V KK 221/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 221/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Rafał Malarski (przewodniczący)

SSN Wiesław Błuś (sprawozdawca)

SSN Józef Szewczyk

Protokolant Joanna Sałachewicz

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Piechoty

w sprawie A. R.

skazanego z art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo

telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.)

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 19 października 2006 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 31 maja 2005 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P.

z dnia 1 lutego 2005 r.,

– uchyla zaskarżony wyrok oraz zmieniony nim wyrok Sądu

Rejonowego w P. i uniewinnia A. R.,

– kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 1 lutego 2005 r., uznano A. R.

za winnego tego , że „dnia 05.04.2001 r. w P. w celu uzyskania informacji, do

której nie jest uprawniony prowadził nasłuch kanałów oficera dyżurnego KMP

P. przy pomocy radiostacji indywidualnej ”, tj. popełnienia przestępstwa

określonego w art.267 § 2 k.k.

Apelację od tego orzeczenia wniósł obrońca oskarżonego i zarzucając

orzeczeniu Sądu pierwszej instancji :

 „obrazę przepisów prawa materialnego – art. 267 § 2 k.k. wynikającą z

jego bezzasadnego zastosowania do czynu przypisanego oskarżonemu,

mimo, że czyn ten nie wypełnia znamion przestępstwa określonego w tym

przepisie,

 obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść

orzeczenia przez naruszenie art. 4, 5 § 2, 7 oraz 92 k.p.k. i rozstrzygnięcie

istniejących, a nieusuwalnych wątpliwości na niekorzyść oskarżonego,

 błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia , który

miał wpływ na treść orzeczenia, przez przyjęcie za udowodnione, że

oskarżony A. R. w dniu 15.04.2001 r. prowadząc nasłuch kanałów oficera

dyżurnego KMP P. przy pomocy radiotelefonu Alan CT 145 posługiwał

się innym urządzeniem specjalnym w rozumieniu art. 267 § 2 k.k., a

także, że wyłącznie przez ich odbiór i słuchanie, przekazywanych drogą

radiową

informacji

nazywanego

w

nomenklaturze

radiotelekomunikacyjnej nasłuchem było zakazane pod rządami ustawy

Prawo telekomunikacyjne z dnia 21.07.2000 r.,

 inne uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na wyniki sprawy,

wewnętrzną

sprzeczność

istotnych

ustaleń

Sądu,

polegającą

na

stwierdzeniu, że urządzeniem specjalnym może być urządzenie

powszechnie dostępne, przy jednoczesnym posłużeniu się przykładem

komputera, który jako urządzenie powszechnie dostępne staje się

urządzeniem specjalnym, w sytuacji zainstalowania w nim specjalnego

oprogramowania,

umożliwiającego

uzyskiwanie

przez

osobę

nieupoważnioną informacji przekazywanych w sieci komputerowej, przy

jednoczesnym ustaleniu, że w radiotelefonie, którym posługiwał się

oskarżony

nie

było

urządzenia

specjalnego

pozwalającego

na

dekodowanie ( tzw. scambler) zakodowanych przekazów radiowych,

 obrazę przepisów postępowania, tj. art. 171 § 6 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 i

§ 7 k.p.k. przez bezzasadne uchylanie pytań skierowanych do biegłego

Nowakowskiego na rozprawie w dniu 19.05.04 r. mimo, że ich treść nie

była sugerująca , ani nie były to pytania nieistotne, czym stworzono

warunki wyłączające swobodę wypowiedzi biegłego i nie stwierdzono

okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy”,

wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od

popełnienia przypisanego mu przestępstwa lub o uchylenie tego orzeczenia i

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 31 maja 2005 r., zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyjął, iż A. R. swoim zachowaniem

wyczerpał znamiona przestępstwa określonego w art. 208 ust. 1 ustawy z dnia

16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. 2004, Nr 171, poz. 1800 ze

zm.) przyjmując jednocześnie ww. przepis jako podstawę wymiaru kary.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Rzecznik Praw

Obywatelskich zarzucając rażące naruszenie art. 455 k.p.k. i art. 6 k.p.k., mające

istotny wpływ na jego treść , polegające na dokonaniu przez Sąd Okręgowy w

Poznaniu zmiany kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu z

naruszeniem zakazu zmiany ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd

pierwszej instancji , co w efekcie naruszyło prawo A. R. do obrony.

Jednocześnie w uzasadnieniu kasacji skarżący podniósł, między innymi , że w

sprawie występują wątpliwości „dotyczące przyjętej kwalifikacji prawnej czynu

przypisanego skazanemu”, a wynikają one z brzmienia przepisów art. 208 ust.1 i

art. 209 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne.

Podnosząc te zarzuty Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w P. do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

W toku rozprawy kasacyjnej Prokurator Prokuratury Krajowej poparł

kasację Rzecznika Praw Obywatelskich.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wprawdzie podniesiony w kasacji zarzut rażącego naruszenia przez

Sąd odwoławczy art. 455 k.p.k. okazał się, zdaniem Sądu Najwyższego,

chybiony to jednak wyartykułowane w uzasadnieniu nadzwyczajnego środka

odwoławczego wątpliwości dotyczące prawidłowości zakwalifikowania

przez

Sąd Okręgowy w P. czynu A. R. jako przestępstwa określonego w art. 208 ust. 1

cyt. ustawy są w pełni zasadne. I to właśnie te wątpliwości, odczytane przez

pryzmat art. 118 § 1 k.p.k., pozwoliły Sądowi kasacyjnemu na rozpoznanie

także tego zarzutu kasacyjnego jako zarzutu obrazy przepisów prawa

materialnego.

Wbrew stanowisku skarżącego nie można zasadnie zarzucić Sądowi

Okręgowemu w P. naruszenia przepisów postępowania wskazanych w kasacji.

Przede wszystkim organ ten rozpoznając apelację obrońcy nie zmieniał ustaleń

faktycznych, dokonał jedynie, w oparciu o ustalony przez Sąd pierwszej

instancji stan faktyczny, odmiennej oceny prawnej zdarzenia jakie miało miejsce

w dniu 5 kwietnia 2001 r. Poza sporem pozostaje okoliczność, że A. R. tego

dnia prowadził nasłuch kanałów oficera dyżurnego Policji przy pomocy

urządzenia nadawczo-odbiorczego Alan CT 145. W tym zakresie Sąd

odwoławczy nie czynił żadnych ustaleń faktycznych, dokonał jedynie

odmiennej oceny prawnej tego samego przecież urządzenia. Inaczej, niż to

uczynił Sąd pierwszej instancji, ocenił że nie jest to urządzenie specjalne w

rozumieniu art. 267 § 2 k.k. Konsekwencją takiego stanowiska było poprawienie

kwalifikacji prawnej czynu przypisanego A. R., na co zezwala art. 455 k.p.k.

Inną kwestią pozostaje odpowiedź na pytanie czy zasadnie przypisano

oskarżonemu, w obowiązującym w chwili orzekania stanie prawnym,

popełnienie występku określonego w art. 208 ust. 1 cyt. ustawy. Słusznie autor

kasacji podnosi, że ustawodawca w Dziale XI zatytułowanym „Przepisy karne i

kary pieniężne”, ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, obok

występku polegającego na używaniu bez wymaganego pozwolenia urządzenia

radiowego nadawczego lub nadawczoodbiorczego, zagrożonego karą grzywny,

karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 208 ust. 1

cyt. ustawy), przewidział możliwość nałożenia kary pieniężnej, podlegającej

egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za

wykorzystywanie częstotliwości, numeracji lub zasobów orbitalnych, bez

posiadania do tego uprawnień lub niezgodnie z tym uprawnieniami (art. 209 ust.

1 pkt 9 cyt. ustawy) – podkreśl. SN. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, w

której ustawodawca określił dwa, różne przecież w swej treści, typy zachowań,

przewidując dla każdego z nich inną sankcję. Pierwsze z nich polega na

używaniu określonego urządzenia bez wymaganego pozwolenia, za co grozi

odpowiedzialność karna, natomiast w drugim przypadku osoba, która posiada

wprawdzie uprawnienia do wykorzystywania częstotliwości ale czyni to

niezgodnie z tymi uprawnieniami podlega odpowiedzialności w trybie

postępowania administracyjnego. Takie ujęcie przez ustawodawcę tej kwestii

oznacza,

że

osoba,

która

posiada

pozwolenie

używania

urządzenia

nadawczoodbiorczego, a więc także uprawnienie do wykorzystywania

określonych w tym pozwoleniu częstotliwości, może używać tego urządzenia

tylko i wyłącznie w warunkach określonych tym pozwoleniem, a jeżeli robi to

niezgodnie z przyznanymi w pozwoleniu uprawnieniami to naraża się na

odpowiedzialność, o której mowa w art.209 ust.1 pkt 9 cyt. ustawy.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją.

A.

R. posiadał

pozwolenie

na

używanie

urządzenia

nadawczoodbiorczego na określonych w tym dokumencie częstotliwościach.

W dniu 5 kwietnia 2001 r. prowadził nasłuch, przy pomocy urządzenia

nadawczoodbiorczego,

na

innych

niż

przewidywało

pozwolenie,

częstotliwościach. Tak więc, wbrew stanowisku Sądu odwoławczego, nie można

zasadnie twierdzić, że oskarżony nie posiadał pozwolenia na używanie ww.

urządzenia , a co za tym idzie nie może ponosić on odpowiedzialności karnej za

zachowanie, o którym mowa w art.208 ust.1 cyt. ustawy. W czasie, w którym A.

R. używał urządzenia nadawczoodbiorczego w sposób niezgodny z

posiadanym pozwoleniem obowiązywała inna ustawa, a mianowicie ustawa z

dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne, Dz. U. 2000 r., Nr 73, poz. 852

ze zm., która nie zawierała unormowań obecnie obowiązującego art. 209 ust.1

pkt 9 ustawy Prawo telekomunikacyjne. W tej sytuacji możliwe były rozważania

dotyczące ewentualnej odpowiedzialności karnej osób używających urządzeń

nadawczoodbiorczych niezgodnie z warunkami posiadanych przez nich

pozwoleń, a to na podstawie art. 123 ust.1 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r.

Zważywszy jednak na treść art. 4 § 1 k.k. należało stosować nową ustawę jako

względniejszą dla sprawcy.

Z tych wszystkich powodów Sąd Najwyższy , kierując się treścią art. 537

§ 2 k.p.k. , orzekł jak na wstępie.