V KO 97/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KO 97/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 lutego 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2017 r., w sprawie z zażalenia A. K.na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w S.z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt PO 1 Ds. […], odmawiające wszczęcia śledztwa, inicjatywy Sądu Rejonowego w P. w sprawie o sygn. akt III Kp […] o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu p o s t a n a w i a: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.

UZASADNIENIEWystępując, na podstawie art. 37 k.p.k., o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, Sąd Rejonowy wskazał, że sprawa ta dotyczy zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa co do przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. oraz sędziego Sądu Rejonowego w P., do którego – jako właściwego – sprawę tę skierowano. Sąd ten wyraził obawę, że okoliczność ta w odbiorze społecznym może rzutować na swobodę i obiektywizm orzekania.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Przedłożona inicjatywa zasługuje na uwzględnienie.Zaznaczyć należy na wstępie, że sam w sobie tylko fakt, iż zaskarżone postanowienie dotyczy sędziego sądu właściwego oraz prokuratora wykonującego obowiązki w obszarze tego sądu, na których postępowanie w sprawie karnej złożono doniesienie o przestępstwie, trudno uznać za samodzielną, wystarczającą przesłankę stwierdzenia, iż dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga skorzystania z właściwości delegacyjnej.

W licznych orzeczeniach, wydanych na podobnym tle Sąd Najwyższy podkreślał, że nie ma dostatecznego uzasadnienia dla podważania zdolności sądów do obiektywnego i bezstronnego rozpoznawania spraw, często występujących w praktyce sądowej, w których strona postępowania, niezadowolona z rozstrzygnięć, składa skargi na sędziego (prokuratora) lub próbuje spowodować wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego, podejrzewając go o nieprawidłowe wykonywanie obowiązków, albo czasem wręcz instrumentalnie traktując składane pisma.

Jak podkreślano w tych judykatach (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 kwietnia 2002 r., IV KO 7/02 oraz z dnia 20 lutego 2008 r., V KO 8/08, a także: z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 77/09 oraz III KO 81/09, z dnia 18 marca 2010 r., III KO 19/10 i z dnia 21 października 2010 r., III KO 91/10), o właściwości do rozpoznania sprawy decydują wszak kryteria ustawowe, nie zaś inne pozaprocesowe względy. Instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma bowiem charakter wyjątkowy, a więc korzystanie z niej możliwe jest tylko w razie rzeczywistego wystąpienia szczególnych okoliczności, dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstają wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy z zachowaniem obiektywizmu i bezstronności.

Tak więc, w każdym wypadku, w którym rozpoznawana sprawa dotyczy sędziego (także prokuratora) nieodzowne jest zbadanie występujących w niej konkretnych okoliczności faktycznych, których analiza pozwoli na właściwe w tym zakresie wnioskowanie.Takich właśnie okoliczności, choć Sąd Rejonowy nie ujął ich wyraźnie w swym postanowieniu, można się dopatrzyć w niniejszej sprawie. Należy do nich zaliczyć występujący w niej kontekst, wiążący się z faktem toczenia się w sądzie właściwym do rozpoznania zażalenia oraz w prokuraturze z tego obszaru, innych rozlicznych spraw, w tym spraw karnych, w których A.

K. występuje w charakterze strony. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniach tych dochodziło do wyłączania się sędziów od rozpoznania sprawy, także z uwagi na osąd innych spraw pozostających w powiązaniu, a przedmiotem ocen w tych sprawach były również kwestie prawne. Można więc uznać, że dokonanie kontroli zasadności tych ocen przez sędziów tego samego Sądu Rejonowego, w którym zapadły rozstrzygnięcia, będące przedmiotem kontroli wywołanej wniesionym w sprawie zażaleniem, mogłoby w istocie wywołać wątpliwość, czy kontrola ta nastąpiłaby w sposób w pełni zachowujący obiektywizm i swobodę w orzekaniu.

Oczywiście, nie w tym rzecz, iż przewidywanie to należy uznać za pewnik, lecz w tym, że racjonalne podstawy znajduje stwierdzenie, iż w powszechnej opinii mogłoby dojść do choćby całkiem opacznego przekonania, iż decyzja kontrolującego sądu mogłaby tych kryteriów nie spełniać.Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem zażalenia do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. [aw]