V KO 55/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KO 55/11

POSTANOWIENIE

Dnia 7 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy – Izba Karna w składzie:

Przewodniczący Sędzia SN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca)

Sędziowie SN: Jarosław Matras

Barbara Skoczkowska

w sprawie Henryka N.

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2011 r.,

wniosku jego pełnomocnika

o wznowienie postępowania zakończonego: prawomocnym postanowieniem

Sądu Apelacyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. Akt [...], utrzymującym w

mocy postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt [...] oraz wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia

7 października 2009 r., sygn. Akt [...],

p o s t a n o w i ł:

1) pozostawić bez rozpoznania wniosek w części dotyczącej utrzymania

w mocy przez Sąd Apelacyjny postanowienia Sądu Okręgowego z

dnia 16 marca 2009 r., o uznaniu za nieważne orzeczenia Kolegium

do Spraw Wykroczeń przy Wojewodzie W. z dnia 25 października

1982 r.,

2) stwierdzić swą niewłaściwość do rozpoznania wniosku w części

dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Sądu

Okręgowego z dnia 7 października 2009 r. i przekazać wniosek w tym

zakresie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu,

3) oddalić wniosek w pozostałej części,

4) obciążyć

wnioskodawcę

Henryka

N. kosztami

sądowymi

postępowania wznowieniowego.

UZASADNIENIE

Pełnomocnik

Henryka

N. wniósł

o

wznowienie

postępowania

zakończonego prawomocnymi orzeczeniami:

I. postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r. utrzymującym

w mocy postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 16 marca 2009 r., którym

Sąd ten:

1) na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za

nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za

działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34,

poz. 149 ze zm. – dalej ustawa „lutowa”) uznał za nieważne orzeczenie

Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Wojewodzie W. z dnia 25

października 1982 r., nr rej.[...], skazujące H. N. za wykroczenie z art. 138

k.w. na karę 3500 zł grzywny,

2) oddalił wiosek o unieważnienie orzeczenia Kolegium do Spraw

Wykroczeń przy Prezydencie Miasta Ś. z dnia 29 października 1982 r., nr

rej.[...], skazujące H. N. za wykroczenie z art. 138 k.w. na karę 5000 zł

grzywny,

3) oddalił wniosek o unieważnienie decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia 12

listopada 1982 r., nr [...] o cofnięciu H. N. z dniem 12 maja 1983 r. na

stałe zezwolenia na prowadzenie publicznego transportu drogowego –

zarobkowego przewozu osób, która to decyzja została utrzymana w mocy

decyzją Wojewody W. z dnia 15 lipca 1983 r., nr [...], zaś skargę od tej

decyzji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 4

października 1983 r.,

II. wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 7 października 2009 r., sygn. Akt [...],

zasądzającym na podstawie art. 8 ust. 1 i 1a ustawy „lutowej” od Skarbu

Państwa na rzecz Henryka N. kwotę 2006,71 zł tytułem odszkodowania i

zadośćuczynienia za skazanie orzeczeniem Kolegium wymienionym w pkt I

ppkt 1.

Wnioskodawca jako podstawy wznowienia postępowania wskazał

kolejno: ustawę z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy „lutowej” (Dz. U.

Nr 191, poz. 1372), art. 540 k.p.k. bez sprecyzowania, o który przepis tej

jednostki redakcyjnej chodzi, wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 1

marca 2011 r., P 21/09, stwierdzający niezgodność art. 8 ust. 1a i art. 8 ust. 1d

ustawy „lutowej” z Konstytucją RP oraz z dnia 16 marca 2011 r., K 35/08,

stwierdzający niezgodność dekretu z dnia 12 grudnia 1981 o stanie wojennym

(Dz. U. Nr 29, poz. 154) i dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach

szczególnych

w

sprawach

o

przestępstwa

i

wykroczenia

w

czasie

obowiązywania stanu wojennego (Dz. U. Nr 29, poz. 156) m.in. z Konstytucją

RP, oraz dowody ujawnione po wydaniu powyższych orzeczeń Sądów.

Pełnomocnik H. N. wniósł o „uchylenie wydanych orzeczeń i ponowne

rozpatrzenie sprawy”.

Prokurator Prokuratury Generalnej w pisemnej odpowiedzi na wniosek

postulował jego oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

1. Niedopuszczalne było wystąpienie z wnioskiem o wznowienie

postępowania w tej części, w której uznano za nieważne orzeczenie Kolegium

do Spraw Wykroczeń przy Wojewódzkie W. z dnia 25 października 1982 r. W

myśl art. 545 § 1 k.p.k., w postępowaniu wznowieniowym stosuje się

odpowiednio m.in. art. 425 § 3 k.p.k. Z przepisu stosowanego w ten sposób

wynika, że uprawniony, z wyjątkiem oskarżyciela publicznego, może domagać

się wznowienia tylko tego postępowania, które zakończyło się prawomocnym

orzeczeniem naruszającym jego prawa lub szkodzącym jego interesom. Brak

gravamen postanowienia unieważniającego jest więc tu oczywisty. Dlatego na

podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 430 § 1 k.p.k. pozostawiono wniosek w

tej części bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.

Okoliczności potwierdzające sprawstwo i winę Henryka N. co do

2. czynu

z art. 138 k.w. popełnionego dnia 28 października 1982 r., zostały

przyznane przez niego nie tylko w postępowaniu przed Kolegium do spraw

Wykroczeń przy Prezydencie Miasta Ś., ale również w postępowaniu, którego

dotyczy wniosek o wznowienie. Wykazały to jasno oba Sądy: Okręgowy i

Apelacyjny jak i to, że ukaranie H. N. za to wykroczenie nie miało żadnego

związku z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ani

nie nastąpiło powodu takiej działalności. Nie zostały zaprezentowane nowe

dowody nieznane przedtem sądowi, które wskazywałyby na tezę przeciwną, tak

jak tego wymaga art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. (bo zapewne o ten przepis chodziło

autorowi wniosku).

Żaden z przepisów, które Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia 1

marca 2011 r. i 16 marca 2011 r. uznał za niezgodne z Konstytucją RP, nie były

podstawą wydania w tej części orzeczenia. Nie wystąpiła zatem również

normatywna podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 540 § 2

k.p.k. co do odmowy uznania za nieważne ukarania za wykroczenie popełnione

w dniu 28 października 1982 r. Dlatego wniosek w tym zakresie został

oddalony.

3. Uzasadnienie wniosku o wznowienie postępowania w części

odmawiającej uznania za nieważne decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia 12

listopada 1982 r. ogranicza się tylko do polemiki ze stanowiskiem Sądów, że

decyzja ta nie stanowiła represji w rozumieniu ustawy „lutowej”, to znaczy

represji prawnokarnej. Również część wstępna wniosku nie naprowadza na

jakąkolwiek podstawę prawną, wymaganą dla wznowienia postępowania

sądowego. W końcowej części motywów wniosku jest natomiast wzmianka o

toczącym się postępowaniu administracyjnosądowym w przedmiocie uchylenia

wskazanej decyzji administracyjnej. Dlatego wniosek w tym zakresie należało

oddalić jako chybiony i skierowany do niewłaściwego organu.

4. Żądanie

wznowienia

przez

Sąd

Najwyższy

postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 7

października 2009 r., które uprawomocniło się w pierwszej instancji, pomija

treść art. 544 § 2 k.p.k. Przepis ten jasno przecież stanowi, że Sąd Najwyższy

orzeka w kwestii wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem sądu

apelacyjnego (lub Sądu Najwyższego). Sąd Najwyższy nie jest zatem właściwy

funkcjonalnie do rozpoznania wniosku w tej części. Dlatego na podstawie art.

35 § 1 k.p.k. orzeczono jak w pkt 2 postanowienia, sygnalizując, że podlega on

odrębnej opłacie.

O kosztach postępowania wznowieniowego rozstrzygnięto na podstawie

art. 639 zd. drugie k.p.k.