V KKN 394/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KKN 394/98

POSTANOWIENIE

Dnia 14 lutego 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN Stanisław Zabłocki

Sędziowie: SN

SN

Henryk Gradzik (spraw.)

Ewa Strużyna

Protokolant: Piotr Wypych

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Bogumiły Drozdowskiej

po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2001 r.

sprawy M. K. i B. S.

oskarżonych z art. 98 § 1 uks

z powodu kasacji, wniesionych przez obrońcę obu oskarżonych

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W.

z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. IV Ka […]

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W.

z dnia 25 kwietnia 1997 r., sygn. II K […]

1. oddala kasacje jako oczywiście bezzasadne,

2. obciąża

oskarżonych

kosztami

kasacyjnego w częściach równych

sądowymi

postępowania

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W. w wyroku z dnia 25 kwietnia 1997 r. sygn. II K […]

uznał oskarżonych M. K. i B. S. za winnych tego, że w okresie od maja

do grudnia 1992 r. w W., pełniąc funkcje: M. K. – prezesa, zaś B. S. –

wiceprezesa zarządu spółki z o.o. „I.”, będąc płatnikami podatku dochodowego

od osób fizycznych, działając wspólnie i w porozumieniu, nie wpłacili

na rachunek właściwego urzędu skarbowego łącznej kwoty 97.607.000 starych

złotych tytułem pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych

od wypłaconych wynagrodzeń, przy czym działali w warunkach przestępstwa

ciągłego – tj. przestępstwa skarbowego z art. 98 § 1 uks w zw. z art. 58 dkk

i wymierzył im za to kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 1000 zł

grzywny. Wykonanie kar pozbawienia wolności zostało warunkowo zawieszone

na okres 2 lat.

Obrońca obu oskarżonych zaskarżył powyższy wyrok w całości. W

apelacji zarzucił obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 23 kk, polegającą

na uznaniu, iż oskarżeni nie działali w stanie wyższej konieczności. Wniósł o

zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonych.

Na rozprawie apelacyjnej skarżący sformułował wniosek ewentualny o

warunkowe umorzenie postępowania, bądź o umorzenie na podstawie art. 11 pkt

2 dkpk, ze względu na znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa

przypisanego czynu.

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Wojewódzki w W. zmienił zaskarżony

wyrok w ten tylko sposób, że wyeliminował z opisu czynu stwierdzenie, iż

oskarżeni działali w warunkach przestępstwa ciągłego, a z kwalifikacji prawnej

– przepis art. 58 dkk. W pozostałym zakresie tenże wyrok utrzymał w mocy.

Od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 16 grudnia

1997

r.

sygn.

IV

Ka

[…]

obrońca

oskarżonych

wniósł

kasację.

Zarzucił wyrokowi rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie

art. 26 dkk, polegającego na uznaniu przez Sąd Wojewódzki, iż skazani

dopuścili się czynu o znacznym stopniu społecznego niebezpieczeństwa,

podczas gdy z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika

jednoznacznie, iż stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, jakiego

dopuścili się skazani jest znikomy. Podnosząc ten zarzut, autor kasacji wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie

art. 11 pkt 2 dkpk w zw. z art. 26 § 1 dkk.

Sąd Najwyższy zważył:

Podniesienie

w

kasacji

zarzutu

naruszenia

prawa

materialnego,

polegającego na niezastosowaniu art. 26 § 1 dkk jest wtedy zasadne, gdy

skarżący wykaże, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym wyroku, opiera

się

na

niewłaściwych

przesłankach

oceny

stopnia

społecznego

niebezpieczeństwa czynu lub pomija istotne dla tej oceny przesłanki.

Autor kasacji argumentował, że sąd odwoławczy, odrzucając wniosek o

uznanie, iż przypisany oskarżonym czyn zawiera znikomy stopień społecznego

niebezpieczeństwa, nie wziął pod uwagę wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej

spółki w krytycznym okresie.

Odnosząc się do tak motywowanego zarzutu należy podkreślić, że znamię

czynności wykonawczej przestępstwa skarbowego z art. 98 § 1 uks realizuje się

przez niewpłacenie na rachunek właściwego urzędu skarbowego, kwoty

pobranej od podatnika z tytułu jego zobowiązania podatkowego. Wypełnienie

przez oskarżonych znamion czynu karalnego nastąpiło przez samo zaniechanie

przekazania podatku (w tym wypadku podatku dochodowego od wynagrodzenia

za pracę osób zatrudnionych w spółce), uprzednio obliczonego i pobranego.

Oskarżeni, jako pracodawcy, spełniający w myśl uregulowań ustawy z dnia 19

grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, funkcje płatnika, naruszyli

nakaz nałożony na nich przepisem art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o

podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350 ze zm.).

W orzecznictwie sądowym konsekwentnie wyrażano pogląd, znajdujący

oparcie w przepisach powołanej wyżej ustawy, że w razie zaniechania

wykonania obowiązku odprowadzenia pobranego podatku lub zaliczki na

podatek, nie usprawiedliwiają płatnika względy dotyczące kondycji finansowej

reprezentowanego przez niego podmiotu gospodarczego. Pobrany podatek nie

stanowi mienia, którym płatnik może swobodnie dysponować. Bez znaczenia

jest tu okoliczność, czy płatnik posiada środki na bieżącą działalność

gospodarczą. Nie wolno mu jej przecież finansować z kwot należnych Skarbowi

Państwa od podatnika (postanowienie SN z dnia 25 października 1995 r., I KZP

30/95, nie publ., wyrok NSA z dnia 26 marca 1997 r., SA/Lu 867/96, wyrok

NSA z dnia 17 listopada 1999 r. SA/Sz 1710/98).

Powyższe uwagi wskazują na ewidentną niezasadność kasacji, wynikającą

stąd, że zarzut obrazy art. 26 § 1 dkk obrońca oskarżonych wsparł argumentami,

które przy rozpoznawaniu sprawy przez sąd odwoławczy nie mogły mieć

znaczenia w ocenie stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu z art. 98 § 1

uks. W tym względzie decydujące są inne okoliczności, wiążące się ze

znamionami przestępstwa, a w szczególności łączna wartość niewpłaconego

podatku, czasokres bezprawnego zaniechania i upływ czasu, w jakim

wyegzekwowano od oskarżonych zaległość podatkową. Właśnie te przesłanki

miał na uwadze Sąd Wojewódzki, gdy uznał, że wniosek obrońcy o umorzenie

postępowania

karnego,

uzasadniony

znikomością

stopnia

społecznego niebezpieczeństwa czynu, nie zasługuje na uwzględnienie. W

kasacji nie kwestionuje się wartości i znaczenia przytoczonych przesłanek.

Byłoby to zresztą niedopuszczalne, gdyż łączyłoby się z podważeniem ustaleń

faktycznych i zarazem z wyjściem poza granice ustawowych podstaw tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Reasumując, należy stwierdzić, ze podniesiony przez skarżącego zarzut

obrazy art. 26 § 1 dkk, w istocie nie wskazuje na uchybienie, które mogłoby

mieć znaczenie dla oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, a tym

samym na treść prawomocnego wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy

uznał kasacje wniesione na korzyść obu oskarżonych za oczywiście bezzasadne

i jako takie oddalił (art. 535 § 2 kpk).

O obciążeniu oskarżonych kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 636 § 1 w zw. z art. 518 kpk.

Przewodniczący: SSN (Stanisław Zabłocki)

Sędziowie: SSN (Henryk Gradzik)

SSN (Ewa Strużyna)

aw

f/ak