V KK 425/24 · Sąd Najwyższy

V KK 425/24 POSTANOWIENIE Dnia 31 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie W. N. skazanego za czyny z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 31 marca 2025 r. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 447/22, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. akt XIV K 156/19, postanowił:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. zasądzić od skazanego W. N. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania kasacyjnego, w tym 750 (siedemset pięćdziesiąt) zł tytułem opłaty od kasacji. [J.J.]

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. akt XIV K 156/19, uznał oskarżonego W. N. za winnego popełnienia:- dwóch przestępstw z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., polegających na przywłaszczeniu powierzonych mu rzeczy ruchomych w postaci pojazdów ciężarowych marki M. i ładowarki kołowej marki V. i uznając, że czyny te stanowią ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę: 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 zł;- dwóch przestępstw z art. 284 § 2 k.k., polegających na przywłaszczeniu powierzonych mu rzeczy ruchomych w postaci koparki kołowej marki L. i samochodu osobowego marki B. i uznając, że czyny te stanowią ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę: roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 zł.Następnie połączył orzeczone wobec oskarżonego W.

N. kary pozbawienia wolności oraz kary grzywny i wymierzył mu kary łączne 5 lat pozbawienia wolności i 250 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 zł. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej jednym z przypisanych mu przestępstw poprzez zapłatę na rzecz wskazanego podmiotu kwoty 475.500 zł. Nadto orzekł o kosztach procesu. Apelację od tego wyroku, zaskarżając go w całości, wniósł obrońca oskarżonego. Zarzucił „obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia, tj.:1.obrazę art. 55 § 1 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez nienależytą obsadę sądu polegającą na braniu udziału w wydaniu orzeczenia osoby sędzi X.

Y. powołanej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Gdańsku na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), co doprowadziło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą opisaną w art. 439 § 1 ust. 2 k.p.k.”, a w dalszych punktach naruszenie określonych przepisów postępowania, zaś „z daleko posuniętej ostrożności procesowej”, także obrazę przepisu prawa materialnego – art. 284 § 2 k.k. oraz orzeczenie wobec oskarżonego rażąco niewspółmiernej kary (kar) pozbawienia wolności.

Podnosząc te zarzuty, obrońca wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, względnie wymierzenie oskarżonemu kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 447/22, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że inaczej określił czas popełnienia jednego z przestępstw przypisanych oskarżonemu oraz obniżył kwotę orzeczonego obowiązku naprawienia szkody do 471 692,78 zł.

W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca aktualnie skazanego W. N.. Zaskarżył wyrok „w całości, a w szczególności w zakresie punktu II, utrzymującego wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt: II AKa 447/22 w pozostałym zakresie, w szczególności w zakresie wymierzonej W. N. kary 5 lat pozbawienia wolności” i zarzucił „rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności:a) naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z 55 § 1 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez rozpoznanie jednego z zarzutów apelacyjnych w sposób nienależyty i wyrażenie błędnego poglądu prawnego dotyczącego nienależytej obsady sądu I instancji polegającej na braniu udziału w wydaniu orzeczenia osoby sędziego Sądu Okręgowego tj.

X. Y. powołanej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Gdańsku przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę na wniosek tzw. „Nowej Krajowej Rady Sądownictwa” wybranej w sposób niekonstytucyjny, co znajduje potwierdzenie zarówno w jurysdykcji krajowej, jak i europejskiej, zaś zgodnie z obowiązującymi judykatami, w szczególności ETPCz orzeczenia wydane przez Sędziów wybranych z naruszeniem prawa nie powinny ostawać się w mocy, zaś oni sami nie powinni mieć możliwości orzekania w sprawach, co w świetle przedmiotowej sprawy, jej charakteru oraz wydanego z naruszeniem prawa wyroku sprawia, iż w konsekwencji doszło do rażącego naruszenia prawa skazanego W.

N. do rzetelnego procesu, a w szczególności do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły, bezstronny i niezależny Sąd, tym samym powodując zaistnienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych określonych w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”Dodatkowo obrońca zarzucił wyrokowi „rażącą niewspółmierność kary, która nie jest adekwatna do popełnionych przez W. N. czynów, w szczególności w świetle naprawienia przez niego niemal w całości szkody (z pokrzywdzonymi w zakresie czynów, co do których skazany się przyznał zostały podpisane i zrealizowane przez skazanego ugody), stopnia społecznej szkodliwości czynu, braku proporcjonalności w zakresie wydania wyroku w stosunku do innych, wydawanych w tożsamych sprawach, a także wydania wyroku bez uwzględnienia sytuacji osobistej i rodzinnej W.

N. , co sprawia, iż nawet w przypadku, gdyby zaskarżony wyrok nie został przez Sąd Najwyższy uchylony, to wymierzona W. N. kara pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat jest karą rażąco wygórowaną i winna zostać znacznie złagodzona”.Wskazując na powyższe, autor kasacji wniósł o uchylenie wyroków sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a „z daleko posuniętej ostrożności procesowej” o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie W. N. kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, uwzględniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy”.W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy Gdańsk - Oliwa w Gdańsku wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Należało podzielić pogląd prokuratora o oczywistej bezzasadności przedmiotowej kasacji, co skutkowało jej oddaleniem w trybie art. 535 § 3 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że treść skargi wskazuje, iż jej autor, chociaż jest podmiotem fachowym, nie w pełni przyswoił reguły postępowania kasacyjnego. Jedną z nich jest niedopuszczalność wnoszenia kasacji wyłącznie z powodu niewspółmierności kary, co stanowi art. 523 § 1 zd. drugie k.p.k.

W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy tłumaczył, że nie oznacza to, iż w kasacji można kwestionować wymiar kary, o ile skarżący podniesie też inne zarzuty, tj. rażącego naruszenia prawa, natomiast oznacza, że skarżący powinien wykazać, iż niewspółmierność kary jest skutkiem rażącego naruszenia prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2021 r., V KK 422/20; z dnia 27 września 2016 r., V KK 245/16; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II KK 159/06; z dnia 3 listopada 1999 r., IV KKN 206/99).

W rozpatrywanej kasacji ten warunek kwestionowania kary nie jest spełniony, trzeba też odnotować, że w sytuacji, gdy karę wobec W. N. orzekł Sąd I instancji, a Sąd odwoławczy jej nie modyfikował, zarzut rażącej niewspółmierności kary, będący ponowionym zarzutem apelacyjnym, jest skierowany przeciwko wyrokowi Sądu meriti, a więc niezgodnie z art. 519 k.p.k. Natomiast najwyraźniej nie znając treści art. 537 k.p.k., autor kasacji postuluje wydanie przez Sąd Najwyższy orzeczenia reformatoryjnego (w zakresie orzeczenia o karze), co nie jest dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.

Powyższych uwarunkowań nie dostrzegł też prokurator i w odpowiedzi na kasację zbędnie podjął merytoryczną polemikę ze wspomnianym zarzutem. Formułując zarzut oznaczony literą a), skarżący wskazuje na zaistnienie w sprawie bezwzględnych przyczyn odwoławczych określonych w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Powinien jednak wiedzieć, że nienależyta obsada o sądu, o której mowa w zarzucie, nie powoduje jednoczesnego zaistnienia obu tych przyczyn, a właściwym byłoby powołanie tylko art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co miało miejsce w apelacji.

Stawia przy tym oczywiście błędną tezę, że rozpoznając odpowiedni zarzut apelacji Sąd ad quem rażąco naruszył art. 433 § 2 k.p.k. poprzez rozpoznanie tego zarzutu w sposób nienależyty i wyrażenie błędnego poglądu prawnego dotyczącego nienależytej obsady sądu I instancji. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku upewnia, że Sąd Apelacyjny rzetelnie rozpoznał wspomniany zarzut, szczegółowo analizując okoliczności powołania sędzi X. Y. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w Gdańsku, przez pryzmat wskazań zawartych w uchwale połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/20, mając zwłaszcza w polu widzenia punkt 2. tej uchwały. Wskazano w nim, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Sąd Apelacyjny nawiązał również do uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, gdzie w punkcie 2. stwierdzono, że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…)”.

Sąd Apelacyjny badał zatem, czy jakieś konkretne okoliczności, inne niż wzięcie udziału w konkursie prowadzonym przez wadliwie obsadzoną Krajową Radę Sądownictwa, każą uznać, że orzekający w sprawie W. N. Sąd Okręgowy w Gdańsku w składzie z sędzią X. Y. był nienależycie obsadzony. Doszedł do wniosku, że okoliczności takie nie zachodzą, a „przedstawienie przez KRS Prezydentowi kandydatury sędziego X. Y. to decyzja znajdująca oparcie w argumentach merytorycznych”. Wniosek ten został przekonująco umotywowany (zob. s. 10-13 maszynopisu uzasadnienia).

W szczególności podkreślono, że w sporządzonej opinii sędzia wizytator wskazał, iż ubiegająca się o awans do sądu wyższego rzędu sędzia jest obowiązkowa, skrupulatna i bardzo zaangażowana w wykonywanie obowiązków, ma wystarczająco długi staż zawodowy, prezentuje wysoki poziom wiedzy merytorycznej oraz ma bardzo dobre wyniki w zakresie stabilności orzecznictwa przy znacznym ilościowym obciążeniu referatu, w tym sprawami o skomplikowanej materii. Zwrócono uwagę, że sędzia X. Y. od wielu lat zdobywała doświadczenie w rozpoznawaniu spraw zawisłych w Sądzie Okręgowym w Gdańsku jako sędzia delegowany oraz że w toku procedury nominacyjnej uzyskała poparcie środowiska sędziowskiego wyrażające się w korzystnym wyniku głosowania Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji Gdańskiej (58 głosów „za” przy 80 oddanych) i pozytywnej opinii Kolegium Sądu Apelacyjnego.

Akcentowano również brak informacji, w tym że nie przytoczył takich apelujący, z których wynikałoby, iż sędzia X. Y. podejmowała działania, które wskazywałyby na jakąkolwiek jej zależność od przedstawicieli władzy wykonawczej lub ustawodawczej, względnie by pozostawała w jakichkolwiek relacjach z członkami KRS, czy też udzieliła któremukolwiek z członków KRS poparcia niezbędnego do zgłoszenia jego kandydatury Sejmowi.W kasacji obrońca nie zanegował tych ustaleń, natomiast twierdził, że „już sam fakt nieprawidłowego powołania tj. przez organ niekonstytucyjny, sprawia, iż wyroki wydawane przez obsadzony w taki sposób Sąd winny być uchylane do ponownego rozpoznania”.

Nawiązał do wspomnianej uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., utrzymując, że wskazano w niej, iż osoba powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa „jest nieuprawniona do orzekania, co stanowi przesłankę bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. albo też zachodzi przypadek nienależytej obsady sądu, co determinuje przesłankę bezwzględną określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”. Taka interpretacja uchwały jest nieprawidłowa, a w istocie stanowi przeinaczenie jej treści.

Nie ma w niej mowy o osobach nieuprawnionych do orzekania, ale – gdy chodzi o sprawy karne i sądy powszechne oraz wojskowe – o nienależytej obsadzie sądu mogącej wynikać z udziału w jego składzie sędziego powołanego do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W uchwale wskazano, że powołanie sędziego na wniosek tego organu zawsze skutkuje nienależytą obsadą sądu w przypadku powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, natomiast w przypadku sędziego sądu powszechnego lub wojskowego aby uznać, że takie uchybienie zaistniało, należy rozpatrzeć dodatkowe okoliczności.

Tak postąpił w rozpatrywanej sprawie Sąd Apelacyjny, który przekonująco wykazał, że udział w składzie Sądu I instancji sędzi X. Y. nie skutkuje jego nienależytą obsadą. Ponownie należy odnotować, że postąpił też zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy stoi na gruncie wymienionych judykatów, przy czym w przypadku uchwały trzech Izb SN jest nią związany, skoro ma moc zasady prawnej (art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym – t.j.

Dz. U. z 2024 r., poz. 622). Nie zmienia oceny kasacji powołanie w nim orzecznictwa trybunałów europejskich, które po części było znane w momencie podejmowania uchwały przez trzy Izby Sądu Najwyższego i które nie nakazuje tak skrajnie restryktywnego podejścia do zagadnienia orzekania przez sędziów powołanych do pełnienia urzędu na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, jakie prezentuje obrońca skazanego. W konsekwencji kasacja oparta na twierdzeniu, że oceniając zarzut apelacji podnoszący zaistnienie uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., Sąd odwoławczy wyraził błędny pogląd prawny w kwestii nienależytej obsady Sądu I instancji, została uznana za oczywiście bezzasadną.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1. postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt 2. znajduje oparcie w art. 636 § 1 i art. 637a k.p.k., przy czym w zakresie zasądzenia od skazanego opłaty od kasacji w art. 527 § 2 k.p.k. [J..J[r.g.]] ‎