V KS 37/23 · Sąd Najwyższy

V KS 37/23 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel w sprawie K. K. ‎oskarżonego z art. 291 § 1 k.k.i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 lutego 2024 r.,‎skargi prokuratora w trybie art. 539a k.p.k.,‎na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 września 2023 r. sygn. akt II Aka 97/23, uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt XIV K 64/21, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić skargę;

2. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania przed Sądem Najwyższym. [J.J.]

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt XIV K 64/21) K. K. został uznany winnym ciągu przestępstw z art. 291 §1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz czynu z art. 244 k.k., za który wymierzono mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. W miejsce tych kar, orzeczono ostatecznie karę łączną 1 roku pozbawienia wolności. Oskarżony został uniewinniony od pozostałych zarzuconych mu czynów z art. 291 k.k. i art. 258 k.k. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 września 2023 r. (sygn. akt II AKa 97/23), na skutek uwzględnienia apelacji obrońcy oskarżonego, uchylono wyrok w stosunku do oskarżonego i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.

Na to orzeczenie skargę w trybie art. 539a k.p.k. wniósł prokurator, zarzucając „naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji mimo braku ku temu przesłanek.”Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu - Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Powodem uchylenia wyroku przez Sąd Apelacyjny było uznanie, że doszło w sprawie do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., tj. podczas rozprawy w dniu 23 grudnia 2021 r. mimo braku stawiennictwa samego oskarżonego jak i jego obrońcy, sąd kontynuował przewód.

Prokurator w skardze nie kwestionuje, że obrona w sprawie miała charakter obligatoryjny, ale akcentuje, iż na tym konkretnym terminie dokonano przesłuchania świadka w odniesieniu do czynności przeszukania związanego z czynami współoskarżonych. Podkreślił, że ów termin nie dotyczył sprawy oskarżonego Krawczyka, przez co jego prawo do obrony nie zostało efektywnie naruszone. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wykładnia zwrotu "nie brał udziału w czynnościach" w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. prowadzi do wniosku, że gdy chodzi o udział obrońcy w rozprawie głównej, to dotyczy on obowiązkowego uczestnictwa w tych czynnościach, które wiążą się z merytorycznym rozpoznaniem sprawy (związane z ujawnieniem na tym forum okoliczności stanowiących podstawę wyroku - art. 410 k.p.k.).

Natomiast nieobecność obrońcy na rozprawie, gdy sąd nie rozpoznawał sprawy w tym znaczeniu, np. podczas podejmowania decyzji o charakterze organizacyjnym, nie stanowi wskazanej bezwzględnej przyczyny odwoławczej (tak m.in. postanowienie SN z 26 lutego 2014 r., III KO 68/13). Sąd Apelacyjny precyzyjnie wyjaśnił, dlaczego uznał, że w sprawie doszło jednak do wystąpienia owej bezwzględnej przesłanki. Wywód ten nie zawiera luk czy też błędów o charakterze logicznym. Stanowisko prokuratora jest w kontekście całokształtu sprawy i wzajemnych powiązań pomiędzy czynami poszczególnych oskarżonych wysoce spekulatywne, w tym znaczeniu, że nie można jednoznacznie przesądzić, jakoby nieobecność na tym konkretnym terminie rozprawy obrońcy nie wpływała w żaden sposób na sytuację oskarżonego.

Dynamika procesu karnego i złożoność sprawy może na późniejszym etapie przekonać, że określone ustalenie z wczesnego etapu ma kolosalny wpływ na wynik sprawy. Sąd odwoławczy miął tego pełną świadomości i ocenił ten wątek, uznając, że nie jest możliwe sanowanie tej sytuacji na etapie odwoławczym. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji.[J.J.] [ał]