V KO 152/25 · Sąd Najwyższy

V KO 152/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie T.K. i innych‎po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu w dniu 2 października 2025 r.,‎z wniosku Sądu Okręgowego w Płocku‎zawartego w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 156/23‎o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, ‎na podstawie art. 37 § 1 k.p.k . p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIEPostanowieniem z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 156/23, Sąd Okręgowy w Płocku zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 § 1 k.p.k. o przekazanie sprawy, sygn. akt II K 156/23, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

W uzasadnieniu Sąd wnioskujący wskazał, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest akt oskarżenia skierowany przeciwko 32 oskarżonym o czyny z art. 258 § 1 i 3 k.k. i inne. Podał, że wnioskował o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie w trybie art. 36 k.p.k., ale wniosku tego nie uwzględniono. Obrona wnioskowała z kolei o wyłączenie sędzi referent, z uwagi na uprzednie sprawowanie przez nią urzędu prokuratora i znajomość z autorem aktu oskarżenia, ale wniosku tego także nie uwzględniono.

W dalszej części wniosku przytoczono pismo adw. R.K., w którym wnosił o przekazanie sprawy poza właściwość Sądu Okręgowego w Płocku, z uwagi na istotne uchybienia po stronie organów prowadzących postępowanie przygotowawcze, w tym rażące naruszenie zasady tajności śledztwa, co w jego ocenie wymaga rozpoznania sprawy przez sąd całkowicie neutralny, wolny od lokalnych powiązań. Zdaniem Sądu wnioskującego, wskazane wątpliwości strony czynią go powinnym zwrócenia się do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Okręgowego w Płocku nie zasługuje na uwzględnienie.Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 § 1 k.p.k., ma charakter wyjątkowy, a zatem stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą przemawiać za taką koniecznością. Takich względów w niniejszej sprawie nie wykazano.Biorąc pod uwagę argumentację przedstawioną we wniosku, trzeba stwierdzić, że ew. uchybienia, nawet istotne, po stronie organów prowadzących postępowanie przygotowawcze w przedmiotowej sprawie – Prokuratury Rejonowej w Płocku, nie upoważniają jeszcze do wniosku, że sąd miejscowo właściwy – Sąd Okręgowy w Płocku nie ma warunków do rzetelnego i obiektywnego rozpoznania niniejszej sprawy „bez presji instytucjonalnej, lokalnej ani środowiskowej”.

Akceptacja takiego stanowiska prowadziłaby do wniosku, że sąd właściwy miejscowo nie powinien nigdy orzekać w sprawach, w których akt oskarżenia przygotowuje miejscowa prokuratura, z uwagi na „niedostateczny dystans wobec organów ścigania”, a przecież tak skonstruowany jest system prawny, w tym instytucja właściwości miejscowej. W przedmiotowej sprawie została również wyjaśniona kwestia bezstronności sędziego referenta – SSO X.Y.., która w przeszłości sprawowała urząd prokuratora w Prokuraturze Rejonowej w Płocku i jak wskazała w swoim oświadczeniu – z tej racji, jednak wyłącznie na gruncie zawodowym, znany jest jej autor aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie prokurator K.Ł..

Wniosek o wyłączenie sędziego referenta nie został więc uwzględniony.W cytowanym piśmie adw. R.K. wskazuje się szeroko na konieczność zbudowania zaufania opinii publicznej do organów państwa, które mogło zostać naruszone wobec tak poważnych uchybień w toku śledztwa, co w jego ocenie można w tej sprawie zrobić wyłącznie poprzez stworzenie „nowej, wolnej od lokalnej powiązań sytuacji procesowej”. Rzecz jednak w tym, że to podejście, zakładające tak szerokie stosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.k., jedynie utwierdziłoby społeczeństwo w nieprawdziwych podejrzeniach o niezdolności sądów do wydawania sprawiedliwych rozstrzygnięć, o ile ryzykowałyby przy tym koniecznością zakwestionowania rzetelności lokalnych organów ścigania i przekazanego materiału dowodowego, podczas gdy jest to wpisane w istotę niezależnej władzy sądowniczej w sprawach karnych.

Podsumowując, autorytet wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie uchylały się od prowadzenia spraw trudnych i kłopotliwych, jedynie z uwagi na niepotwierdzone konkretnymi okolicznościami, subiektywne przekonanie po stronie jednego z oskarżonych i jego obrony o „lokalnych układach personalnych i proceduralnych”. Właściwie tylko mierząc się z takimi sprawami, sądy mogą wykazać, że są zdolne stać na wysokości powierzonych im przez ustawy zadań oraz mogą budować czy też umacniać do siebie zaufanie.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB][a.ł] ‎