V KK 458/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 458/14 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Przemysław Kalinowski‎SSN Jarosław MatrasProtokolant Anna Kowal w sprawie J. A. skazanego za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 28 stycznia 2015 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 1 sierpnia 2014 r. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 1 sierpnia 2014 roku, w sprawie sygn. …269/14, Sąd Rejonowy w K. uznał J. A. za winnego tego, że:1.w dniu 21 stycznia 2014 roku w K., na klatce schodowej w budynku położonym przy ul. K. 10, stosując wobec J. M. przemoc w postaci szarpania i przytrzymywania za rękę, doprowadził wyżej wymienioną do stanu bezbronności dokonując następnie z kieszeni kurtki kradzieży portfela zawierającego pieniądze w kwocie 200 zł, działając na jej szkodę, przy czym zarzucanego czynu dopuścił się będąc wcześniej skazanym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 5 czerwca 2007 roku w sprawie … 287/07, za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k., art. 275 § 1 k.k., art. 278 § 5 k.k., art. 276 k.k. w zw. art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k. i przed upływem 5 lat od odbycia w okresie od dnia 7 stycznia 2009 roku do dnia 20 grudnia 2010 roku kary 2 lat pozbawienia wolności, tj. popełnienia występku z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 280 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 2.w dniu 22 listopada 2013 roku w K., na klatce schodowej w budynku mieszkalnym położonym przy ul.

L. 11 B, dokonał kradzieży z reklamówki portfela z zawartością dokumentów w postaci legitymacji rencisty, legitymacji osoby niepełnosprawnej oraz dowodu osobistego serii […], wystawionego na nazwisko I. C., a następnie poprzez wyrzucenie usunął wyżej wymienione dokumenty nie mając wyłącznego prawa dysponowania nimi, przy czym czynu tego dopuścił się będąc wcześniej skazanym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 5 czerwca 2007 roku w sprawie … 287/07, za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k., art. 275 § 1 k.k., art. 278 § 5 k.k., art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k. i przed upływem 5 lat od odbycia w okresie od dnia 7 stycznia 2009 roku do dnia 20 grudnia 2010 roku kary 2 lat pozbawienia wolności, tj. popełnienia występku z art. 276 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 276 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności.Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu karę łączną 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczono okres zatrzymania od dnia 19 lutego 2014 roku do dnia 20 lutego 2014 roku.Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia.Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. wniósł Prokurator Generalny zaskarżając go w całości na korzyść skazanego i zarzucił stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., rażące naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 6 k.p.k., art. 377 § 3 k.p.k. i art. 374 § 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu w postępowaniu zwyczajnym sprawy bez udziału oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, a który o terminie rozprawy nie został osobiście powiadomiony.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście zasadna i podlega uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżone orzeczenie zostało bowiem wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego wskazanych w zarzucie kasacji. Rozpoznanie sprawy na rozprawie w postępowaniu zwyczajnym oznacza, że udział oskarżonego jest obowiązkowy, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 374 § 1 k.p.k.).

Wyjątek od tej zasady zawarty jest m.in. w art. 377 § 3 k.p.k. Z akt sprawy wynika, że rozprawa przed Sądem Rejonowym w K. przeciwko J. A. przeprowadzona została w trybie zwyczajnym i odbyła się w dniu 1 sierpnia 2014 roku. Oskarżony nie uczestniczył w rozprawie, albowiem wysłane wezwanie na rozprawę na jeden z podanych przez niego adresów do korespondencji, dwukrotnie awizowane, nie zostało odebrane. Korespondencja ta została zwrócona do Sądu w dniu 4 sierpnia 2014 r. Tak więc w dniu rozprawy Sąd nie dysponował zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez oskarżonego wezwania.

Pomimo tego, Sąd na rozprawie na podstawie art. 377 § 3 k.p.k. wydał postanowienie o rozpoznaniu sprawy pod nieobecność oskarżonego, stwierdzając w uzasadnieniu, że oskarżony został osobiście zawiadomiony o terminie rozprawy. Z tego postanowienia nie wynika jednak, jaka to okoliczność, zdaniem Sądu, mogłaby świadczyć o „osobistym zawiadomieniu”. Za taką z pewnością nie może uchodzić wynikająca z wywiadu środowiskowego adnotacja, że kurator poprosił siostrę oskarżonego o przekazaniu mu informacji o dacie rozprawy. Ponadto, Sąd na rozprawie nie dysponował żadnym dowodem doręczenia oskarżonemu wezwania.

Nie było więc podstaw faktycznych do przyjęcia, że oskarżony został zawiadomiony o terminie rozprawy osobiście. Tym samym nie miał zastosowania art. 377 § 3 k.p.k. Należy jedynie przypomnieć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że wynikający z tego przepisu warunek prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonego w postępowaniu zwyczajnym w postaci zawiadomienia „osobiście” oznacza konieczność doręczenia pisma do „rąk” adresata. Tak określony wymóg powoduje, że w przypadku innych form nieosobistego zawiadomienia o terminie, tj. pośredniego - określonego w art. 132 § 2 i 3 k.p.k. lub zastępczego - określonego w art. 133 k.p.k., brak jest warunków do skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 377 § 3 k.p.k., a tym samym i prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 grudnia 2005 roku, sygn.

V KK 418/05, Lex nr 200705; 5 listopada 2010 roku, sygn. III KK 286/10, Lex nr 653513; 20 lipca 2011 roku, sygn. V KK 218/11, Lex nr 897784; 3 lutego 2012 roku, sygn. V KK 438/11, Lex nr 1162997; 8 sierpnia 2013 roku, sygn. III KK 254/13, Lex nr 1353226; 24 października 2013 roku, sygn. III KK 342/13, Lex nr 1388229).W rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie rozprawy głównej, pomimo nieobecności oskarżonego, gdy nie zachodził ustawowy wyjątek od zasady obowiązkowego stawiennictwa, powoduje zaistnienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. i rodzi konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.W ponownym postępowaniu, Sąd Rejonowy mając na uwadze powyższe rozważania, przystąpi jeszcze raz do merytorycznego rozpoznania sprawy.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.