V KKN 110/00 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KKN 110/00

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym:

Przewodnicząca: SSN – Ewa Strużyna

Sędziowie: SN – Edward Matwijów

SN – Andrzej Siuchniński (spraw.)

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Bogumiły Drozdowskiej

po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2001 r.

sprawy A. K.

skazanego za wykroczenie z art. 87 § 1 kw i 95 kw

z powodu kasacji, wniesionej przez jego obrońcę

od wyroku Sądu Okręgowego w G.

z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. IV Ka (…),

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M.

z dnia 5 października 1999 r., sygn. II Kws (…)

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu

w G. do ponownego rozpoznania, w postępowaniu odwoławczym;

zwraca na rzecz A. K. wniesioną opłatę od kasacji w kwocie 450 zł.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 5 października 1999 r. uznał A. K.

za winnego tego, że w dniu 6 czerwca 1999 r. około godz. 18.10 w M. na ul. Ś.

kierował samochodem osobowym marki Mercedes nr rej. (…) będąc w stanie

nietrzeźwym (2,26‰) oraz, że w tym samym miejscu i czasie kierował

samochodem nie mając przy sobie wymaganych dokumentów prawa jazdy, to

jest czynu z art. 87 § 1 kw w zb. z art. 95 kw i za to na podstawie w/w

przepisów w zw. z art. 9 § 1 kw wymierzył mu grzywnę w kwocie 1.200 zł. Na

podstawie art. 87 § 3 kw orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w

ruchu lądowym na 2 lata.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 1999 r., Sąd Okręgowy w G., po rozpoznaniu

apelacji, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Od tego wyroku kasację wniósł obrońca obwinionego zarzucając rażące

naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na orzeczenie Sądu II

instancji, polegające na drastycznej obrazie przepisu art. 170 § 2 kpk i wnosząc

o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu

Rejonowego w M. z dnia 5 października 1999 r. oraz o przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna.

W swym uzasadnieniu Sąd Okręgowy w G. zauważył, że „dysponując

dwoma grupami dowodów sąd ma prawo jednym z nich dać wiarę a drugim

wiarygodności odmówić o ile stanowisko swoje przekonywująco uzasadni”.

Stanowisko to jednak jest trafne tylko pod warunkiem, iż ocenie takiej będzie

podlegał wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy.

W przedmiotowej sprawie rzecz przedstawia się natomiast odmiennie.

Otóż w swojej apelacji obwiniony K. wniósł o:

1. przeprowadzenie dowodu z oględzin miejsca zdarzenia (wizji lokalnej) z

topografii ul. Ś. w M., przy udziale bezpośrednich świadków zdarzenia z 6

czerwca 1999 r., celem ustalenia faktycznego miejsca postoju Mercedesa ok.

godz. 18.10,

2. zwrócenie się do Telekomunikacji Polskiej S.A. w M. ul. S. o udostępnienie

Sądowi bilingu z dnia 6 czerwca 1999 r. od godziny 18.00 do 18.45

wskazującego czy pod numerem telefonu (…) odebrano jakiekolwiek

połączenia telefoniczne – celem ustalenia, czy było możliwe telefoniczne

przywołanie w tym czasie M. W. na miejsce zdarzenia,

3. zwrócenie się do operatorów sieci komórkowych GSM Plus, GSM Era,

Centertel, ewentualnie innych, o podanie informacji czy obwiniony był w

dniu 6 czerwca 1999 r. abonentem telefonu komórkowego któregoś z w/w

systemów.

Sąd Okręgowy na rozprawie odwoławczej nie uwzględnił tych wniosków

dowodowych jako „ nieprzydatnych do ustaleń w sprawie”.

Postanowienie sądu odwoławczego (por. k 46) nie zawiera wskazania

podstawy prawnej oddalenia tych wniosków dowodowych i takich motywów,

które można by uznać za spełniające wymogi określone w art. 94 § 1 pkt. 5 kpk.

To już samo w sobie jest istotnym uchybieniem procesowym (strony maja

prawo poznać na rozprawie, przed zakończeniem przewodu sądowego

motywację z jaką oddalone zostały ich wnioski, ponieważ może to mieć

znaczenie dla przyjęcia w wystąpieniach końcowych stosownego sposobu

obrony). Pomimo lakoniczności tego postanowienia dowodowego można

przyjąć, iż u jego podstaw legło uznanie proponowanych dowodów za

„nieprzydatne do stwierdzenia danej okoliczności” (art. 170 § 1 pkt. 3 kpk).

Takie stanowisko sądu odwoławczego jest jednak najzupełniej wadliwe, skoro

informacje (w tym billingowe) uzyskane od operatorów telefonii przewodowej i

komórkowej z całą pewnością są przydatne dla uzyskania tych informacji, o

uzyskanie których apelującemu chodziło.

Inną kwestią było, czy informacje te lub wyniki wizji lokalnej mogły

mieć znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ta kwestia nie mieści

się jednak w sferze sytuacji określonych w art. 170 § 1 pkt. 3. Dostrzegł to sąd

odwoławczy, skoro w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentował już

inaczej, to znaczy tak jak gdyby okoliczności które obwiniony zamierzał

udowodnić nie miały mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (podstawa

oddalenia z wniosku dowodowego określona w art. 170 § 1 pkt 2 kpk). Nie

zmienia to jednak, że zaistniała sprzeczność, pomiędzy stanowiskiem sądu

odwoławczego w kwestii podstaw oddalenia wniosków dowodowych,

zawartych w apelacji, wyrażonym na rozprawie i wyrażonym w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku.

Niezależnie od powyższego, argumentacja przytoczona w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku jest wadliwa. Można ją byłoby przyjąć w odniesieniu do

żądania przeprowadzenia wizji lokalnej, skoro rozbieżności w zeznaniach

świadków

dotyczące

miejsca

postoju

samochodu

kierowanego

przez

obwinionego, z pewnością nie są wynikiem nieznajomości przez nich topografii

Międzyrzecza. Jednak już w odniesieniu do żądania przeprowadzenia dowodu z

informacji uzyskanych od operatorów telefonii, argumentacja ta narusza w

sposób oczywisty regułę wyrażoną w art. 170 § 2 kpk (wniosku nie można

oddalić na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo

tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić). Świadczy zresztą o tym wprost,

wyrażony w uzasadnieniu pogląd: „wobec uznania za wiarygodne zeznań M. K.

i A. H. są to okoliczności nieistotne dla ustaleń w niniejszej sprawie”.

Przecież Sąd I instancji, odmawiając wiarygodności wyjaśnieniom

obwinionego, że nie posiadał telefonu komórkowego, dowolnie przyjął że „

mogło być inaczej i że nie jest to nieprawdopodobne lub mało prawdopodobne”

(por. k 32).

Zatem zmierzając do wykazania dowolności tego rodzaju stanowiska

sądu I instancji obwiniony miał podstawy do złożenia wniosków dowodowych

wykazujących, iż w krytycznym czasie nie posiadał telefonu komórkowego i nie

dzwonił do domu swojej znajomej, św. W. Stąd zaproponowane w tej mierze

dowody należało przeprowadzić i ocenić ich znaczenie w kontekście

pozostałych zebranych w sprawie dowodów.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że może okazać się, iż obwiniony nie

posiadał krytycznego dnia zarejestrowanego na siebie telefonu komórkowego

oraz że nie telefonował, wzywając na miejsce zdarzenia, św. W. Obalałoby to

jeden z istotnych elementów składających się na ocenę dowodów dokonaną w

pierwszej instancji i wymagało rozważenia, czy pozostałe dowody są

wystarczające dla stwierdzenia jego zawinienia.

Reasumując: sąd odwoławczy nie miał najmniejszych podstaw do

oddalenia wszystkich wniosków dowodowych obwinionego na podstawie art.

170 § 1 pkt 3 (jak na rozprawie) ani na podstawie art. 170 § 1 pkt. 2 kpk (jak to

wykazywał w uzasadnieniu). Stanowi to o rażącej obrazie przepisów procedury

karnej, która mogła mieć oczywisty wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Istotne naruszenie reguł postępowania dowodowego, mających charakter

gwarancyjny, i tak określonych, że nie ma możliwości oddalenia wniosków

dowodowych, o ile nie wystąpią taksatywnie wyliczone przesłanki z art. 170

kpk, musi prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia jako opartego na

ocenie niekompletnie zebranego materiału dowodowego.

Dlatego Sąd Najwyższy orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i

przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi Okręgowemu w G.