V KO 223/25 · Sąd Najwyższy

V KO 223/25 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie D. G. , skazanego za czyn z art. 207 § 1a k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 11 lutego 2026 r., po rozważeniu kwestiii dopuszczalności osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2020 r., II AKa 195/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 marca 2020 r., XVIII K 157/19, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., p o s t a n o w i ł:

1. odmówić przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania z uwagi na jego oczywistą bezzasadność;

2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu. UZASADNIENIEDwoma pismami z dnia 24 listopada 2025 r. D. G. zwrócił się do Sądu Najwyższego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2020 r., II AKa 195/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 marca 2020 r., XVIII K 157/19, oraz o wyznaczenie obrońcy z urzędu do postępowania wznowieniowego. W piśmie domagającym się wznowienia postępowania podał dwa powody, które w jego ocenie stanowią podstawę wzruszenia prawomocnego wyroku.

Po pierwsze, skazany podniósł, że w jego sprawie orzekał „Neo sędzia X.Y.”, czyli sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS). Ta część pisma skazanego została potraktowana jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Po drugie, skazany wskazał, że w postępowaniu doszło do popełnienia przestępstwa w postaci składania fałszywych zeznań przez konkubinę skazanego.

Ta część pisma skazanego została potraktowana jako jego osobisty wniosek o wznowienie postępowania. Niniejsze postanowienie odnosi się wyłącznie do drugiego ze wskazywanych przez skazanego powodów wznowienia postępowania, tj. wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na popełnienie przestępstwa w toku procesu oraz wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu.Należało zważyć, co następuje.Wniosek skazanego okazał się oczywiście bezzasadny, dlatego też Sąd Najwyższy odmówił jego przyjęcia w trybie art. 545 § 3 k.p.k.Stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie postępowania podlega w sposób formalny wstępnej kontroli w zakresie jego treści.

W wypadku stwierdzenia, że świadczy ona o jego oczywistej bezzasadności, sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika. Przepis art. 545 § 3 k.p.k. można zastosować w szczególności wówczas, gdy oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut oka, niewątpliwa i wniosek ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2023 r., IV KO 85/23). Wniosek o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia dotyczącym prawomocnych i podlegających wykonaniu orzeczeń.

W tej procedurze Sąd Najwyższy bada istnienie ściśle określonych podstaw wznowieniowych, zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art. 542 § 3 k.p.k. Skazany wskazał, że w jego sprawie w toku postępowania dopuszczono się przestępstwa, czyli odwołał się do podstawy z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Wskazanym przestępstwem miało być składanie fałszywych zeznań przez konkubinę skazanego. Oczywista bezzasadność osobistego wniosku skazanego wynika z braku udowodnienia faktu popełnienia przestępstwa. To na wnioskodawcy, czyli w tym wypadku skazanym, spoczywa ciężar udowodnienia podstaw do wznowienia postępowania.

Przy przesłance z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. do skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 541 § 1 k.p.k., konieczne jest odpowiednie udowodnienie faktu popełnienia przestępstwa, poprzez jego ustalenie prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. W tej sprawie takie orzeczenie nie zostało przedłożone, co więcej z pisma skazanego nie wynika, aby takie orzeczenie zapadło lub postępowanie karne co do wzmiankowanego czynu toczyło się.

Niczego w tej kwestii nie zmienia zawarte tam wskazanie, że skazany „ma dowody”, których nie przedstawił.Jednocześnie wypada zauważyć, że skazany podał, iż jego konkubina, M. Z. , miała dopuścić się przestępstwa składania fałszywych zeznań. Tymczasem w przedmiotowym postępowaniu M. Z. miała status oskarżonej, a więc składała wyjaśnienia, a nie zeznania. Składanie nieprawdziwych wyjaśnień, które są środkiem służącym do realizowania prawa do obrony oskarżonego, nie stanowi przestępstwa. Nie można też tracić z pola widzenia, że Sąd Najwyższy już wielokrotnie rozpoznawał inicjatywy skazanego, mające na celu wzruszenie prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w ramach postępowania wznowieniowego i wszystkie one okazały się niezasadne, przy czym w niektórych z nich wyznaczono skazanemu obrońcę z urzędu.

Wyznaczeni w tych poprzednich postępowaniach obrońcy przedłożyli opinie o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (por. sprawy V KO 28/22 oraz V KO 70/23). Z uwagi na przedstawioną argumentację należało odmówić przyjęcia wniosku skazanego jako oczywiście bezzasadnego w trybie art. 545 § 3 k.p.k., bez wzywania do uzupełnienia jego braków formalnych.W związku z odmową przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania bezprzedmiotowym było rozpoznawanie wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu, dlatego też wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania.Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.][a.ł] Małgorzata Wąsek-Wiaderek‎