V KK 433/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 433/22 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., w sprawie M. Z., skazanego z art. 209 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 9 listopada 2022 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt V Ka 935/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt IV K 989/19, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt IV K 989/19, M. Z. został uznany za winnego tego, że w okresie od marca 2018 r. do kwietnia 2019 r., w Ł., uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, określonego co do wysokości zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. XII Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt XII Cz […], zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z dnia 03.06.2016 r., przez niełożenie alimentów na utrzymanie córki, J. N., lat 15, rat alimentacyjnych w kwocie 7000 zł miesięcznie, na utrzymanie syna, J.

N., lat 7, rat alimentacyjnych w kwocie 7000 zł miesięcznie oraz na rzecz żony K. N. w kwocie 2000 zł miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych,tj. przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., za które – na podstawie art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i 1a pkt 1 k.k., art. 35 § 1 k.k. – wymierzono mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Ponadto, na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. zobowiązano oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie dzieci – J. N. i J. N..Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, (art. 7 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia – mających wpływ na treść orzeczenia, a także formułując zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej kary – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego czynu, ewentualnie wymierzenie łagodniejszej kary tj. kary grzywny w wymiarze 10 stawek dziennych po 10 złotych.

W uzupełnieniu apelacji obrońca oskarżonego w ramach zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych wskazał na to, że uchybienie to doprowadziło do obrazy art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 6 § 2 k.k. w zw. z art. 109 i art. 111 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt V Ka 935/21, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.Wyrok Sądu drugiej instancji został zaskarżony kasacją przez obrońcę skazanego, który sformułował zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. poprzez wydanie wyroku skazującego oskarżonego za zarzucany czyn z art. 209 § 1 k.k., podczas gdy w sprawie niniejszej zachodzi okoliczność wyłączająca ściganie z uwagi na fakt, iż sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania.Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Kasacja jest bezzasadna w oczywistym stopniu, co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Na wstępie należy zaznaczyć, że kwestią, która leży u podstaw zarzutu kasacyjnego, zajmował się już Sąd odwoławczy (s. 11 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem), a przedstawione poniżej uwagi stanowią rozszerzenie argumentacji uzasadniającej stanowisko o braku uchybień po stronie orzekających Sądów co do określenia miejsca popełnienia przestępstwa przypisanego skazanemu.Stwierdzenie okoliczności, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. wymaga w pierwszej kolejności rozważenia, czy w ogóle w rozpoznawanej sprawie zachodziła potrzeba zastosowania przepisów Rozdz.

XIII Kodeksu karnego regulujących zasady odpowiedzialności za przestępstwa popełnione za granicą. Niezbędne jest zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie o miejsce popełnienia przestępstwa niealimentacji. Zgodnie z art. 6 § 2 k.k. czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany, albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić. Z uwagi na obecnie formalny charakter występku z art. 209 § 1 k.k. oraz fakt, że jest to przestępstwo z zaniechania, miejscem jego popełnienia może być wyłącznie miejsce, w którym sprawca zaniechał działania, do którego był obowiązany.

Dla wyznaczenia miejsca spełnienia, a w konsekwencji również zaniechania spełnienia świadczenia alimentacyjnego, które – co oczywiste, ma charakter pieniężny – istotna jest treść art. 454 § 1 k.c., zgodnie z którym świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia. Oznacza to, że miejscem popełnienia przestępstwa niealimentacji jest każdorazowo miejsce zamieszkania osób pokrzywdzonych. W niniejszej sprawie trafnie zatem Sądy orzekające przyjęły, że z uwagi na zamieszkiwanie byłej żony skazanego oraz jego dzieci w Ł., miejscem popełnienia przypisanego M.

Z. przestępstwa jest właśnie to miasto, zaś bez znaczenia pozostaje miejsce zamieszkania skazanego. Oznacza to, że zastosowanie w sprawie ma zasada terytorialności, co eliminuje potrzebę badania warunków odpowiedzialności za przestępstwo popełnione za granicą, a tym samym czyni chybioną argumentację podniesioną w kasacji akcentujacą brak penalizacji czynu przypisanego skazanemu w Portugalii, gdzie M. Z. tempore criminis mieszkał. Trudno zresztą podzielić argumentację skarżącego, która – ogólnie rzecz ujmując – sprowadzałaby się do tego, że osoba zobowiązana do alimentacji przebywająca za granicą (w omawianym wypadku w Portugalii), popełniałaby przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. w państwie pobytu, natomiast gdyby ta niealimentacja w konsekwencji naraziła osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (art. 209 § 1a k.k.), to wówczas miejscem popełnienia tego przestępstwa byłaby już Polska, gdyż tu następowałby skutek o którym mowa w art. 209 § 1a k.k. Do absurdu prowadziłyby w tej mierze dalsze rozważania co do miejsca popełnienia przestepstwa niealimentacji przez osobę, która np. pływałaby latami jachtem po wodach międzynarodowych lub też odbywała wieloletnią podróż dookoła świata.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając skazanego.[as,ał]