V KK 222/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 222/09

POSTANOWIENIE

Dnia 6 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (sprawozdawca) (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy

SSN Dorota Rysińska

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Aleksandra Herzoga

w sprawie T. K.

skazanego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 6 maja 2010 r.

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w J.

z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VI Ka [...]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J.

z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II K [...]

1. oddala kasację;

2. obciąża skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, w

tym nieuiszczoną opłatą od kasacji w kwocie 450 (czterysta

pięćdziesiąt) zł.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., sygn. II K

[...], skazał T. K. za to, że w dniu 12 lutego 2004 r. w J. zabrał w celu

przywłaszczenia cztery telefony komórkowe, 15 sztuk pakietów startowych i

inne przedmioty o łącznej wartości 1969,97 zł na szkodę hipermarketu „[…]”,

przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w warunkach powrotu do

przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., tj. za przestępstwo określone w art.

278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia

wolności.

W apelacji od tego wyroku obrońca oskarżonego zarzucił rażącą

niewspółmierność kary pozbawienia wolności i wniósł o jej obniżenie do roku.

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w J. utrzymał w mocy zaskarżony

wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.

Od prawomocnego wyroku obrońca oskarżonego wniósł kasację. Zarzucił

w niej obrazę art. 593 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., polegającą na

wydaniu wyroku skazującego pomimo zaistnienia okoliczności wyłączającej

postępowanie. Podniósł w uzasadnieniu, że skazanie nastąpiło po wydaniu T. K.

przez Wielką Brytanię na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

orzeczonego w innej sprawie, która toczyła się przed Sądem Okręgowym w Ś.

(sygn. III Ko [...] i III K [...]). Zwrócił uwagę, że po przekazaniu oskarżony nie

złożył przed Sądem, który rozpoznał niniejszą sprawę, oświadczenia o

zrzeczeniu się korzystania z prawa niedopuszczalności ścigania go za

przestępstwa inne niż te, które stanowiły podstawę przekazania, a to oznacza, że

postępowanie przed Sądem Rejonowym w J. nie mogło się toczyć. W konkluzji

skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim wyroku

Sądu pierwszej instancji i o umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w J. wniósł o oddalenie

kasacji. Swoje stanowisko wspierał przepisem art. 607 § 3 pkt 4 k.p.k.,

wprowadzającym wyjątek od zakazu ścigania za czyny inne, niż stanowiące

podstawę przekazania w wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania, w

sytuacji, gdy toczące się po przekazaniu postępowanie karne nie wiąże się ze

stosowaniem wobec osoby ściganej środka polegającego na pozbawieniu

wolności. Wskazał, że w toku postępowania, aż do uprawomocnienia się

wyroku, nie stosowano wobec T. K. tymczasowego aresztowania, mimo iż

nakaz aresztowania został formalnie wydany.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Nieodzowne jest przytoczenie na wstępie okoliczności związanych z

przebiegiem

postępowania

sądowego,

istotnych

z

punktu

widzenia

podniesionego w kasacji zarzutu. Wynika mianowicie z akt sprawy, że po

wniesieniu aktu oskarżenia (maj 2004 r.) T. K. wyjechał za granicę. Nastąpiło to

w sytuacji, gdy wcześniej został on skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności

prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 26 maja

2003 r., sygn. III K [...]. Tenże Sąd, uznając, że skazany unika wykonania kary,

postanowieniem z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. III Ko [...] wydał europejski

nakaz aresztowania na podstawie art. 607 a k.p.k. w zw. z art. 20 § 1 k.k.w. Po

uzyskaniu informacji o ukrywaniu się T. K., również Sąd Okręgowy w J., na

wniosek Prokuratora Okręgowego w J., wydał europejski nakaz aresztowania

oskarżonego T. K. postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. III Kop

[...]. Przekazał go Sądowi Rejonowemu w J., jako prowadzącemu postępowanie

sądowe w pierwszej instancji, w celu wykonania dalszych czynności

proceduralnych. Z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, czy

czynności te zostały prawidłowo ukierunkowane i wykonane.

Z akt sprawy sygn. III K [...] Sądu Okręgowego w Ś. wiadomo natomiast,

że w dniu 1 sierpnia 2008 r. T. K. został zatrzymany na terenie Wielkiej Brytanii

jako poszukiwany w związku z wydaniem przez ten Sąd europejskiego nakazu

aresztowania. Magistrates Court Miasta Westminster (właściwy organ sądowy

Wielkiej Brytanii) w dniu 26 sierpnia 2008 r. zarządził wydanie T. K. Polsce. W

dniu 9 września 2008 r. skazany został przewieziony z L. do W. i osadzony w

zakładzie karnym w celu wykonania wobec niego łącznej kary pozbawienia

wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. w sprawie sygn. akt III

K [...]. Wszystkie znajdujące się w aktach dokumenty wskazują, że wydanie T.

K. przez organ sądowy Wielkiej Brytanii nastąpiło wyłącznie w wykonaniu

europejskiego nakazu aresztowania wydanego w sprawie Sądu Okręgowego w

Ś. sygn. akt III K [...] (postanowienie z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt III Ko

[...]). Nie ma podstaw do przyjęcia w oparciu o dostępną dokumentację, że do

wydania doszło także w związku z europejskim nakazem aresztowania

orzeczonym przez Sąd Okręgowy w J..

Skoro zatem oskarżony został przekazany Polsce tylko w wykonaniu

nakazu aresztowania wydanego w sprawie Sądu Okręgowego w Ś., sygn. akt III

K [...], to w myśl zasady specjalności określonej przepisem art. 607 e § 1 k.p.k.,

obowiązywał zakaz ścigania za przestępstwa inne niż te, które stanowiły

podstawę przekazania. Zakaz ten nie ma jednak charakteru absolutnego, gdyż

doznaje wyjątków w sytuacjach wymienionych w art. 607 e § 3 k.p.k. W tym

właśnie kontekście istotne znaczenie ma to, że po wydaniu oskarżonego przez

organ sądowy Wielkiej Brytanii, Sąd Rejonowy w J. rozpoznał niniejszą sprawę,

nie stosując wobec oskarżonego środka polegającego na pozbawieniu wolności.

Ówczesne przebywanie oskarżonego w zakładzie karnym było wykonywaniem

kary pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnie we wskazanej wyżej

sprawie Sądu Okręgowego w Ś.. W tym stanie rzeczy w postępowaniu toczącym

się przed Sądem Rejonowym w J. nie obowiązywał określony w art. 607 e § 1

k.p.k. zakaz prowadzenia postępowania karnego wobec oskarżonego jako osoby

przekazanej, gdyż wyłączał go § 3 pkt 4 tego artykułu. Zgodnie z jego

brzmieniem nie stosuje się zakazu ścigania, jeżeli postępowanie karne toczące

się po przekazaniu osoby ściganej nie wiąże się ze stosowaniem wobec niej

środka polegającego na pozbawieniu wolności.

Za przyjętym tu stanowiskiem przemawia wykładnia językowa przepisu art.

607 e § 3 pkt. 4 k.p.k.. Samo sformułowanie wskazuje, że opisuje się w nim

sytuację, w której pozbawienie wolności oznacza stosowanie wobec

oskarżonego w toku postępowania środka o takim właśnie charakterze, a więc –

tymczasowego aresztowania. Za tak odczytaną normą z omawianego przepisu

przemawiają też argumenty wykładni systemowej, ukierunkowanej w tym

wypadku na zharmonizowanie jej rezultatu z prawem europejskim. Należy

bowiem podkreślić, że

instytucja

europejskiego

nakazu

aresztowania,

uregulowana w rozdziałach 65 a i 65 b k.p.k., została implementowana do

polskiej procedury karnej w wykonaniu decyzji ramowej Rady Unii

Europejskiej z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu

aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi

(2002/584/WSiSW, OJEC L 2002, Nr 190). Unormowania zawarte w art. 607 e

k.p.k. odpowiadają postanowieniom zawartym w art. 27 decyzji ramowej, przy

czym wyjątek od zakazu ścigania określony w art. 607 e § 3 pkt. 4 k.p.k. ma

treść równoważną art. 27 ust. 3 lit. c decyzji ramowej. Wykładni tego ostatniego

przepisu dokonał Europejski Trybunał Sprawiedliwości przy rozpoznaniu

pytania prejudycjalnego Sądu Najwyższego Finlandii dotyczącego sytuacji

procesowej analogicznej do tej, jaka ukształtowała się w sprawie niniejszej. W

wyroku z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. C-388, ETS stwierdził, że wyjątek

przewidziany w art. 27 ust. 3 lit. c decyzji ramowej, odnoszący się do sytuacji,

w której postępowanie karne nie daje podstaw do zastosowania środków

ograniczających wolność osobistą oznacza, że dana osoba może być ścigana za

inne przestępstwo, niż to, które stanowiło podstawę przekazania, dające

podstawę do orzeczenia kary pozbawienia wolności, bez potrzeby wszczęcia

postępowania w sprawie udzielenia zgody (przez państwo wykonania nakazuuwaga SN), o ile żaden środek ograniczenia wolności nie jest stosowany w toku

postępowania karnego. Jeśli jednak na etapie wydawania wyroku w stosunku do

takiej osoby zostanie orzeczona kara pozbawienia wolności, to wykonanie tej

kary, jako prawomocnie orzeczonej, wymaga uzyskania zgody organu sądowego

państwa wykonania nakazu (Dz.U. C 44 z dnia 21.02.2009).

W konkluzji należy więc stwierdzić, że ogólna reguła specjalności

obowiązująca w wypadku przekazania osoby ściganej europejskim

nakazem aresztowania, unormowana w art. 607 § 1e k.p.k., nie stanowi

przeszkody prawnej w ściganiu za przestępstwa inne, niż te, które stanowiły

podstawę przekazania, o ile w toku postępowania nie stosuje się wobec tej

osoby tymczasowego aresztowania (art. 607 § 3 pkt 4 k.p.k.). Dopiero

wykonanie prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności, jeśli

zostanie orzeczona, wymaga uzyskania zgody organu sądowego państwa

wykonania nakazu (art. 607 § 3 pkt 8 k.p.k.). Stanowisko tu wyrażone

znajduje wsparcie w doktrynie (Kodeks postępowania karnego, Komentarz pod

red. P. Hofmańskiego, t. III, Warszawa 2007, s. 620, G. Jaworski, A.

Sołtysińska:

Postępowanie

w

sprawach

karnych

ze

stosunków

międzynarodowych. Komentarz, Warszawa 2010, s. 287-288).

Powyższy wywód daje podstawę do stwierdzenia, że przepis art. 607 e § 1

kpk nie stanowił przeszkody w prowadzeniu postępowania sądowego wobec T.

K. w sprawie niniejszej, skoro w jego toku nie stosowano wobec oskarżonego

tymczasowego

aresztowania.

Nie

zaistniała

zatem

ujemna

przesłanka

postępowania, określona w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., gdyż przepis ten dotyczy

postępowania ekstradycyjnego, unormowanego w rozdziale 64 Kodeksu

postępowania karnego, nie zaś przekazania osoby, wobec której wydano

europejski nakaz aresztowania w trybie przepisów zawartych w rozdziale 65 a

tego kodeksu.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł o oddaleniu kasacji.

Rozstrzygnięcie to ma ten także skutek, że w postępowaniu wykonawczym Sąd

Rejonowy w J. zobligowany będzie do zachowania trybu przewidzianego w art.

607 e § 4 k.p.k. przy wystąpieniu do organu sądowego państwa wykonania

nakazu o wyrażenie zgody na wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej

prawomocnie wobec skazanego, o ile on sam nie zrzeknie się korzystania z

prawa określonego w art. 607 e § 1 k.p.k..

O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.