, podczas gdy z

treści art. 71 § 1 k.k. wynika, że zawieszając wykonanie kary ograniczenia

wolności sąd może orzec grzywnę w wysokości do 90 stawek dziennych,

dopuścił się tym obrazy prawa materialnego określonego w tym przepisie.

W omawianej sytuacji nie ulega wątpliwości, że wadliwy w tym zakresie wniosek prokuratora, nie zmodyfikowany przez Sąd w trakcie posiedzenia, doprowadził do orzeczenia w zaskarżonym wyroku, z obrazą art. 71 §

1 k.k. i wbrew dyspozycji tego przepisu, grzywny w wymiarze 100 stawek

dziennych (...).