V KKN 39/00 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KKN 39/2000

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN Ewa Strużyna

Sędziowie: SN

Edward Matwijów (spr.)

Andrzej Siuchniński

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Bogumiły Drozdowskiej

po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2001 r.

sprawy R. A.

oskarżonego z art. 242 § 2 kk

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w P. na

niekorzyść

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 22 października 1999 r., sygn. IV Ka (…)

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T.

z dnia 21 lipca 1999 r., sygn. K (…)

uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w P. i sprawę

przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w T. oskarżył R. A. o to, że w okresie od 4 marca 1993 r.

do 17 lutego 1999 r. w W. w woj. wielkopolskim po wykorzystaniu zarządzonej

przez Sąd Wojewódzki w P. 5 dniowej przepustki losowej w czasie odbywania

kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W. bez usprawiedliwionej

przyczyny nie powrócił do Zakładu Karnego, to jest o popełnienie przestępstwa

określonego w art. 242 § 2 kk.

Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z dnia 21 lipca 1999 r., sygn. K (…) mając

na uwadze to, że do spenalizowania czynu polegającego na „niepowrocie” w

oznaczonym terminie doszło dopiero w kk z 1997 r. uznał R. A. winnym

zarzucanego mu przestępstwa z tą zmianą, iż czynu tego dopuścił się on od 1

września 1998 r. do 16 lutego 1999 r., - i na zasadzie art. 242 § 2 kk skazał go

na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Wyrok ten zaskarżył oskarżony podnosząc w apelacji zarzut obrazy

prawa materialnego – art. 242 § 2 kk wskutek niesłusznego uznania go winnym

popełnienia przestępstwa z tego przepisu ustawy karnej w sytuacji, gdy w czasie

w jakim miał obowiązek wrócić z przepustki losowej, działanie takie nie było

penalizowane przez Kodeks karny, natomiast bezprawne przebywanie na

wolności od dnia 1 września 1998 r. wynikało z jego nieświadomości

penalizacji takiego zachowania przez nowy Kodeks karny.

Wyrokiem z dnia 22 października 1999 r. sygn. IV Ka (…) Sąd

Okręgowy w P. uniewinnił R. A. od zarzucanego mu czynu.

Sąd ten podzielając podniesiony przez oskarżonego zarzut obrazy prawa

materialnego – art. 242 § 2 kk stanął na stanowisku, że przestępstwo z art. 242 §

2 kk nie jest przestępstwem trwałym, a wyłącznie przestępstwem o skutku

trwałym, stąd samo bezprawne przebywanie na wolności – dalszy skutek

niepowrócenia w terminie nie jest penalizowane przepisem art. 242 § 2 kk.

Od tego wyroku kasację na niekorzyść R. A. wniósł Prokurator

Okręgowy w P., który zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego – art. 242

§ 2 kk, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, polegające na wyrażeniu

błędnego poglądu, iż czyn oskarżonego nie wyczerpał znamion przypisanego

mu przestępstwa, co skutkowało jego uniewinnienie.

W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu kasacji skarżący podnosi, iż błędny jest pogląd Sądu

Okręgowego, że przestępstwo z art. 242 § 2 kk nie jest przestępstwem trwałym.

Zdaniem skarżącego nadużycie zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu

karnego nie tylko bowiem wytwarza ale i utrzymuje stan przestępczy przez

dłuższy czas.

Znamieniem przestępstwa określonego w art. 242 § 2 kk jest trwający ponad 3

dni po dniu 1 września 1998 r. fakt nie powrócenia do zakładu karnego, bez

usprawiedliwionej przyczyny po upływie terminu wyznaczonego w zezwoleniu.

Dla bytu tego przestępstwa nie ma znaczenia okoliczność, iż zezwolenie to

zostało wydane przed 1 września 1998 r. Przestępstwo to ma taki sam charakter

jak określone w art. 338 kk (art. 303 d.kk) przestępstwo samowolnej

nieobecności żołnierza w jednostce lub wyznaczonym miejscu przebywania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja jest zasadna

O ile do niedawna jeszcze w kwestii oceny trwałości przestępstwa

określonego w art. 242 § 2 kk brak było w orzecznictwie zgodności poglądów,

czy w wypadku przestępstwa określonego w tym przepisie ustawy karnej mamy

do czynienia z przestępstwem trwałym czy jednorazowym, o czym świadczą

choćby dwa diametralnie odmienne rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, to

aktualnie w świetle stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia

17 marca 2000 r., I KZP 58/99, OSNKW 2000, z. 3-4, poz. 23 oraz poglądu

wyrażonego przez powiększony skład Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 7

września 2000 r., I KZP 22/2000 teza o trwałym charakterze przestępstwa z art.

242 § 2 kk nie powinna budzić wątpliwości.

Podzielając wyrażony w tej ostatniej uchwale pogląd Sądu Najwyższego

iż „sformułowanie nie powróci najpóźniej w ciągu 3 dni po upływie

wyznaczonego terminu użyte w art. 242 § 2 kk, oznacza że sprawca popełnia

określony nim czym przez cały okres bezprawnego przebywania na wolności”

oraz przytoczone w jej uzasadnieniu argumenty, Sąd Najwyższy uwzględnił

kasację Prokuratora Okręgowego w P. i orzekł jak w wyroku.