V KK 284/25 · Sąd Najwyższy

V KK 284/25 POSTANOWIENIE Dnia 14 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie R.W. skazanego z art. 157 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 stycznia 2025 r. sygn. akt IV Ka 750/24 zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z 23 października 2024 r. sygn. akt II K 114/24, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. [WB]

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Radomsku wyrokiem z 23 października 2024 r. sygn. akt II ‎K 114/24 uznał oskarżonego R.W. za winnego dwóch przestępstw:1.z art. 157 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 57a ‎§ 1 k.k. i za to na podstawie art. 157 § 1 k.k. i art. 11 § 3 k.k. oraz art. 57a ‎§ 1 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku),2.z art. 245 k.k. i za to na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 2 wyroku).Na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k., art. 86 § 1 k.k. w miejsce kar pozbawienia wolności wymierzonych za czyny z punktów 1 i 2 i wymierzył mu karę łączną 1 (jednego) roku i 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt ‎3 wyroku).Ponadto na podstawie art. 57a § 2 k.k. w związku ze skazaniem za czyn ‎z punktu 1 orzekł od oskarżonego nawiązki na rzecz określonych pokrzywdzonych we wskazanych indywidualnie kwotach (pkt 4 wyroku), a także na podstawie art. 41a § 1 i 4 k.k., art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środki karne w postaci zakazu kontaktowania się ze wskazanymi pokrzywdzonymi w jakikolwiek sposób oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych na odległość mniejszą niż 50 (pięćdziesiąt) metrów – wszystkie te środki na okresy po 5 (pięć) lat (pkt 5 wyroku).

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z 21 stycznia ‎2025 r. sygn. akt IV Ka 750/24 na skutek apelacji obrońcy zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że (pkt 1 wyroku):- z opisu czynu przypisanego w punkcie 1 jego sentencji wyeliminował sformułowanie „przy czym czynu tego oskarżony dopuścił się publicznie i bez powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego”;- z podstawy prawnej skazania oraz podstawy prawnej wymiaru kary za czyn przy pisany w punkcie 1 wyeliminował przepis art. 57a § 1 k.k.;- uchylił rozstrzygnięcie z punktu 3;- karę pozbawienia wolności wymierzoną za czyn przypisany w punkcie ‎1 obniżył do 1 (jednego) roku i 4 (czterech) miesięcy;- na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. łączy kary wymierzone za przypisane oskarżonemu czyny i jako karę łączną orzekł za nie karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; - za podstawę prawną rozstrzygnięć z punktu 4 przyjął przepis art. 46 § 2 k.k. oraz, że zasądzone w tym punkcie kwoty stanowią nawiązki tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt 2 wyroku).Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który to zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, tj.:1.art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. ‎4 k.p.k.:- polegająca na braku prawidłowej oraz wszechstronnej kontroli odwoławczej, ‎a także zaakceptowaniu przez sąd odwoławczy powierzchownej ‎i jednostronnej oceny dowodów dokonanej przez sąd I instancji, co ‎w konsekwencji doprowadziło do uznania za prawidłowe przypisanie skazanemu zarzuconego mu czynu;- poprzez naruszenie przez sąd odwoławczy zasady swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania za wiarygodne zeznań pokrzywdzonych;- poprzez naruszenie przez sąd odwoławczy zasady swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż znajdująca się ‎w aktach sprawy opinia stanowi wiarygodny dowód, będący podstawa przypisania oskarżonemu czynu z art. 157 § 2 k.k.;- poprzez naruszenie przez sąd odwoławczy zasady swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż skazany dopuścił się przypisanych mu czynów;- poprzez wadliwą kontrolę odwoławczą sądu II instancji wyrażającą się ‎w wybiórczej ocenie dowodów, zwłaszcza błędną ocenę zeznań pokrzywdzonych;2.art. 410 k.p.k. poprzez oparcie orzeczenia sądu odwoławczego tylko na części materiału dowodowego ujawnionego w toku postępowania, co zdecydowało ‎o tym, że jego rozstrzygnięcie nie było wynikiem analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego i wnikliwej oceny dokonanego rozstrzygnięcia przez sąd I instancji, a w szczególności zakładanie w ramach hipotezy, że skazany miał dopuszczać się względem pokrzywdzonych przemocy fizycznej;3.art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 399 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., poprzez wadliwą kontrolę odwoławczą sądu II instancji wyrażającą się w uznaniu, ‎iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło na naruszenia prawa skazanego do obrony, podczas gdy brak uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy ‎w sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu uniemożliwił skazanemu złożenie i sporządzenie stosownych wniosków dowodowych celem zakwestionowania znajdującej się w sprawie opinii biegłego psychiatry;4.art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k., poprzez wadliwą kontrolę odwoławczą sądu II instancji wyrażającą się w uznaniu, iż zgłoszeni przez skazanego świadkowie nie wnieśliby niczego istotnego do sprawy, gdyż nie byli świadkami zdarzenia,następstwem czego był błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym uznaniu, iż skazany popełnił przestępstwo określone w art. 157 § 1 k.k., art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w art. 245 k.k.Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmienionego nim częściowo wyroku sądu I instancji i uniewinnienie skazanego (pkt IV kasacji), w przypadku zaś niepodzielenia stanowiska wyrażonego w pkt.

IV kasacji, na podstawie art. 537 § 1 k.p.k., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim do ponownego rozpoznania. Ponadto obrońca zawarł w kasacji także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Podniesione w kasacji obrońcy zarzuty okazały się oczywiście bezzasadne, ‎co skutkowało rozpoznaniem tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia przez Sąd Najwyższy w trybie wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k., czyli jego oddalenie jako oczywiście bezzasadnego na posiedzeniu.

W orzecznictwie kasacyjnym utrwalono szereg poglądów traktujących o zagadnieniu oczywistej bezzasadności, pośród których wskazano m.in., iż za takową uznać należy kasację kwestionującą jedynie ustalenia faktyczne, jednak nie pod zarzutem błędu w ich ustaleniu, a pod pozornym zarzutem rażącego naruszenia prawa procesowego, sprowadzającym się do polemiki z zebranym i prawidłowo ocenionym przez sądy obu instancji materiałem dowodowym, a co niewątpliwie czyni obrońca w wywiedzionym środku odwoławczym [zob. postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II KK 359/19].Dopuszczalność dokonywania w postępowaniu kasacyjnym przez Sąd Najwyższy własnych ustaleń faktycznych i własnej oceny dowodów, wykluczają ograniczenia przewidziane w art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k., które sprowadzają zadania sądu kasacyjnego jedynie do sprawdzenia sposobu ich dokonania, ‎w szczególności, czy sądy orzekające w obu instancjach nie dopuściły się rażącego naruszenia reguł postępowania, co mogłoby mieć wpływ na ustalenia faktyczne, ‎a w konsekwencji więc i na treść wyroku (zob. postanowienie SN z 24 stycznia ‎2023 r. sygn.

II KK 598/22 i cyt. tam orzecznictwo). Kontrola ta realizowana jest, ‎co do zasady tylko przez pryzmat zarzutów kasacji. Z tym jednak oczywistym zastrzeżeniem, iż chodzi o zarzuty mające rzeczywiście kasacyjny charakter (art. 523 k.p.k.), a nie tylko określone tak przez autora kasacji, a będące, w istocie ‎zarzutami apelacyjnymi (postanowienie SN z 27 lutego 2007 r. sygn. akt II KK 310/06). O tym, iż zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego mają charakter pozorny, gdyż faktycznie zmierzają do podważenia dokonanych ustaleń faktycznych, świadczy to, iż z zarzutem z art. 438 pkt 3 k.p.k. mamy do czynienia zawsze, gdy skarżący uważa, że oskarżony winien być uniewinniony od dokonania zarzuconego mu czynu, a brak takiego rozstrzygnięcia jest wynikiem nieprawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie (postanowienie SN z 27 maja 2002 r. sygn. akt V KKN 314/01).

In concreto tak właśnie jest. Wszystkie zarzuty z kasacji obrońcy, pod pozorem nieprawidłowości w kontroli odwoławczej, jednoznacznie zmierzają do zakwestionowania ustaleń w zakresie sprawstwa i winy skazanego. Zdaniem skarżącego błędy w tym zakresie wynikają z jednej strony z wadliwości i niepełności dowodów, zaś z drugiej z dowolności w ich ocenie. Skarżący nie ma jednak racji. Co więcej, obrońca na etapie postępowania kasacyjnego powiela zarzuty uprzednio już podnoszone w zwyczajnym środku odwoławczym, w odniesieniu do których sąd II instancji wypowiedział się w uzasadnieniu swojego orzeczenia.Przystępując do omówienia poszczególnych zarzutów, powierzchownie kwestionujących prawidłowość kontroli odwoławczej, Sąd Najwyższy przypomina, iż zaistnienie obrazy art. 433 § 2 k.p.k. może nastąpić wskutek braku rozważenia wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, bądź w sytuacji, w której staną się przedmiotem rozważań sądu odwoławczego, lecz w sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.).

Zachowanie owej rzetelności należy badać jednak przez pryzmat argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a nie subiektywnego odczucia niezadowolenia z treści tego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt V KK 485/23). Tymczasem lektura uzasadnienia wyroku sądu II instancji wskazuje jednoznacznie, iż w postępowaniu odwoławczym doszło do rozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji. Zauważyć należy również, iż sąd ad quem nie przeprowadzał własnego postępowania dowodowego i nie dokonywał zmian w ustaleniach faktycznych, a jedynie weryfikował ich prawidłowość, przez pryzmat zarzutów i wniosków skarżącego.

Zestawiając kasacyjne zarzuty uchybienia standardom prowadzenia kontroli odwoławczej z wywodami Sądu Okręgowego, zauważyć należy, iż ów Sąd odniósł się do zakwestionowanej przez skarżącego oceny zeznań poszczególnych świadków (s. 4 formularza uzasadnienia), nagrań z monitoringu (s. 5 formularza uzasadnienia), opinii sądowo-psychiatrycznej (s. 5 formularza uzasadnienia), a także do powziętych w sprawie ustaleń faktycznych, prowadzących do przypisania R.W. zarzucanych mu czynów zabronionych. Z wywodów sądu odwoławczego wynika wprost, dlaczego zeznania pokrzywdzonych zasługiwały na nadanie im waloru wiarygodności i użyteczności w kontekście rzetelnego odtworzenia przebiegu zdarzenia oraz z jakich przyczyn wątpliwości i niejednorodności, których upatruje się skarżący w relacjach pokrzywdzonych, nie mogły jakkolwiek podważyć zasadniczych ustaleń powziętych w oparciu o ich zeznania.

Sąd odwoławczy rzeczowo, a przede wszystkim rzetelnie odniósł się także do zarzutu dotyczącego wiarygodności opinii sądowo psychiatrycznej i ustalonych w oparciu o nią okoliczności (s. 6 formularza uzasadnienia wyroku).Omawiany zarzut jawi się jako oczywiście bezzasadny także z innych powodów. Obrońca skazanego bowiem, obok omówionej powyżej prawidłowości weryfikacji oceny dowodów i ustaleń faktycznych, wskazuje również na uchybienie przez sąd zasadzie in dubio pro reo i zasadzie obiektywizmu. Wskazać jednak należy, że przepisy art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. mają charakter rozłączny.

W sytuacji, gdy sąd przeprowadzi postępowanie w sposób pełny, kompletny i podda zebrane dowody ocenie spełniającej rygory art. 7 k.p.k., to zastosowanie zasady z art. 5 § 2 k.p.k. może nastąpić, gdy tak przeprowadzona ocena dowodów potwierdzi istnienie wciąż niedających się - w oparciu o nią - usunąć wątpliwości (postanowienie SN z 14 grudnia 2022 r. sygn. akt IV KK 497/22), tym samym twierdzenia te, jako wzajemnie się wykluczające również nie sposób było uznać za zasadne.Wobec przebiegu postępowania odwoławczego także zarzut obrazy art. ‎410 k.p.k. przez sąd II instancji uznać należało za oczywiście bezzasadny.

‎Przepis ten może bowiem zostać naruszony przez sąd odwoławczy w sytuacji, ‎gdy sąd ten poczynił własne ustalenia faktyczne, odmienne od tych, które stanowiły podstawę orzeczenia pierwszoinstancyjnego i w konsekwencji, wydał orzeczenie reformatoryjne. Niemniej może to mieć miejsce, gdy sąd odwoławczy ocenia odmiennie zgromadzone w sprawie dowody albo gdy uzupełnia przewód sądowy ‎i sam przeprowadza dowody. Wtedy wówczas dokonuje on własnej oceny dowodów na podstawie art. 7 k.p.k., zaś gdy przeprowadza dowody, to zobowiązany jest do ujawnienia wszystkich istotnych okoliczności na rozprawie apelacyjnej - art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. (postanowienie SN z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV KK 340/21).

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy i treści uzasadnienia zaskarżonego kasacją obrońcy wyroku, sąd II instancji nie przeprowadzał własnego postępowania dowodowego (s. 2-3 formularza uzasadnienia wyroku), a tylko weryfikował, kompletność oraz prawidłowość ocen i wniosków powziętych przez sąd meriti przez pryzmat zarzutów podniesionych w apelacji. W kontekście zaś zasadniczej części ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnej, zaakceptował stanowisko sądu I instancji (s. 4 formularza uzasadnienia), dokonując zmian jedynie w zakresie dotyczącym interpretacji zachowania skazanego na tle regulacji z art. 57a § 1 k.k., tj. stwierdzenia braku chuligańskiego charakteru czynu przypisanego mu w pkt 1 wyroku sądu ‎I instancji, zostało to jednak oparte o materiał dowodowy w całości ujawniony przez sąd meriti.Analiza rozważań i wniosków sądu II instancji nie potwierdza także wadliwości, których stwierdzenia domaga się skarżący w dwóch ostatnich zarzutach kasacyjnych, dotyczących rzekomego naruszenia przez sąd prawa oskarżonego do obrony oraz nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry, a także odmowy przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków (E. W. i W.

S.). Nie sposób bowiem za wadliwe uznać procedowanie sądu odwoławczego, podczas którego ów sąd wypowiedział się, dlaczego przesłuchanie tych osób w charakterze świadków było irrelewantne w realiach przedmiotowej sprawy (s. 5-6 formularza uzasadnienia wyroku), a nadto przeprowadził szczegółowy wywód odnoszący się do apelacyjnego zarzutu obrazy art. 399 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. uwzględniający okoliczności dopuszczenia dowodu z opinii psychiatry oraz płynących z niej wniosków i ewentualnych konsekwencji wpływających na karnoprawną ocenę zachowania oskarżonego, nie dopatrując się przy tym utrudnień w prowadzeniu stosownej do zaistniałej sytuacji procesowej obrony (s. 6 formularza uzasadnienia wyroku).

Takie powtórzenie uprzednio już rozważonych zarzutów, choć nawet powierzchownie dostosowanych do wymogów postępowania kasacyjnego, w świetle przebiegu dotychczasowego postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie mogło zostać uznane za skuteczne.Przez wzgląd na konstrukcję zarzutów kasacyjnych opartych na rzekomych ‎– w realiach przedmiotowej sprawy, uchybieniach art. 433 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy przypomina, iż zaistnienie obrazy art. 433 § 2 k.p.k. może nastąpić wskutek braku rozważenia wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, bądź w sytuacji, w której staną się przedmiotem rozważań sądu odwoławczego, lecz w sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.).

Zachowanie owej rzetelności należy badać jednak przez pryzmat argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a nie subiektywnego odczucia niezadowolenia z treści tego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt V KK 485/23). Tymczasem jak już wyszczególniono we wcześniejszej części rozważań, lektura uzasadnienia wyroku sądu II instancji wskazuje jednoznacznie, iż w postępowaniu odwoławczym doszło do rzetelnego rozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy. Zestawiając kasacyjne zarzuty uchybienia standardom prowadzenia kontroli odwoławczej z wywodami Sądu Okręgowego, zauważyć należy, iż Sąd ten odniósł się do wszystkich sygnalizowanych przez obrońcę uchybień i nie podzielił jego zapatrywań, opierając przy tym swoje stanowisko o szereg bezpośrednich odniesień do treści zeznań poszczególnych świadków, jak również samego przebiegu postępowania przed sądem I instancji, co w świetle twierdzeń i wniosków skarżącego, wbrew jego oczekiwaniom, jawi się jako rzetelnie przeprowadzone postępowanie odwoławcze.

Konkludując, przypomnieć także należy, iż do niniejszego postępowania ‎nie znajdują odpowiedniego zastosowania przepisy o podstawach odwoławczych, wskazanych w art. 438 pkt 1 - 4 k.p.k. Podstawy kasacyjne zostały ukształtowane ‎w sposób autonomiczny i o wiele bardziej rygorystyczny. Postępowanie kasacyjne obejmuje bowiem orzeczenie prawomocne, z reguły już podlegające wykonaniu (art. ‎9 § 1 i 2 k.k.w.). Postępowanie kasacyjne nie jest miejscem do podejmowania polemiki z poczynionymi w sprawie ustaleniami i prezentowania odmiennego oglądu na materiał dowodowy.

Kognicja sądu kasacyjnego nie obejmuje ustaleń faktycznych. Na tym etapie postępowania karnego orzeczenie mogą wzruszyć wyłącznie takie wady prawne, które pozostają w sprzeczności z ideą rzetelnego i sprawiedliwego procesu. Do takowych wad ustawodawca zaliczył bezwzględne przyczyny odwoławcze lub inne naruszenia prawa o zbliżonej do nich wadze, co zostało uregulowane w art. 523 § 1 k.p.k. (postanowienie SN z 11 stycznia 2021 r. sygn. akt II KK 151/20), a które to natomiast w niniejszej sprawie nie zaistniały. Z tych też względów, nie stwierdzając bezwzględnych przyczyn odwoławczych, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, co czyniło bezprzedmiotowym rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku.Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono jak w sentencji postanowienia, kosztami postępowania kasacyjnego obciążając skazanego, zgodnie z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. [wb][r.g.] ‎