V KS 12/23 · Sąd Najwyższy

V KS 12/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie G. M. oskarżonego o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 i 4 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k. skargi na wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt V Ka 699/21, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II K 804/19, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił:

1. oddalić skargę;

2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego;

3. oddalić wniosek pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt V Ka 699/21, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II K 804/19, uniewinniający oskarżonego G. M. od zarzucanego mu przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 i 4 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – przekazując sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Ze skargą na podstawie przepisów rozdziału 55a k.p.k. wystąpił obrońca oskarżonego.Skarżący zarzucił naruszenie art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. w związku z art. 454 § 1 k.p.k. poprzez brak jednoznacznej oceny, iż istnieje podstawa do wydania wyroku skazującego w przedmiotowej sprawie przeciwko oskarżonemu G.

M., a oparcie wyroku kasatoryjnego na wadliwej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie przez Sąd Rejonowy w Pabianicach, a jednocześnie zaniechania przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy w Łodzi uzupełnienia materiału dowodowego w postaci ponownego przesłuchania oskarżonego G. M. w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy w Łodzi stwierdza, iż wyjaśnienia oskarżonego są według Sądu Okręgowy w Łodzi lakoniczne, oskarżony zaś nie jest w stanie uczestniczyć w rozprawach Sądu Okręgowego w Łodzi w sierpniu, wrześniu, październiku 2022 roku z uwagi na przebyty zawał serca w dniu 4 lipca 2022 roku i następnie przeprowadzony zabiegu wszczepienia stentów w październiku 2022 roku (karta 373, karta 336-337) i pozostawanie na zwolnieniu lekarskim przez oskarżonego, co w rezultacie ograniczyło prawo do obrony oskarżonego G.

M. i winno zamiast uchylenia wyroku spowodować wcześniejsze uzupełnienie materiału dowodowego przed Sądem Okręgowym w Łodzi o stosowne wyjaśnienia oskarżonego.Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.W pisemnej odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie. Takie samo stanowisko zajął również pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna.Na wstępie rozważań przypomnieć należało, że sfera kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi w trybie przepisów rozdziału 55a k.p.k. kształtuje się – z woli ustawodawcy – bardzo wąsko.

Rolą Sądu Najwyższego w tym postępowaniu jest wyłącznie skontrolowanie, czy w sprawie wystąpiła tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k., albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnej przeszkody, określonej w art. 454 § 1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, oraz czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Powyższe znajduje odzwierciedlenie w trwałej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, gdzie zasadnie wskazano, że zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (zob. np. wyrok SN z 20.10.2020 r., I KS 9/20), a więc czy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie konieczne (zob. np. postanowienia SN: z 30.06.2020 r., II KS 7/20; z 7.05.2020 r., I KS 8/20; z 6.06.2019 r., II KS 8/19; z 11.01.2022 r., II KS 30/21).Ponieważ postępowanie skargowe ma charakter postępowania nadzwyczajnego, zatem regulacje w tym zakresie powinny być interpretowane ściśle.

Dlatego niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 539a § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 k.p.k. i wykorzystanie zarzutu naruszenia tego ostatniego przepisu jako drogi do obejścia ustawowych ograniczeń skargi o charakterze przedmiotowym (zob. post. SN z 8.06.2021 r., II KS 8/21). Z tych powodów nieskuteczny okazał się zarzut, który wprawdzie formalnie oparty został o naruszenie dyspozycji art. 437 § 2 k.p.k., lecz z jego uzasadnienia ewidentnie wynikało, że skarżący w tym zakresie upatruje naruszenia innych przepisów regulujących postępowanie odwoławcze – in concreto art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., czy art. 117 § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez wadliwe przeprowadzenie kontroli odwoławczej wyroku pierwszoinstancyjnego, niedostrzeżenie w jej toku dowodów korzystnych dla oskarżonego, czy odstąpienie od ponownego przesłuchania G.

M. przebywającego – w trakcie procedowania przez Sąd odwoławczy – na zwolnieniu lekarskim, co miało ograniczyć jego prawo do obrony w znaczeniu materialnym. Takie uchybienia mogłyby – czysto teoretycznie i przy spełnieniu dalszych warunków, w szczególności wynikających z art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k. – stanowić podstawę kasacji, albowiem ustawodawca szerzej określił zakres przedmiotowy tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Brak było jednak podstaw do rozważania tak zidentyfikowanych przez obronę uchybień w płaszczyźnie postępowania skargowego.

Z tego samego względu nie mogły również zostać wzięte pod uwagę – obszernie wyeksponowane w uzasadnieniu skargi – fakty i dowody, w tym – wynikające z materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach z udziałem stron, mające przekonywać o trafności wyroku uniewinniającego. Sąd skargowy nie został upoważniony do kontroli przeprowadzonej w wyroku sądu odwoławczego oceny poszczególnych dowodów w płaszczyźnie odpowiedzialności karnej oskarżonego, zaś skarga na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego nie służy weryfikacji oceny dowodów dokonanej w II instancji (zob. np. post.

SN: z 11.06.2021 r., III KS 1/21; z 31.05.2021 r., V KS 13/21; z 10.02.2021 r., V KS 3/21; z 11.05.2020 r., IV KS 16/20). Rozpoznanie sprawy w tym zakresie należy bowiem do sądów powszechnych, zaś interwencja Sądu Najwyższego w ten zakres orzekania stanowiłaby naruszenie ich kompetencji do rozpoznania sprawy, co kłóciłoby się z zasadą ich samodzielności jurysdykcyjnej (zob. np. post. SN: z 16.02.2021 r., IV KS 38/20; z 19.10.2021 r., IV KS 44/21). Nie oznacza to jednak, że informacje zaoferowane przez obronę na obecnym etapie sprawy nie mogą zostać wzięte pod rozwagę w trakcie przyszłego, ponownego postępowania dowodowego przed Sądem meriti.Ograniczając się do tych argumentów obrońcy oskarżonego, które podlegają rozważeniu w toku postępowania skargowego po myśli art. 539a § 3 k.p.k., stwierdzić należało, że uzasadnienie Sądu odwoławczego wyraźnie określa podstawę wyroku kasatoryjnego, tj. przepis art. 454 § 1 k.p.k. (pkt 5.3.1.4.1. formularza uzasadnienia).

Klarowna i jednoznaczna jest również ocena Sądu odwoławczego odnosząca się do możliwej odpowiedzialności karnej oskarżonego za zarzucane mu przestępstwo, wysnuta na podstawie zebranego materiału dowodowego (pkt 3.1. formularza uzasadnienia), a jej ponowne powoływanie w tym miejscu jest niecelowe. Sąd Okręgowy, uwzględniając zarzuty apelacji wniesionych na niekorzyść oskarżonego, zajął kategoryczne stanowisko wynikające z własnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Stwierdzając, że Sąd Rejonowy dopuścił się uchybień prowadzących do przedwczesnej, wadliwej oceny o konieczności uniewinnienia G.

M., zasadnie uznał, że brak jest możliwości ich konwalidacji w postępowaniu apelacyjnym z uwagi na zakaz ne peius wyrażony w art. 454 § 1 k.p.k., zakazujący skazania przez sąd odwoławczy oskarżonego, który m.in. został uniewinniony w pierwszej instancji. Skutkiem tego zakazu w płaszczyźnie ustalonych okoliczności sprawy musiał być wyrok o charakterze kasatoryjnym.Z tych wszystkich względów skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Należało również obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 2 in fine k.p.k.).

Nadto Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej o zasądzenie od oskarżonego na rzecz tejże oskarżycielki kosztów zastępstwa procesowego poniesionych w postępowaniu skargowym. Za takim rozstrzygnięciem przemawia to, że postępowanie ze skargi na wyrok sądu odwoławczego nie jest postępowaniem kończącym postępowanie karne. Z tego względu w orzeczeniu dotyczącym skargi, Sąd Najwyższy nie może rozstrzygać co do kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z wyboru, albowiem koszty te powinny zostać rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie karne, zgodnie z treścią art. 626 § 1 k.p.k.

Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.[SOP] [ł.n]