V KZ 10/26 · Sąd Najwyższy

V KZ 10/26 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Andrzej Tomczyk‎SSN Małgorzata Wąsek-WiaderekProtokolant Katarzyna Wełpa przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury Krajowej Krzysztofa Urgacza w sprawie E.L. oskarżonego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt. 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu ‎w dniu 27 marca 2026 r. zażalenia oskarżonego ‎na postanowienie Sądu Najwyższego‎z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO 116/25, w przedmiocie zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO 116/25, wznowił z urzędu postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II Aka 204/24, uchylił wskazany wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Postanowieniem z tego samego dnia Sąd Najwyższy w oparciu o art. 545 § 1 w zw. z art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k. zastosował wobec oskarżonego E.L. tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy, to jest do dnia 8 czerwca 2026 r.Zażalenie na to postanowienie złożył oskarżony, wnosząc o uchylenie tymczasowego aresztowania i wskazując, że ani razu podczas zatrzymania nie próbował ucieczki, a w trakcie stosowania środka nie próbował kontaktować się ze świadkami, ani wpływać na ich zeznania, czy w inny sposób utrudniać śledztwa.

Stwierdził także, że uchylenie tymczasowego aresztowania pozwoliłoby mu na „załatwienie trudnej sprawy mieszkaniowej, opłacenia i spłaty zadłużenia za mieszkanie”, deklarując, że nie zamierza utrudniać trwającego postępowania. Wniósł o zastosowanie wobec niego dozoru Policji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniesione zażalenie jest niezasadne i jako takie nie może prowadzić do zmiany zaskarżonego postanowienia, polegającej na uchyleniu zastosowanego wobec E.L. tymczasowego aresztowania, względnie na zastosowaniu innego środka zapobiegawczego.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO 116/25, podstawą wznowienia postępowanie zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II Aka 204/24, oraz uchylenia wskazanego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Sądu Apelacyjnego w Łodzi było stwierdzenie wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k., związanej z wadliwie ukształtowanym składem Sądu odwoławczego. Jednocześnie Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów, szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, istnieje duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego E.L. zarzuconego mu przestępstwa.

Sąd Najwyższy wskazał, że realne jest wymierzenie oskarżonemu surowej kary, skoro nieprawomocnie orzeczono wobec niego karę 15 lat pozbawienia wolności, a oskarżony odbył dotychczas karę w wymiarze niespełna 4 lat. Powyższe rodzi w jego ocenie konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania przez zastosowanie najsurowszego środka zapobiegawczego, służącego wyeliminowaniu możliwości podejmowania przez oskarżonego bezprawnych działań związanych z grożącą mu surową karą i ryzyka utrudniania przez niego ponowionego postępowania apelacyjnego.

Sąd Najwyższy wskazał nadto, że nie ujawniły się w sprawie okoliczności nakazujące odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania, które orzeczone zostało z zachowaniem zasady proporcjonalności.Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że zawarte w zażaleniu oskarżonego argumenty nie podważają prawidłowości ustaleń i zasadności rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy wskazał nie tylko formalne, ale w świetle okoliczności niniejszej sprawy rzeczywiste podstawy oraz wykazał potrzebę zastosowania najsurowszego środka zapobiegawczego.

Jawi się to jako uzasadnione także w świetle treści uzasadnienia wyroku SN z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO 116/25, wskazanych tam podstaw przemawiających za potrzebą powtórzenia kontroli apelacyjnej, związanych z koniecznością zapewnienia należytej obsady sądu rozpoznającego apelację od wyroku skazującego. W wyroku Sądu Najwyższego z 10 marca 2026 r. nie podważono zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś w zaskarżonym postanowieniu Sądu Najwyższego o zastosowaniu tymczasowego aresztowania podniesiono, iż w świetle zgromadzonych przez Sąd I instancji i wskazanych w jego wyroku dowodów prawdopodobieństwo, że E.L. popełnił zarzucane mu przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt. 1 k.k. i in., za które wymierzono mu nieprawomocnie karę 15 lat pozbawienia wolności, jest duże. W ocenie Sądu Najwyższego, wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu, realne jest wymierzenie oskarżonemu wysokiej kary, zatem brak podstaw do odstąpienia od stosowania tymczasowego aresztowania.

Akceptując powyższe stanowisko, uznać należy, że jego prawidłowości nie podważa ani wskazywana w zażaleniu oskarżonego dotychczasowa postawa w toku postępowania, brak podejmowania prób ucieczki czy wpływania na świadków, ani deklarowany brak chęci utrudniania postępowania. Przypomnieć przy tym należy, że powołany w tej sprawie, jako jedna z podstaw zastosowanego tymczasowego aresztowania, przepis art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną przesłankę stosowania tego środka zapobiegawczego w razie skazania na karę nie niższą niż 3 lata pozbawienia wolności.

Zauważyć przy tym trzeba, że skarżący nie kwestionuje w złożonym zażaleniu jej istnienia. W tym zatem przypadku, inaczej niż na gruncie art. 258 § 1 pkt 1 k.p.k., nie ma konieczności wykazywania, że zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, bowiem przepis art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj domniemania w zakresie istnienia obawy, że oskarżony, z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt I KZ 6/20).

Należy przyjąć, że domniemanie to nie jest niewzruszalne, wszakże wskazane przez oskarżonego deklarowane zachowanie polegające na woli powstrzymania się od ucieczki czy utrudniania w inny sposób postępowania trudno uznać - w świetle wysokiej grożącej kary i nieprawomocnie orzeczonej kary 15 lat pobawienia wolności, z których skazany odbył niespełna 4 lata - za wystarczające do uznania, że ze strony oskarżonego nie rodzi się obawa obstrukcji procesowej, w tym zwłaszcza ryzyko ucieczki, czy ukrywania się. Podzielić należy stanowisko wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k. rysuje się tym bardziej wyraźnie, im bardziej w górę kara pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu odbiega od wskazanej w tym przepisie kary 3 lat pozbawienia wolności (por. postanowienie SN z 1 czerwca 2021 r., IV KZ 20/21).

W przypadku E.L., nieprawomocnie skazanego na karę 15 lat pozbawienia wolności, ta różnica jest duża.W zaskarżonym postanowieniu Sąd Najwyższy trafnie także uznał, że nie ujawniono okoliczności nakazujących odstąpienie od stosowania środka izolacyjnego, podniesione zaś w zażaleniu okoliczności związane z załatwieniem spraw mieszkaniowych nie wskazują na konieczność stosowania art. 259 § 1 k.p.k., odnoszącego się do wyjątkowo ciężkich skutków, a więc takich, które swym wymiarem przekraczają oczywiste ujemne konsekwencje w życiu oskarżonego tymczasowo aresztowanego.

Treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje jednoznacznie także na prawidłową realizację obowiązku przeprowadzenia testu proporcjonalności, o którym mowa w art. 257 § 1 k.p.k.Mając powyższe na uwadze, jak też nie dostrzegając przesłanek do zastosowania wobec oskarżonego w miejsce tymczasowego aresztowania łagodniejszego środka zapobiegawczego, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. Andrzej Tomczyk Paweł Wiliński Małgorzata Wąsek-Wiaderek [WB][r.g.]