V KZ 19/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KZ 19/19 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie K. M. i X. M. ‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 25 czerwca 2019 r.,‎zażalenia oskarżycielki prywatnej‎na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego VII Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w O.‎z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt VII Ka […], o odmowie przyjęcia kasacji, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. postanowił: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do dalszego procedowania Prezesowi Sądu Okręgowego w O.

UZASADNIENIESąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt VII Ka […], utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 5 marca 2018 r, sygn. akt II K […], uniewinniający K. M. i X. M. od popełnienia zarzucanych im czynów. Odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem oskarżycielka prywatna M. K. odebrała w dniu 11 października 2018 r. Na wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia kasacji, zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2018 r. wyznaczono jej pełnomocnika z urzędu, który w dniu 10 stycznia 2019 r. przedłożył Sądowi opinię o braku podstaw do wywiedzenia kasacji od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego.

Oskarżycielka prywatna pismem z dnia 14 stycznia 2019 r., które odebrała 1 lutego 2014 r., została poinformowana o opinii pełnomocnika oraz o możliwości ustanowienia pełnomocnika z wyboru do sporządzenia kasacji w terminie 30 dni od otrzymania wskazanej informacji. M. K. w dniu 6 lutego 2019 r. do Sądu Okręgowego w O. skierowała osobistą kasację od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt VII Ka […] (k. 832-833 akt sprawy), wraz z drugim pismem, w których zawarła też krytyczne uwagi pod adresem przydzielonego jej pełnomocnika z urzędu, co potraktowano jako wniosek o wyznaczenie nowego pełnomocnika.

Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2019 r. upoważniony sędzia VII Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w O. wniosku tego nie uwzględnił. W dniu 15 lutego 2019 r. do Sądu Okręgowego w O. wpłynęło z Sądu Rejonowego w K. przesłane tam przez oskarżycielkę prywatną pismo o treści tożsamej jak jej osobista kasacja. Następnie zarządzeniem z dnia 26 marca 2019 r. Zastępca Przewodniczącego VII Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w O. na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. odmówił przyjęcia kasacji złożonej przez oskarżycielkę prywatną, w uzasadnieniu stwierdzając, że „oskarżycielka prywatna nie przedłożyła kasacji, zgodnie z wytycznymi określonymi w art. 526 § 2 k.p.k.

– sporządzonej i podpisanej przez pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym, w terminie określonym w art. 524 § 1 k.p.k.”. Oskarżycielka prywatna przesłała do Sądu Okręgowego w O. pismo datowane 15 kwietnia 2019 r., z którego wynika, że nie zgadza się z wyrokami Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego, jak też również ze wspomnianym zarządzeniem z dnia 26 marca 2019 r. Pismo to zostało przedstawione Sądowi Najwyższemu jako wniesione w terminie zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie należało uwzględnić, mimo że jego autorka nie wskazała konkretnych powodów, dla których kwestionuje przedmiotowe zarządzenie. Zgodnie z art. 526 § 2 k.p.k. istnieje tzw. przymus adwokacko-radcowski dla sporządzenia i podpisania kasacji. W myśl tego przepisu jeżeli kasacja nie pochodzi od prokuratora, Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym. Jak wspomniano, o możliwości (potrzebie) ustanowienia pełnomocnika z wyboru do sporządzenia kasacji w określonym terminie oskarżycielka prywatna została poinformowana pismem z dnia 14 stycznia 2019 r.

Rzecz jednak w tym, że to pouczenie nie znosiło obowiązku wezwania oskarżycielki prywatnej do usunięcia braku formalnego jej osobistej kasacji poprzez złożenie w zakreślonym terminie kasacji sporządzonej i podpisanej przez pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym, z pouczeniem, że w przeciwnym razie kasacja zostanie uznana za bezskuteczną. O obowiązku takiego wezwania i pouczenia wyraźnie świadczy treść powołanego w zaskarżonym zarządzeniu art. 530 § 2 k.p.k., w którym wskazano, że przyjęcia kasacji odmawia się m.in. gdy zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 120 § 2 k.p.k., który to przepis nakazuje udzielenia zainteresowanemu stosownego pouczenia.

Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano, że brak pouczenia, o którym mowa w art. 120 § 2 zd. 2 k.p.k., należy traktować jako brak pouczenia uczestnika postępowania o ciążących obowiązkach i przysługujących uprawnieniach, w związku z czym brak ten – stosownie do treści art. 16 k.p.k. – nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych (postanowienie z dnia 21 lipca 2005 r., V KZ 27/05, OSNKW 2005, z. 10, poz. 101). Wobec niedopełnienia w Sądzie Okręgowym w O. powyższego obowiązku, zaskarżone zarządzenie należało uchylić.

W toku dalszego procedowania w tym Sądzie należy obowiązek ten dopełnić, zaś dalsze decyzje podjąć stosownie do postąpienia oskarżycielki prywatnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.