V KZ 26/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KZ 26/20 POSTANOWIENIE Dnia 13 sierpnia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie D. J. , skazanego za czyn z art. 157 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 13 sierpnia 2020 r., zażalenia skazanego na zarządzenie upoważnionego Sędziego Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II AKo (…), o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II K (…), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt V Ka (…), na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do dalszego prowadzenia Sądowi Apelacyjnemu w (…).

UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 1 lutego 2020 r. (data wpływu do Sądu Apelacyjnego w (…): 4 lutego 2020 r.) D. J. wniósł o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosków o wznowienie postępowania m.in. w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 września 2011 r., utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 9 czerwca 2011 r. o sygn. akt II K (…). Wniosek uzasadnił, w jego ocenie, nowymi okolicznościami, tj. faktem „wydania wyroku w wyniku przestępstwa, które uległo wg PO w K. przedawnieniu”.

Wnioskodawca do pisma dołączył dokumenty dotyczące jego sytuacji majątkowej w postaci: zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 2 sierpnia 2019 r., decyzji S. W. o uznaniu go za osobę bezrobotną oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (k.4, k. 12 – 16, k. 17). Zarządzeniem Sędziego Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II AKo (…), D. J. został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie, poprzez rzetelne i wyczerpujące przedstawienie swojej sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej dla wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść wynagrodzenia obrońcy z wyboru, bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, w szczególności poprzez przedłożenie wysokości posiadanych dochodów, oszczędności, wykazania składników majątku, liczby osób pozostających na utrzymaniu wnioskodawcy oraz ciążących na nim wydatków, pod rygorem nieuwzględnienia wniosku (k. 20).W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, w dniu 28 lutego 2020 r. do Sądu Apelacyjnego w (…) wpłynęło pismo D.

J. , w którym stwierdził, że „do wniosku wniesionego osobiście do SA załączono wszelką dokumentacje potwierdzającą brak możliwości poniesienia kosztów obrony – zaświadczenie z US o braku dochodów, z urzędu pracy o braku stosunku pracy, zaświadczenie o braku majątku” (k. 22).Zarządzeniem Sędziego Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II AKo (…), na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 2 k.p.k. odmówiono przyjęcia wniosku D. J. o wznowienie postępowania w prawomocnie zakończonej sprawie II K (…) Sądu Rejonowego w W. (k. 52).Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez D.

J. , który zarzucił mu „błąd w ustaleniach faktycznych, a także obrazę przepisów prawa procesowego zawartych w art. 540 § 1 ustęp 1 (w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona obawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia), ponieważ okoliczność, na którą się powołano została potwierdzona postanowieniem z 30 września 2019 r., a mimo to Sędzia przytoczył okoliczności z dnia 2014 r. (…)”. Skarżący nie sformułował wniosków końcowych (k. 152).Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie okazało się zasadne o tyle, że poskutkowało zainicjowaniem kontroli instancyjnej, uchyleniem zaskarżonego zarządzenia i przekazaniem sprawy do dalszego procedowania. Uchylenie zaskarżonego zarządzenia nie nastąpiło jednak z powodów wskazanych w zażaleniu, ale dlatego, że, mając na względzie wskazaną w nim podstawę prawną, było ono przedwczesne. W razie złożenia do sądu wniosku o wznowienie postępowania sporządzonego osobiście przez skazanego lub takiego wniosku połączonego z wnioskiem o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania karnego, właściwy do rozpoznania tego wniosku sąd powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy nie jest on oczywiście bezzasadny w rozumieniu art. 545 § 3 k.p.k.

Przepis ten został wprowadzony do kodeksu postępowania karnego z dniem 1 lipca 2015 r. właśnie po to, aby nie uruchamiać procedury wyznaczania obrońcy z urzędu w celu zbadania sprawy i ewentualnego sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania karnego, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność (por. m.in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2016 r., III KO 72/16). Stwierdziwszy taką okoliczność należy wydać postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku, bez uprzedniego wzywania autora wniosku do usunięcia jego braków formalnych.

Na takie postanowienie służy zażalenie do tego samego sądu orzekającego w składzie trzech sędziów (art. 545 § 3 k.p.k.). W rozpoznawanej sprawie upoważniony Sędzia Sądu Apelacyjnego w (…) podjął już czynności zmierzające do wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu. Mianowicie, zarządzeniem z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II AKo (…), D. J. został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania przez przedstawienie swojej sytuacji majątkowej.

Wobec tego należy uznać, że upoważniony Sędzia, dokonując kontroli wymogów formalnych wniosku, nie widział możliwości procedowania w trybie art. 545 § 3 k.p.k. Co też istotne, skazany nie został wezwany do wskazania w sposób bardziej precyzyjny podstaw wznowienia, w kontekście celowości ewentualnego wyznaczenia obrońcy do sporządzenia wniosku, pod rygorem nierozpoznania wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu i skierowania go na posiedzenie w trybie art. 545 § 3 k.p.k. w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku. W reakcji na zarządzenie upoważnionego Sędziego skazany wskazał, że dokumenty przedstawiające jego sytuację majątkową zostały już wcześniej przesłane wraz z samym wnioskiem o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Zatem przed wydaniem zarządzenia powołującego jako podstawę prawną art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i w zw. z art. 545 § 2 k.p.k. należało wydać merytoryczną decyzję o wyznaczeniu lub odmowie wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu po dokonaniu analizy dokumentów poświadczających jego stan majątkowy. W razie wydania decyzji o odmowie wyznaczenia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, należało wezwać skazanego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wznowienie postępowania karnego przez przedłożenie takiego wniosku sporządzonego i podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego, pod rygorem odmowy przyjęcia tegoż wniosku.

Przywołany jako podstawa zaskarżonego zarządzenia przepis art. 530 § 2 k.p.k., stosowny odpowiednio w postępowaniu o wznowienie postępowania w myśl art. 545 § 1 k.p.k., pozwala odmówić przyjęcia wniosku zarządzeniem, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2 k.p.k. Wobec tego odmowa przyjęcia wniosku powinna być poprzedzona wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Lektura uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia prowadzi do konkluzji, że w istocie intencją upoważnionego Sędziego było uznanie wniosku za oczywiście bezzasadny.

Jeżeli tak, to należało wydać postanowienie na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. i pouczyć skazanego o możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie, zgodnie z właściwością określoną w art. 545 § 3 in fine k.p.k. Jednocześnie w zaskarżonym zarządzeniu argumentowano, że wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania w postępowaniu wznowieniowym prowadzonym w 2014 r. pod sygnaturą II Ako (…) powoduje brak podstaw do rozpoznawania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu w postępowaniu zainicjowanym obecnie rozpoznawanym wnioskiem o wznowienie postępowania.

Na poparcie tej tezy w zarządzeniu przywołano orzeczenia Sądu Najwyższego. Należy jednak zauważyć, że dotyczą one innej sytuacji procesowej, w której w toku danego postępowania wznowieniowego został wyznaczony obrońca z urzędu, który złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania, zaś skazany domagał się wyznaczenia kolejnego obrońcy z urzędu w sprawie, kwestionując rzetelność wydanej opinii. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, skoro według skazanego wznowienie postępowania uzasadniają nowe okoliczności, zaistniałe w 2019 r. („wydano wyrok w wyniku przestępstwa, które uległo wg PO w K. przedawnieniu” – tak stwierdza skazany we wniosku na k. 4 akt sprawy II Ako (…), załącznik do wniosku stanowi dokument z 2019 r.), zaś przywołany w zarządzeniu wniosek o wznowienie postępowania karnego został złożony w 2014 r.

Podsumowując, argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, skonfrontowane ze wskazaną w nim podstawą prawną przekonują, że zarządzenie to zostało wydane przedwcześnie, bez uruchomienia procedury, która powinna poprzedzać odmowę przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 2 k.p.k.Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.