V KK 419/24 · Sąd Najwyższy

V KK 419/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy F. D. wnioskodawcy w sprawie o zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania z powodu kasacji wniesionej przez prokuratora, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 332/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt XVIII Ko 45/22, p o s t a n o w i ł: oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając Skarb Państwa. [J.J.]

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt XVIII Ko 45/22, zasądzono od Skarbu Państwa – Ministra Finansów na rzecz F. D. kwotę 1.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 124.673,41 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku i oddalono wniosek w pozostałej części.Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika strony reprezentującej Skarb Państwa, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 332/23, zmieniono wyrok w ten sposób, że z punktu 1. i 3. wyeliminowano zwrot „Ministra Finansów” i utrzymano w mocy zaskarżony wyrok w pozostałym zakresie.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł prokurator, zaskarżając orzeczenie w zakresie zawartego w punkcie 1. rozstrzygnięcia o zmianie wyroku Sądu I instancji polegającej na wyeliminowaniu z jego treści zwrotu „Ministra Finansów” jako organu reprezentującego Skarb Państwa i zarzucając mu:„rażące naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść wyroku, tj. art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 558 k.p.k. w zw. z art. 67 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy lutowej poprzez niewskazanie w sentencji wyroku podmiotu zobowiązanego do wypłaty kwot pieniężnych zasądzonych od Skarbu Państwa tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, w następstwie czego wydany wyrok nie nadaje się do realizacji i wyegzekwowania”.Podnosząc powyższe, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1. tego wyroku i w tym zakresie przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja prokuratora okazała się oczywiście bezzasadna.Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji rozpoznawania spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem i środkiem kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych.

To sprawia, że postępowanie kasacyjne prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego naruszenia przepisów prawa przez sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.Autor kasacji postawił jeden zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 558 k.p.k. w zw. z art. 67 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy lutowej poprzez niewskazanie w sentencji wyroku podmiotu zobowiązanego do wypłaty kwot pieniężnych zasądzonych od Skarbu Państwa tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, który należało uznać za oczywiście bezzasadny.

Sąd odwoławczy rzetelnie odniósł się bowiem do kwestii określenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w przedmiotowej sprawie, słusznie uznając, że wskazanie przez Sąd I instancji Ministra Finansów jako statio fisci Skarbu Państwa nie było zasadne, a Sąd Apelacyjny uprawniony był do wyeliminowania tego zwrotu bez potrzeby określenia innego statio fisci. Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (zw. ustawą lutową) stanowi bowiem jedynie o zasądzeniu kwot od Skarbu Państwa, a ustawodawca nie wymaga określenia przy tym odpowiedniego statio fisci, co znajduje uzasadnienie także w świetle statusu jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, które nie posiadają odrębnej osobowości prawnej i zdolności sądowej.

Należy przy tym odróżniać kwestię odpowiedzialności materialnej od kwestii reprezentacji procesowej. Nie budzi zastrzeżeń również wypowiedź Sądu Apelacyjnego, w której odniósł się do kwestii reprezentacji Skarbu Państwa, a zatem i uprawnienia do wniesienia apelacji przez Ministra Finansów w przedmiotowym postępowaniu. Wątpliwości Sądu odwoławczego wzbudziło bowiem uznanie reprezentacji Ministra Finansów w toku postępowania przed Sądem I instancji, które wzmocnił fakt, że po wydaniu wyroku Sądu I instancji doszło do nowelizacji art. 8 ust. 3 ustawy lutowej, wyraźnie regulującej, że w sprawach prowadzonych na podstawie tej ustawy co do zasady (choćby za wyjątkiem art. 10 ust. 2 tej ustawy) status strony przysługuje jedynie wnioskodawcy i prokuratorowi.

W tej sytuacji to prokurator stał się strażnikiem interesów Skarbu Państwa. Podkreślić w tym miejscu także trzeba, że zgodnie ze standardową procedurą wykonania orzeczenia rehabilitacyjnego kwoty zasądzone na rzecz wnioskodawcy F. D. zostały w tej sprawie już faktycznie wypłacone z budżetu Ministerstwa Sprawiedliwości na wniosek Sądu I instancji, co czyni chybioną tezę postawioną w zarzucie kasacyjnym, jakoby wydany wyrok bez określonego statio fisci nie nadawał się do realizacji i wyegzekwowania.Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w treści art. 439 k.p.k. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani innej rażącej obrazy prawa mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji prokuratora, jako oczywiście bezzasadnej.Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w treści art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [J.J.][a.ł.] ‎