V KO 26/26 · Sąd Najwyższy

V KO 26/26 POSTANOWIENIE Dnia 3 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie A.B., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 3 marca 2026 r., wystąpienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II Kp 734/25, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k., p o s t a n o w i ł: sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gdyni.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Gdańsk-Południe w Gdańsku postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., zwrócił się o przekazanie sprawy II Kp 734/25 innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie wskazał, że sprawa dotyczy zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., którego miał się dopuścić asesor tego Sądu, co może stwarzać wątpliwości co do obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Inicjatywa Sądu Rejonowego zasługuje na uwzględnienie.W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja ustanowiona w art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter, stanowiąc odstępstwo od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy.

Z tego względu wspomniany przepis musi być wykładany restryktywnie, albowiem nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., IV KO 41/18, LEX nr 2498080; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18, LEX nr 2508529). „Chodzi zatem co do zasady o sytuacje, w których sprawa dotyczy bezpośrednio sądu właściwego lub jego sędziów i ławników. Gdy natomiast uczestnikami postępowania są osoby wykonujące zawód prokuratora, adwokata, radcy prawnego czy komornika, to dla przekazania sprawy innemu sądowi konieczne jest wykazanie, że in concreto z uwagi na istniejące relacje i intensywność kontaktów na gruncie zawodowym lub towarzyskim z sędziami sądu właściwego zachodzi uzasadniona obawa co do ich bezstronności” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., V KO 80/22, LEX nr 3486941).

„Zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Toteż należy uwzględnić wniosek złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą uzasadnione podejrzenia, że postronny, ale i obiektywny obserwator określonego postępowania sądowego mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy.

Jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (zaistniałe wyłączenia poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2025 r., II KO 198/25, LEX nr 3953146; zob. też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2025 r., I KO 131/25, LEX nr 3940695).Wprawdzie w niniejszej sprawie rolą Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku jest już tylko rozpoznanie zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, to jednak fakt, że sprawa dotyczy asesora Sądu właściwego do rozpoznania ww.

środka odwoławczego nakazuje, w ramach rozpoznawanego wniosku, uwzględnić zasadę: nemo iudex idoneus in propria causa. Uzasadnia to skorzystanie przez Sąd Najwyższy z uprawnienia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.k. Zasadne stało się zatem przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Gdyni, którego siedziba mieści się w niedużej odległości od siedziby Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku.Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.[WB][a.ł] ‎