V KZ 9/26 · Sąd Najwyższy

V KZ 9/26 POSTANOWIENIE Dnia 7 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron zażalenia skazanego M. G. na zarządzenie z dnia 25 listopada 2025 r., sygn. akt II AKa 151/25, Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Łodzi o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2025 r., wydanego w sprawie II AKa 151/25 - i jego przesłanie wraz z odpisem wyroku, na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. uchylić zaskarżone zarządzenie;

2. sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi celem podjęcia dalszych czynności związanych z przyjęciem wniosku skazanego o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2025 r. UZASADNIENIEZarządzeniem z dnia 25 listopada 2025 r., sygn. akt II AKa 151/25, Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Łodzi na podstawie art. 457 § 2 k.p.k. w zw. z art. 422 k.p.k. odmówił skazanemu M. G. przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2025 r. wydanego w sprawie II AKa 151/25 i przesłania go wraz z odpisem wyroku; następnie zarządził, by odpis zarządzenia wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Łodzi, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia przesłać skazanemu.Wskazał w zarządzeniu, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia co do zasady należy złożyć w terminie siedmiu dni od daty ogłoszenia wyroku (art. 457 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1 k.p.k.).

Z protokołu rozprawy apelacyjnej wynikało, iż skazany nie wnosił o doprowadzenie go na termin ogłoszenia wyroku, a zatem termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia rozpoczął swój bieg od dnia wydania wyroku. Skazany wniosek o sporządzenie uzasadnienia oraz jego przesłanie wraz z odpisem wyroku złożył w dniu 19 listopada 2025 r. za pośrednictwem administracji Aresztu Śledczego w Łodzi, a zatem po terminie do jego złożenia, który upłynął 14 listopada 2025 r. Przewodniczący na koniec wywodów dodał, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia w przedmiotowej sprawie złożył w terminie obrońca skazanego.Na to zarządzenie zażalenie w dniu 3 grudnia 2025 r. wniósł osobiście oskarżony.

Wskazał, że nie rozumie, dlaczego tak zarządzono i wniósł o przywrócenie „terminu do wniesienia apelacji”. Następnie, w piśmie z dnia 27 marca 2026 r. zaskarżył „wprowadzenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi do odbycia kary”, a w dniu 9 kwietnia 2026 r. – wniósł o przyznanie obrońcy z urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że na terminie rozprawy apelacyjnej w dniu 31 października 2025 r. oskarżony był obecny (k. 403). Na pytanie Przewodniczącej oskarżony oświadczył, że nie wnosi o doprowadzenie go na ogłoszenie wyroku, ponieważ ma obrońcę. Wyrok ogłoszono w dniu 7 listopada 2025 r., pod nieobecność zarówno skazanego jak i jego obrońcy (k. 405). W dniu 12 listopada 2025 r. obrońca z urzędu skazanego M. G. złożyła w terminie wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi (k. 410).

Nie podjęła natomiast dalszych kroków – jak uzasadniła w piśmie z dnia 23 marca 2026 r. skierowanym do skazanego, umocowanie do działania w charakterze obrońcy z urzędu wygasło z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania, tj. z dniem 7 listopada 2025 r. (k. 11 akt SN). W dniu 19 listopada 2025 r. wniosek o nadesłanie uzasadnienia złożył sam oskarżony (k. 448-449), zaś przewodniczący zarządził odmowę przyjęcia tego wniosku jako złożonego po terminie (k. 447).W tej sytuacji chociaż jasne było, że wniosek osobisty oskarżonego został złożony po ustawowym terminie, skoro upłynął w dniu 14 listopada 2025 r.

– to jednak nie miało to ostatecznie wpływu na prawo do ubieganie się o doręczenie uzasadnienia wyroku przez oskarżonego, skoro skuteczny pozostał wniosek jego obrońcy.Z orzecznictwa Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika, że jeżeli obrońca oskarżonego złoży w terminie wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a następnie - jeszcze przed sporządzeniem uzasadnienia wyroku, ale już po upływie 7-dniowego terminu z art. 422 § 1 k.p.k. - taki sam wniosek złoży osobiście oskarżony, to podlega on uwzględnieniu, jako uzupełnienie wniosku obrońcy, a w konsekwencji po sporządzeniu uzasadnienia wyroku należy go doręczyć nie tylko obrońcy, ale także samemu oskarżonemu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2006 r., I KZP 10/06, OSNKW 2006, z. 7-8, poz. 65; postanowienie SN z dnia 2 grudnia 2020 r., II KZ 32/20, LEX nr 3089252).

Trafnie wskazuje się, że po wydaniu przez sąd drugiej instancji wyroku prawomocnie kończącego postępowanie obrońca z urzędu (odmiennie niż obrońca z wyboru) nie ma obowiązku podejmowania czynności procesowych (art. 84 § 2 k.p.k.). Nie ma więc także obowiązku złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem [jakkolwiek w niniejszej sprawie obrońca taki wniosek złożyła], a tym bardziej wywiedzenia kasacji. Powyższe jest więc w istocie równoznaczne ze stwierdzeniem, iż po ogłoszeniu wyroku sądu odwoławczego oskarżony nie ma już obrońcy, skoro z tą chwilą ustał obowiązek działania dotychczasowego obrońcy z urzędu na jego rzecz.

Jak wynika z akt sprawy, zarządzenie z dnia 18 listopada 2025 r. o doręczeniu obrońcy uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, zostało wykonane w dniu 10 marca 2026 r. (k. 443). W rezultacie, uzasadnienie wyroku Sądu odwoławczego należało doręczyć skazanemu, ze stosownym pouczeniem dotyczącym postępowania okołokasacyjnego. Ten wymóg jednoznacznie wynika bowiem z wniosku z dnia 12 listopada 2025 r. złożonego przez jego dotychczasowego obrońcę. Nic w tym zakresie nie zmienia przesłanie skazanemu odpisu wyroku Sądu odwoławczego wraz z uzasadnieniem w dniu 12 marca 2026 r. (k. 432v), skoro wcześniej zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia takiego wniosku.Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie. [J.J.] [a.ł] Andrzej Stępka‎