V KO 120/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KO 120/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 25 stycznia 2023 r., w sprawie z zażalenia R. P. na postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej Łódź – Śródmieście w Łodzi z dnia 15 września 2022 r. o odmowie wszczęcia śledztwa, wniosku Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 14 listopada 2022 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku.

UZASADNIENIE

W dniu 1 sierpnia 2022 r. R. P. złożył w prokuraturze zawiadomienie o prowadzeniu spraw Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi o sygn. akt IV K 147/20 i IV K 366/22 niezgodnie z właściwością miejscową, co, jego zdaniem, miało na celu zablokowanie odpowiedzialności karnej szeregu funkcjonariuszy publicznych za uprowadzenie dzieci i wypełnia znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 15 września 2022 r., asesor Prokuratury Rejonowej Łódź – Śródmieście w Łodzi odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie zaistniałego w nieustalonym dniu przed 1 sierpnia 2022 r. w Łodzi przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych – sędziów Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi poprzez prowadzenie sprawy IV K 147/20 i IV K 366/22 niezgodnie z właściwością miejscową i niepowiadomienie o tym zawiadamiającego, przez co doszło do działania na szkodę interesu prywatnego R.

P., tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. – wobec stwierdzenia, iż czyn ten nie zawiera znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.). R. P. wniósł zażalenie na to postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. W środku odwoławczym wskazał na motywy swojego działania (zapobieganie nielegalnym adopcjom dzieci) oraz zasygnalizował liczne naruszenia art. 6 EKPCz oraz art. 45 Konstytucji, poprzez uniemożliwienie mu korzystania z przysługujących praw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.Przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. może nastąpić tylko wyjątkowo, gdy przemawia z tym dobro wymiaru sprawiedliwości.

Do okoliczności przemawiających za przekazaniem sprawy należą sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny, przez sąd właściwy. Obowiązek wykazania, że w konkretnej sprawie zachodzą takie przesłanki spoczywa na sądzie występującym z inicjatywą w trybie art. 37 k.p.k. Wniosek Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi nie spełnia tego wymogu. Nie wskazano w nim bowiem okoliczności jednoznacznie przemawiających za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.Za takie nie sposób uznać możliwości pojawienia się zarzutów lub zastrzeżeń, co do obiektywnego orzekania przez ten Sąd w postępowaniu zażaleniowym, w związku z tym, że osobami, których dotyczy zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, są niektórzy sędziowie tego Sądu.Nie ulega wątpliwości, że okoliczność powyższa powinna zostać wzięta pod uwagę podczas dokonywania oceny, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo naruszenia dobra wymiaru sprawiedliwości.

Niemniej rozstrzygnięcie tej kwestii jest determinowane okolicznościami konkretnej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2020 r., IV KO 178/19). Fakt, że zaskarżone postanowienie dotyczy sędziów sądu właściwego do rozpoznania sprawy, nie stanowi sam przez się wystarczającej przesłanki stwierdzenia zaistnienia konieczności skorzystania z właściwości delegacyjnej (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 lipca 2011 r., III KO 48/11).Z akt sprawy wynika, że inicjujący postępowanie przygotowawcze R.

P. nie wskazał obiektywnych podstaw stawianych sędziom zarzutów, ani nie sprecyzował, w jaki sposób przypisane pomówionym działanie miałoby realizować znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Z wszystkich wnoszonych przez niego pism procesowych – w tym zażalenia – wynika, że zaistniał konflikt między nim, jako działaczem społecznym, a aparatem państwowym – reprezentowanym przez różne organy, przy czym zarzuty pod adresem funkcjonariuszy publicznych m.in. sędziów Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi sformułowano enigmatycznie i bez podania adekwatnych podstaw prawnych, co czyni je całkowicie bezprzedmiotowymi.

Słusznie więc asesor Prokuratury Rejonowej Łódź – Śródmieście w Łodzi skonkludował, że brak jest jakichkolwiek podstaw do wszczęcia śledztwa w niniejszej sprawie.W tych okolicznościach inicjatywa Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi jawi się jako nieuzasadniona. Nie można bowiem przyjąć, że „zawsze, gdy sprawa, w której prokurator odmówił wszczęcia śledztwa, dotyczy sędziego pracującego w danej jednostce organizacyjnej sądownictwa powszechnego, zachodzą przesłanki stwierdzenia braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy” (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 września 2013 r., II KO 54/13).

O tym, czy w konkretnej sprawie występuje zagrożenie dobra wymiaru sprawiedliwości decydują bowiem jej okoliczności i charakter postawionych pomówionych sędziom zarzutów. W niniejszym postępowaniu, ze względu na bezdyskusyjną bezzasadność tych zarzutów, nie ma przeszkód do rozpoznania zażalenia złożonego przez zawiadamiającego, mimo iż sprawa dotyczy sędziów tutejszego Sądu, właśnie z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości – vide, między innymi, względy ekonomiki procesowej.W pojęciu „dobro wymiaru sprawiedliwości”, o jakim mowa art. 37 k.p.k., nie mieści się powzięta przez Sąd Rejonowy wyłącznie abstrakcyjna obawa odnośnie do pojawienia się u skarżącego, czy też w opinii publicznej wątpliwości co do braku warunków do rozpoznania niniejszej sprawy w sposób swobodny i obiektywny.

Rzeczą sądu jest bowiem takie orzekanie, aby nie powstały wątpliwości co do tego, że wydane orzeczenie jest wolne od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; z dnia 22 listopada 2012 r., V KO 57/12, LEX nr 1228517).Mając powyższe na uwadze, uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości nie przemawia za skorzystaniem w niniejszej sprawie z instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.