V KK 50/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 50/12 POSTANOWIENIE Dnia 10 października 2012 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012r. sprawy M. G. skazanego za popełnienie przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. i innych z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 października 2011r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego z dnia 7 czerwca 2011r., postanowił :

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego M. G. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego . UZASADNIENIESąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 7 czerwca 2011 r., uznał M. G. za winnego tego, że:1.w dniu 15 sierpnia 2010 r. w D., przewidując możliwość pozbawienia życia A. K. i na to się godząc, wielokrotnie uderzał go rękoma, pięściami, łokciem oraz przedramieniem po głowie oraz kopał po całym ciele w następstwie czego A. K. doznał obrażeń ciała w postaci licznych zlewających się intensywnych podbiegnięć krwawych na twarzy, głowie, szyi, obu barkach, obu rękach, ramionach, przedramionach, obu kończynach dolnych, biodrach, plecach i w okolicy pachwinowej prawej, krwiaków podskórnych na bocznej powierzchni szyi po stronie prawej, obustronnych krwiaków okularowych i wylewów krwawych podspojówkowych, rany tłuczonej łuku brwiowego prawego, ran tłuczonych okolicy zamałżowinowej i małżowiny usznej lewej, złamania nosa, otarcia naskórka nosa oraz linijnych otarć naskórka i płytkich ran okolicy czołowo-skroniowo-ciemieniowej prawej, zlewających się śródskórnych wybroczyn krwawych na obu barkach, złamania żeber po stronie lewej, rozległych zlewających się podbiegnięć krwawych powłok miękkich czaszki, krwiaka podpajęczynówkowego w okolicy ciemieniowo-potylicznej, krwiaka podpajęczynówkowego w okolicy ciemieniowej na dolnej powierzchni obu półkul mózgu oraz górnej i dolnej powierzchni obu półkul móżdżku, stłuczenia tkanki mózgowej w płacie czołowym prawym oraz w lewej półkuli móżdżku, które spowodowały śmierć pokrzywdzonego, tj. popełnienia zbrodni z art. 148 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 148 § 1 k.k. wymierzył mu karę 15 lat pozbawienia wolności;2.w dniu 13 sierpnia 2010 r. w D., po uprzednim wyłamaniu zamka w drzwiach wszedł do mieszkania A.

K. skąd zabrał w celu przywłaszczenia bluzę koloru czerwonego oraz dwie koszulki z krótkim rękawem o łącznej wartości 50 zł, artykuły spożywcze o wartości 35 zł oraz psa rasy amstaf na szkodę wyżej wymienionego pokrzywdzonego, tj. występku z art. 279 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności;3.na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. orzekł karę łączną 15 lat pozbawienia wolności;4.na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet wymierzonej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;5.na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. orzekł w przedmiocie dowodów rzeczowych oraz zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych.Wyrok ten został zaskarżony apelacją przez obrońcę oskarżonego M.

G., który zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:1.„obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 148 §1 k.k., poprzez błędne jego zastosowanie, a to przyjęcie, w oparciu o błędną ocenę okoliczności faktycznych, że oskarżony M. G. przewidywał możliwość pozbawienia życia A. K. i na to się godził,2.obrazę przepisów postępowania mających wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to przepisu art. 4, art. 5 § 2 i art. 7 k.p.k., co skutkowało przyjęciem niewłaściwej kwalifikacji prawnej popełnionego przez oskarżonego M. G. czynu, skutkującego śmiercią A.

K., jak i wysokością wymierzonej temu oskarżonemu kary,3.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mających wpływ na jego treść poprzez przyjęcie, że motywem pobicia pokrzywdzonego, którego skutkiem była jego śmierć, była szczególna złość oskarżonego do pokrzywdzonego, a nie chęć zabrania mu psa,4.rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary za czyn wymieniony w pkt I wyroku.”Mając powyższe na uwadze obrońca wniósł „o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie jego pkt I i odmienne orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyjęcie, że oskarżony M.

G. dopuścił się przestępstwa z art. 156 § 3 k.k. i znaczne złagodzenie wymierzonej temu oskarżonemu kary za czyn wyszczególniony w pkt I zaskarżonego wyroku i w konsekwencji zmianę pkt III zaskarżonego wyroku w zakresie wymiaru kary łącznej, poprzez jej znaczne złagodzenie”.Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, wyrokiem z dnia 20 października 2011 r.:1.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną oskarżonemu M. G. za przypisany mu w pkt I czyn z art. 148 § 1 k.k. karę pozbawienia wolności obniżył do 13 lat;2.w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;3.wymierzył nową karę łączną 13 lat pozbawienia wolności, zaliczył na jej poczet okres tymczasowego aresztowania w sprawie oraz zwolnił oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony kasacją wniesioną przez obrońcę skazanego M.

G. Skarżący zarzucił mu „rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 148 § 1 k.k. przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż czyn skazanego wyczerpuje dyspozycję tego przepisu, pomimo iż skutek w postaci śmierci pokrzywdzonego A. K. nie może być obiektywnie przypisany zachowaniu skazanego”. Podnosząc ten zarzut obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego M. G. jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. Z uwagi jednak na złożenie przez skazanego wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia, Sąd Najwyższy ustosunkuje się do zarzutu podniesionego w kasacji.Przede wszystkim należy podkreślić, że obrońca skazanego nie sformułował w kasacji żadnych zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu odwoławczym przeciwko orzeczeniu Sądu Apelacyjnego, a przedmiotem zarzutu i całej argumentacji zawartej w uzasadnieniu kasacji uczynił ocenę dowodów i ustalenia faktyczne, które dokonane zostały przez Sąd Okręgowy.

Zgodnie natomiast z treścią art. 519 k.p.k. przedmiotem zaskarżenia kasacją mogą być jedynie orzeczenia sądu odwoławczego, a nadto, czego obrońca nie dostrzega, Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia już na wstępie swoich rozważań, wskazał obrońcy, w jakich sytuacjach zarzut obrazy prawa materialnego może być skutecznie podnoszony. Całkowicie jest więc chybiony i niezasadny zarzut kasacyjny, gdyż poza formalnym wskazaniem obrazy art. 148 § 1 k.k., w rzeczywistości kwestionuje winę skazanego, a więc odnosi się tylko i wyłącznie do błędu w ustaleniach faktycznych.

Zauważyć należy, że o ile skarżący w apelacji postrzegał obrazę prawa materialnego w przyjęciu, w oparciu o błędną ocenę okoliczności faktycznych, że oskarżony przewidywał możliwość pozbawienia życia pokrzywdzonego i na to się godził, a więc kwestionował ustalenia faktyczne w zakresie zamiaru z jakim działał oskarżony, o tyle z treści zarzutu jak i uzasadnienie kasacji wynika, że Sąd I instancji niewłaściwe zastosował przepis art. 148 § 1 k.k., mimo iż skutek w postaci śmierci pokrzywdzonego nie mógł być obiektywnie przypisany zachowaniu skazanego.

Odnosząc się więc do rozważań w tym zakresie przedstawionych w kasacji, należy jednoznacznie stwierdzić, iż nie mogą mieć one bezpośredniego przełożenia na możliwość przypisania sprawcy popełnienia czynu z art. 148 § 1 k.k., czyli przestępstwa skutkowego z działania. Skarżący wprawdzie powołuje się na opisywaną w doktrynie i orzecznictwie konieczność wykazania w przypadku przestępstw skutkowych, że działanie sprawcy musiało urzeczywistnić ryzyko niebezpieczeństwa, a także, że możliwość przypisania skutku obejmuje jedynie normalne, a nie wykraczające poza możliwość przewidywania następstwa jego zachowania, pozostające z nim w związku „kinetyczno-funkcjonalnym”.

Jednakże nie zauważa autor kasacji, iż cytowane orzeczenia dotyczą całkowicie odmiennych sytuacji, w tym popełnienia przestępstwa nieumyślnego z art. 177 k.k., gdy konieczne jest stwierdzenie, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym naruszeniem przepisów o ruchu drogowym a zaistniałą kolizją (wyrok SN z 16 czerwca 2000 r., III KKN 123/98, LEX nr 51434), naruszenia reguł ostrożności w przypadku przestępstwa z art. 163 k.k. (wyrok SN z dnia 2 sierpnia 2001 r., II KKN 63/99. LEX nr 51381) oraz przestępstwa popełnionego przez narażenie, o którym mowa w art. 191 k.k. z 1969 r., obecnie przepis art. 220 k.k. (wyrok SN z dnia 9 kwietnia 2001 r., II KKN 521/98, LEX nr 51677).

Nadto, należy zauważyć, że obrońca skazanego uzasadniając zarzut obrazy art. 148 § 1 k.k. jedynie wybiórczo analizuje fragmenty z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej. Wskazując, że obrażenia zadane pokrzywdzonemu były jedynie „powierzchowne” i dlatego prawdopodobieństwo spowodowania przez nie śmierci było „znikome” i dlatego też śmierć pokrzywdzonego w wyniku takich lekkich obrażeń nie była obiektywnie normalnym następstwem zachowania skazanego, całkowicie pomija dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, ale w oparciu o całość opinii, że przyczyną gwałtownej, nagłej śmierci pokrzywdzonego, było zachłyśnięcie treścią krwistą w przebiegu krwotoku z dróg oddechowych, zwłaszcza przewodów nosowych, po silnym pobiciu.

Sąd I instancji ustalił, że pokrzywdzony doznał licznych i rozległych obrażeń głównie w obrębie głowy, które świadczyły o celowym „katowaniu” ofiary, a dodatkowo ślady krwawe na ścianach świadczyły o dużej sile zadawanych ciosów. Rodzaj i kierunek tych uderzeń wskazują, że śmierć pokrzywdzonego nie była przypadkowa i nie wynikała jedynie z jego stanu upojenia alkoholowego. Oczywistym jest, że gdyby pokrzywdzony nie doznał tak licznych obrażeń na skutek uderzeń skazanego, nie doszłoby do krwotoku i zachłyśnięcia się krwią, a więc związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem skazanego, a skutkiem w postaci śmierci pokrzywdzonego, został prawidłowo ustalony przez Sąd I instancji, a co zostało przez Sąd odwoławczy słusznie zaaprobowane.

Sąd Apelacyjny prawidłowo również wskazał, że zachowanie skazanego cechowało się wielką brutalnością i celowością działania, które stanowią o tym, że skazany działał z zamiarem ewentualnym zabójstwa. W kasacji natomiast trudno poszukiwać nawet próby zdyskredytowania argumentacji przedstawionej przez Sąd odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy obciążył skazanego M. G. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 636 § 1 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.