V KK 329/11 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 18 STYCZNIA 2012 R.

V KK 329/11

Artykuł 21b ust. 8 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu

informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 –

1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, ze

zm.) nie stanowi lex specialis w stosunku do art. 524 § 3 k.p.k. Zatem

kasacja na niekorzyść osoby lustrowanej wniesiona przez Prokuratora

Generalnego po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia nie

podlega uwzględnieniu.

Przewodniczący: sędzia SN P. Hofmański.

Sędziowie SN: M. Gierszon, E. Wildowicz (sprawozdawca).

Prokurator Biura Lustracyjnego IPN: P. Stawowy.

Sąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa R., o stwierdzenie zgodności z

prawdą oświadczenia lustracyjnego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na

rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora

Generalnego od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 16 września

2010 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 26

maja 2010 r.,

o d d a l i ł kasację (...).

UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia 26 maja 2010 r., Sąd Okręgowy w S. na

podstawie art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o

ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z

lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz.

425 ze zm. – dalej ustawa lustracyjna) stwierdził, że Zbigniew R. złożył

zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne.

Orzeczenie to zaskarżył na niekorzyść lustrowanego prokurator, który

zarzucając w apelacji obrazę prawa materialnego – art. 3a ust. 1 ustawy

lustracyjnej, domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny w S., po rozpoznaniu apelacji, orzeczeniem z dnia 16

września 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W dniu 14 września 2011 r. kasację od tego orzeczenia wniósł na

podstawie art. 21b ust. 6 ustawy lustracyjnej w zw. z art. 521 k.p.k.

Prokurator Generalny. Zaskarżył powyższe orzeczenie w całości na

niekorzyść lustrowanego Zbigniewa R. Zarzucił rażące i mające istotny

wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 3a ust. 1 ustawy lustracyjnej

poprzez dokonanie, w następstwie nieuprawnionej wykładni celowościowej

opartej na preambule ustawy, błędnej wykładni tego przepisu, co

skutkowało

niezasadnym

przyjęciem,

że

zachowanie

lustrowanego

Zbigniewa R., polegające na użyczeniu organom Służby Bezpieczeństwa

swojego mieszkania do korzystania w celach operacyjnych, nie spełniało

kryteriów współpracy, o jakiej mowa w wyżej przywołanym przepisie.

W

konkluzji

wniósł

o

uchylenie

zaskarżonego

orzeczenia

i

utrzymanego nim w mocy orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja

Prokuratora

Generalnego

wniesiona

na

niekorzyść

lustrowanego Zbigniewa R. nie może być uwzględniona i podlega

oddaleniu. Oddalenie tej kasacji podyktowane jest wyłącznie względami

procesowymi, wynikającymi z uregulowania zawartego w art. 524 § 3 k.p.k.,

które na podstawie art. 19 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o

ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z

lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów stosuje się w postępowaniu

lustracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 19 ustawy lustracyjnej „w zakresie

nieuregulowanym

przepisami

niniejszej

ustawy

do

postępowania

lustracyjnego, w tym odwoławczego oraz kasacyjnego, stosuje się

odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego”. Przepis art. 524 §

3 k.p.k. stanowi, że niedopuszczalne jest uwzględnienie kasacji na

niekorzyść

oskarżonego

uprawomocnienia

się

wniesionej

po

upływie

orzeczenia.

Odpowiednie

miesięcy

od

stosowanie

w

postępowaniu lustracyjnym art. 524 § 3 k.p.k. oznacza, że niedopuszczalne

jest uwzględnienie takiej kasacji na niekorzyść osoby lustrowanej.

Ustawa lustracyjna samodzielnie reguluje szereg kwestii dotyczących

kasacji i postępowania kasacyjnego, w tym m.in. termin do wniesienia

kasacji przez podmioty określone w art. 21b ust. 6, tj. przez Prokuratora

Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgodnie z art. 21b ust. 8

ustawy

lustracyjnej

termin

ten

wynosi

miesięcy

od

daty

uprawomocnienia się orzeczenia. Ten termin został w sprawie zachowany,

jako że Prokurator Generalny kasację od orzeczenia sądu odwoławczego z

dnia 16 września 2010 r. wniósł w dniu 14 września 2011r. Jednak przepis

art. 21b ust. 8 ustawy lustracyjnej stanowi lex specialis w stosunku do art.

521 k.p.k. (podobnie jak przepis art. 21b ust. 6 – zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 30 września 2009 r., II KK 41/09, OSNKW 2010, z. 1,

poz. 4), i to w takim znaczeniu, że podmiot szczególny może wnieść

kasację w sprawach lustracyjnych w każdym przypadku (na korzyść i na

niekorzyść

osoby

lustrowanej)

w

terminie

miesięcy

od

daty

uprawomocnienia się orzeczenia. Natomiast nie stanowi on lex specialis w

stosunku do art. 524 § 3 k.p.k. Przepis art. 524 § 3 k.p.k. dotyczy bowiem

zupełnie innej problematyki; nie określa terminu do wniesienia kasacji, lecz

możliwość

uwzględnienia

kasacji

wniesionej

na

niekorzyść

osoby

lustrowanej.

Zatem fakt zachowania terminu do wniesienia kasacji, określonego w

art. 21b ust. 8 ustawy lustracyjnej, wcale nie otwiera Sądowi Najwyższemu

możliwości orzekania na niekorzyść osoby lustrowanej, jeżeli kasacja

została wniesiona po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się

orzeczenia, co miało miejsce w tej sprawie. Skoro ustawa lustracyjna nie

zawiera ani przepisu, który wyłączałby stosowanie § 3 art. 524 k.p.k., ani

nie zawiera też przepisu który mógłby stanowić lex specialis w stosunku do

tego przepisu, to sąd kasacyjny musi zastosować się do ograniczeń

orzekania na niekorzyść, wynikających z Kodeksu postępowania karnego,

niezależnie od faktu, że w ustawie lustracyjnej odmiennie uregulowano

termin do wniesienia kasacji. To są bowiem dwie zupełnie różne kwestie.

Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że art. 21b ust. 8 ustawy z

dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach

organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych

dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, ze zm.) nie stanowi lex

specialis w stosunku do art. 524 § 3 k.p.k. Zatem kasacja na niekorzyść

osoby lustrowanej wniesiona przez Prokuratora Generalnego po upływie 6

miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia nie podlega uwzględnieniu.

Art. 524 § 3 k.p.k. statuuje zasadę niedopuszczalności uwzględniania

kasacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego po upływie 6 miesięcy od

uprawomocnienia się orzeczenia. Ograniczenie wskazane w tym przepisie

dotyczy jednak tylko uwzględniania na niekorzyść oskarżonego (osoby

lustrowanej) kasacji wniesionej po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia

się

orzeczenia.

Nie

oznacza

natomiast,

aby

kasacja

taka

była

niedopuszczalna, czy nie podlegała rozpoznaniu. Kasacja na niekorzyść

osoby lustrowanej wniesiona po upływie terminu wskazanego w art. 524 § 3

k.p.k. (jednak w terminie określonym w art. 21b ust. 8 ustawy lustracyjnej)

jest bowiem prawnie dopuszczalna i podlega rozpoznaniu. Tyle tylko, że nie

może być uwzględniona w kierunku w niej wskazanym.

W realiach sprawy oznacza to, iż zarzut podniesiony w kasacji nie

podlegał

merytorycznemu

rozważeniu.

Jedynym

możliwym

rozstrzygnięciem było zaś oddalenie tej kasacji, albowiem ze względu na

treść zaskarżonego orzeczenia, orzekanie na korzyść osoby lustrowanej

nie było możliwe.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.