WA 20/01 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt WA 20/2001

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 listopada 2001 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN płk Józef Medyk (przewodniczący)

SSN płk Marian Buliński (sprawozdawca)

SSN płk Zygmunt Stefaniak

Protokolant asystent Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłka

Jarosława Ciepłowskiego

w sprawie szer.rez. T. B., oskarżonego z art. 278 § 1 kk i inne kk, po

rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 14 listopada 2001 r.

apelacji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego, od

wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 kwietnia 2001 r.,

sygn.akt. So …/01;

I. zaskarżony wyrok zmienić przez:

1/ przyjęcie kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 2

wyroku jako

wyczerpującej znamiona z art. 310 § 1 kk w zb. z art. 310 § 2 kk w zw. z art.

310 § 3 kk oraz w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk i w zw. z art. 286 §

3 kk;

2/ uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary

pozbawienia wolności, a w pozostałej części utrzymać w mocy;

II. zwolnić oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych i opłaty za

postępowanie odwoławcze, a ponadto zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz

obrońcy z urzędu adw. B. P. kwotę 600 zł tytułem nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej przed Sądem Najwyższym.

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 kwietnia 2001 r.

(So …/01) szer.rez. T. B. został uznany winnym popełnienia tego, że:

1) w dniu 29 grudnia 2000 r. ok. godz. 13.00 w T. przy ul. K. zabrał w celu

przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą w postaci pieniędzy na sumę 80

złotych oraz czeku gotówkowego nr AB 1106070 Banku Ochrony Środowiska

S.A. Filia w T. z wypisaną kwotą 289,80 zł na szkodę Stowarzyszenia

Niosących Pomoc – „A.” w T.

tj. przestępstwa określonego w art. 278 § 1 kk za co wymierzono karę 4

miesięcy pozbawienia wolności;

2) dnia 29 grudnia 2000 r. w T. działając z góry powziętym zamiarem

podrobienia i puszczenia w obieg czeku gotówkowego oraz osiągnięcia

korzyści majątkowej przez wprowadzenie w błąd pracownika banku i

doprowadzenie go do niekorzystnego rozporządzenia cudzym mieniem ok.

godz. 16.00 podrobił podpisany czek gotówkowy nr AB 1106070

Stowarzyszenia Niosących Pomoc „A.ele” w T., wydany przez Bank Ochrony

Środowiska S.A. Filia T. w ten sposób, że odręcznie wpisał w nim panieńskie

nazwisko swojej żony „D. S.”, słownie sumę 289,80 zł oraz datę wystawienia

„29 grudnia 2000 r.” i miejsce wystawienia czeku „T.”, po czym ok. godz.

17.30 za pośrednictwem żony D. B. puścił w obieg ten czek oraz usiłował

osiągnąć korzyść majątkową w kwocie 289,80 zł przez wprowadzenie w błąd

i doprowadzenie dysponenta Banku Ochrony Środowiska S.A. Filia T. do

niekorzystnego rozporządzenia mieniem Banku w ten sposób, że przez D.B.

przedłożył czek w Banku Ochrony Środowiska S.A. Filia w T. dysponentowi

B. K. i oczekiwał wypłaty kwoty 289,80 zł do czego jednak nie doszło z

powodu powiadomienia przez Bank Policji i zatrzymania sprawcy, przy czym,

jest to wypadek mniejszej wagi

tj. przestępstwa określonego w art. 310 § 3 kk w zb. z art. 13 § 1 kk w zw.

z art. 286 § 3 kk za co wymierzono karę na mocy art. 310 § 1 kk w zw. z art. 60

§ 1 i § 6 pkt 1 kk 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności.

Karę łączną orzeczono także w rozmiarze 1 roku i 8 miesięcy

pozbawienia wolności, której wykonanie po myśli art. 69 § 1 i 2 kk oraz art.

70 § 1 pkt 1 kk warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 lata.

Apelację na niekorzyść oskarżonego od tego orzeczenia

wniósł

prokurator zarzucając temuż wyrokowi :

1 – obrazę przepisów prawa materialnego polegającego na niezastosowaniu

art. 310 § 1 kk w zb. z art. 310 § 2 kk w zw. z art. 310 § 3 kk i w zb. z art. 13 § 1

kk w zw. z art. 286 § 1 kk i w zw. z art. 286 § 3 kk, a tym samym na

bezpodstawnym zakwalifikowaniu czynu z art. 310 § 3 kk w zb. z art. 13 § 1

kk w zw. z art. 286 § 3 kk – co nie odzwierciedla dyspozycji zarzucanego

oskarżonemu czynu,

2 – rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w odniesieniu do stopnia

społecznej szkodliwości zarzucanych oskarżonemu czynów polegająca na

wymierzeniu szer.rez. T. B. kary łącznej 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby

wynoszący 2 lata, przez co tak orzeczona kara nie spełnia wymogów

stawianych jej w zakresie społecznego oddziaływania oraz celów

zapobiegawczych i wychowawczych jakie ma ona osiągnąć w stosunku do

oskarżonego.

Na tej podstawie skarżący wniósł o zmianę wyroku:

1 - poprzez zakwalifikowanie zarzucanego oskarżonemu czynu z art. 310 § 1

kk w zb. z art. 310 § 2 kkw zw. z art. 310 § 3 kk w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z

art. 286 § 1 kk i w zw. z art. 286 § 3 kk,

2 - poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej 1 roku i 8 miesięcy

pozbawienia wolności.

Sąd Najwyższy Izba Wojskowa postanowieniem z dnia 13 lipca 2001 r.

odroczył rozpoznanie sprawy i na podstawie art. 441 § 1 i 2 kpk przekazał

powiększonemu składowi Sądu Najwyższego wymagające zasadniczej

wykładni ustawy zagadnienie prawne „czy przewidziany w art. 310 § 3 kk

wypadek mniejszej wagi, jest samodzielnym typem przestępstwa”.

Sąd Najwyższy w powiększonym składzie postanowieniem z dnia 10

października 2001 r. odmówił podjęcia uchwały.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy stwierdził:

„Bezspornym jest, że kwalifikacja prawna przypisanego oskarżonemu czynu

winna zawsze odzwierciedlać przestępne zachowanie polegające penalizacji.

Ponieważ art. 310 § 3 kk nie zawiera wprost opisu takiego zachowania, a co

najistotniejsze przewidziany w nim wypadek mniejszej wagi odnosi się

zarówno do przestępstwa opisanego w art. 310 § 1 kk jak i w art. 310 § 2 kk,

albo obu tych czynów łącznie, a zatem nie może być samodzielną podstawą

subsumpcji w wypadku uznania oskarżonego winnym jednego lub drugiego

albo obu przestępstw przeciwko niezakłóconemu i bezpiecznemu obrotowi

pieniędzmi i papierami wartościowymi opisanych w art. 310 § 1 i art. 310 § 2

kk”.

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 14 listopada 2001 r. przedstawiciel

Naczelnej Prokuratury Wojskowej poparł złożoną apelację, zaś obrońca

oskarżonego wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora jest zasadna.

Mając na uwadze i akceptując pogląd prawny wyrażony przez Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 października 2001 r. kwalifikacja

prawna czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 zaskarżonego wyroku nie

mogła się ostać.

Bezsporne jest, iż art. 310 § 3 kk nie może być samodzielnym typem

przestepstwa,

gdyż

nie

odzwierciedla

przestępnego

zachowania

oskarżonego podlegającego penalizacji. Z opisu czynu przyjętego przez

sąd pierwszej instancji wyraźnie wynika, iż zdaniem tego sądu oskarżony

działaniem opisanym w pkt 2 wyroku wyczerpał znamiona przestępstwa

określonego w art. 310 § 1 kk w zb. z art. 310 § 2 kk w zw. z art. 310 § 3 kk

oraz w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk i w zw. z art. 286 § 3 kk.

Dlatego też Sąd Najwyższy zmienił ten wyrok przez przyjęcie prawidłowej

kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego (opisanego w pkt 2) przedstawionej

wyżej.

Przyjęcie wypadku mniejszej wagi uprawniało sąd orzekający do

rozważań czy w przedmiotowej sprawie można zastosować nadzwyczajne

złagodzenie kary a mianowicie czy oskarżonemu wymierzyć karę stosując

zagrożenie z § 1 art. 310 (podlega karze pozbawienia wolności na czas nie

krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności) czy z art. 60 § 1 i § 6

pkt 1 kk (od 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności do 4 lat i 11 miesięcy

pozbawienia wolności).

Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że należy wymierzyć

oskarżonemu za ten czyn karę stosując nadzwyczajne złagodzenie kary,

oraz, że wystarczy kara pozbawienia wolności w najniższym możliwym

wymiarze tj. kara 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, a karę łączną

należy wymierzyć przy stosowaniu zasady konsumpcji. Te decyzje sądu

orzekającego uzyskują aprobatę Sądu Najwyższego.

Jednakże sąd pierwszej instancji wymierzoną karę łagodził dalej przez

warunkowe zawieszenie jej wykonania na najkrótszy okres próby.

Uzasadnienie stosowania tego dobrodziejstwa wobec oskarżonego razi swą

lakonicznością i powierzchownością. Sąd orzekający stwierdza jedynie, że w

ocenie tego sądu oskarżony jest zdolny do przestrzegania porządku

prawnego, nie popełni ponownie przestępstwa i cele kary, a w szczególności

zapobiegawczy, nie sprzeciwiają się warunkowemu zawieszeniu wykonania

wymierzonej kary. W wyroku nie przedstawiono ani zdania argumentu

przemawiającego za taką oceną.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż oskarżony był już karany

sądownie:

1 – wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 28 grudnia 1999 r. (IIK

…/99) za popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 kk w zb. z art.

297 § 1 kk na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat;

2 – wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 29 listopada

2000 r. (Sg …/00) za popełnienie przestępstwa określonego w art. 338 § 2 kk

na karę 2 miesięcy ograniczenia wolności.

Zatem oskarżony dokonując czynu określonego w art. 310 § 1 kk w zb. z

art. 310 § 2 kk w zw. z art. 310 § 3 kk oraz w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z art.

286 § 1 kk i w zw. z art. 286 § 3 kk w dniu 29 grudnia 2000 r. dokonał czynu

podobnego do przestępstwa, za które został przed rokiem skazany prze Sąd

Rejonowy w T. i to w okresie próby wyznaczonej w związku z warunkowym

zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności wymierzonej przez ten

sąd.

Nadto popełniając przestępstwo w dniu 29 grudnia 2000 r. dokonał go w

czasie samowolnego oddalenia z wojska w zaledwie w miesiąc po skazaniu

go przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w O. za samowolne oddalenie.

Przestępstwo popełnione przez oskarżonego w dniu 29 grudnia 2000 r.

polegało na kradzieży czeku koledze oraz realizacji tego sfałszowanego

czeku przez wykorzystanie ufności własnej żony.

W świetle tych okoliczności ocena sądu orzekającego, iż oskarżony nie

popełni ponownie przestępstwa oraz że zasługuje na dobrodziejstwo

warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności jest oceną

dowolną nie znajdującą oparcia w przyjętym przez ten sąd materiale

dowodowym. Zawieszając wykonanie kary sąd bierze pod uwagę przede

wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste,

dotychczasowy sposób życia

oraz zachowanie się po popełnieniu

przestępstwa. W przedmiotowej sprawie występują wyraźnie okoliczności,

które sprzeciwiają się, stającemu po raz trzeci w ciągu zaledwie 2 lat przed

Sądem

przestępcy,

korzystającego

uprzednio

z

dobrodziejstwa

warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności –

stosowania wobec oskarżonego instytucji art. 69 kk.

Dlatego też Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.