V KK 20/24 · Sąd Najwyższy

V KK 20/24 POSTANOWIENIE Dnia 12 marca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 12 marca 2024 r.,‎sprawy J. K. skazanego z art. 200 § 1 k.k. i inne w zakresie kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 23 czerwca 2023 r., V Ka 601/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 1 grudnia 2021 r., IV K 540/20, p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [PGW]

UZASADNIENIE

J. K. został oskarżony o to, że:I. w bliżej nieokreślonym czasie pomiędzy wrześniem 2017 roku, a wrześniem 2018 roku obcował płciowo z małoletnią poniżej lat 15 O. R. w ten sposób, że wkładał palec do jej narządów rodnych oraz doprowadził w/w do poddania się innej czynności seksualnej w ten sposób, że dotykał miejsc intymnych pokrzywdzonej, czym działał na szkodę w/w pokrzywdzonej, tj. o czyn z art. 200 § 1 k.k.; II. w bliżej nieokreślonym czasie pomiędzy wrześniem 2017 roku, a wrześniem 2018 roku w Ł. naruszył nietykalność cielesną małoletniej U.

R. w ten sposób, że dwukrotnie uderzył ją otwartą ręką w twarz, czym działał na szkodę w/w tj. o czyn z art. 217 § 1 k.k.Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r., IV K 540/20, uznał J. K. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i za czyn, którym wypełnił dyspozycję art. 200 § 1 k.k., na podstawie art. 200 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn, którym wyczerpał dyspozycję art. 217 § 1 k.k., na podstawie art. 217 § 1 k.k. wymierzył mu karę 100 stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł.

Na podstawie art. 41a § 2 k.k. w związku ze skazaniem za czyn z art. 200 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego J. K. zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej O. R. na odległość bliższą niż 50 metrów na okres 3 lat oraz na podstawie art. 41a § 1 k.k. w związku ze skazaniem za czyn z art. 217 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego J. K. zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej U. R. na odległość bliższą niż 50 metrów na okres 3 lat. Sąd orzekł również o kosztach postępowania. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2023 roku, w sprawie V Ka 601/22, Sąd Okręgowy w Łodzi V Wydział Kamy Odwoławczy na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego J.

K. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.Obrońca skazanego wniósł kasację od tego wyroku i zaskarżył go w całości. W kasacji obrońca zarzucił rażące naruszenia prawa procesowego, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia:1.art.433 § 1 i 2 k.pk w zw. z art. 7 k.p.k. polegające na zaakceptowaniu przez Sąd Odwoławczy dowolnej oceny dowodów dokonanej przez Sąd I Instancji w zakresie dowodu z opinii biegłych psychologów, które to opinie były niejasne i niepełne, nie oparte na wskazaniach aktualnej wiedzy,2.art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., poprzez niezasadne zaakceptowanie przez Sąd drugiej instancji poglądu Sądu Rejonowego, iż opinie biegłej psycholog są opiniami pełnymi, w sytuacji, gdy opinie nie były wydane na podstawie aktualnej wiedzy oraz na podstawie całokształtu materiału dowodowego - zeznań świadków (co przyznała sama biegła), w tym zeznań K.

H., wyjaśnień skazanego w zakresie w jakim wskazywał na relacje panujące między nim, a dziećmi żony, co w konsekwencji doprowadziło do nienależytej kontroli odwoławczej przez Sąd3.art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. poprzez brak prawidłowej kontroli odwoławczej i zaakceptowanie dowolnej oceny dowodów poczynionych przez Sąd 1 Instancji wyrażające się uznaniem, że prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął za wiarygodne zeznania pokrzywdzonych, ocenę tego materiału dowodowego bez korelacji z pozostałym materiałem dowodowym, w tym wysuwanie nie mających potwierdzenia w materiale dowodowym stwierdzeń, iż „niechęć pokrzywdzonych do oskarżonego na pewno jest w części wynikiem inkryminowanych czynów” oraz uznaniem za niewiarygodne wyjaśnień skazanego J.

K. bez wskazania dlaczego te wyjaśnienia nie zasługują na wiarygodnośćPodnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu I Instancji - Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. IV K 540/20 i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi Widzewa w Łodzi do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zwolnienie skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Takimi są wszystkie jej zarzuty. Nie respektują one wymogów, które karna ustawa procesowa przewiduje dla podstaw kasacji i jej przedmiotu. Nadto są całkowicie merytorycznie nietrafne.Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku dokonana w kontekście treści zarzutów apelacji obrońcy i ich uzasadnienia dowodzi braku podstaw do zaakceptowania zaprezentowanego w kasacji w jej trzech zarzutach poglądu o tym, że Sąd Okręgowy w toku dokonywania kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji rażąco naruszył regulujące zasady przeprowadzenia tej kontroli przepisy, to jest art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k.

Sąd odwoławczy wszak rozpoznał wszystkie zarzuty tej apelacji i wskazał dlaczego uznał ich nietrafność. Przedstawiona w związku z tym argumentacja jest wnikliwa i konkretna, a także umocowana w treści wskazywanych przez Sąd dowodów przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy. Nadto – co znamienne – w kasacji obrońca skazanego nie dostrzegła ani tego o czym zeznawała na rozprawie apelacyjnej matka pokrzywdzonych – D. K., ani też kwestionowała słuszność zaprezentowanej przez Sąd Okręgowy oceny tych depozycji, a także uznanie ich jako „mających kapitalne znaczenie”.Jest to zaniechanie bardzo istotne, tym bardziej w sytuacji w której autorka kasacji starała się zdeprecjonować zeznania pokrzywdzonych i wspierające ich pozytywną ocenę opinie psychologiczne.

Niezależnie od tego uzasadnienia kasacji jest ogólnikowe i bynajmniej nie wykazuje tego w czym miało się (konkretnie) przejawiać rażące naruszenie przez Sąd Okręgowy owych wskazanych w podstawach prawnych zarzutów kasacji przepisów i dlaczego mogło ono mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Tymczasem podstawą kasacji, obok bezwzględnych uchybień wskazanych w art. 439 k.p.k., mogą być tylko „inne rażące naruszenie prawa” (a więc jaskrawe, rzucające się w oczy, jednoznaczne) i to nie każde, ale tylko takie, które mogło mieć „istotny” wpływ na treść wyroku Przepis art. 526 § 1 k.p.k. nakłada na autora kasacji obowiązek wykazania kumulatywnego zaistnienia tych wymaganych cech zgłaszanych uchybień.

Treść uzasadnienia skargi wniesionej na rzecz J. K. nie pozwala uznać by ten obowiązek był faktycznie – w sposób wystarczający – zrealizowany.Niezależnie od tych uwag już samoistnie wystarczających do uznania bezzasadności kasacji obrońcy J. K. brak jest podstaw do uznania merytorycznej trafności prezentowanych w niej zarzutów i twierdzeń. Dwa pierwsze zarzuty kasacyjne dotyczą oceny opinii biegłych psychologów uczestniczących w przesłuchaniu małoletnich pokrzywdzonych. Te zarzuty podniesione zostały w apelacji i Sąd II instancji odniósł się do nich w prawidłowy sposób w części 3.1. uzasadnienia.

Argument dotyczący braku oparcia opinii na aktualnej wiedzy słusznie potraktowany został jako stawianie zarzutów dotyczących wiedzy specjalnej, której obrońca nie posiada. Wskazanie dwóch artykułów dotyczących opiniowania i oceny opinii biegłych nie może prowadzić do stwierdzenia, że skoro biegli nie oparli się na takich samych metodach, jak zaproponowane w tych artykułach, to znaczy, że ich opinie nie są oparte na aktualnej wiedzy. Biegli powołani zostali na okoliczność zdolności małoletnich do składania zeznań, to jest zdolności do rejestrowania i odtwarzania zdarzeń, a ich udział w tych zeznaniach i zapoznanie się z ich treścią był wystarczający dla wydania opinii w tym przedmiocie.

Spełnione zostały wymogi wynikające z przepisów postępowania karnego. Dodać należy, że wbrew twierdzeniom obrońcy, biegła A. B. – T. zapoznała się z materiałem dowodowym, wzięła pod uwagę relacje w rodzinie pokrzywdzonej. Zeznania K. H., które zdaniem obrońcy miały duże znaczenie dla oceny relacji panujących w rodzinie, ocenione zostały przez Sąd II instancji jako tendencyjne. Dodać należy, że rolą biegłej nie było wydawanie opinii dotyczącej tych relacji, czy nawet wiarygodności pokrzywdzonej, ale jej zdolności do bycia świadkiem.

Z jej opinii wynika, że posiadała wiedzę na temat panujących w rodzinie relacji, a tym samym możliwego wpływu na treść zeznań pokrzywdzonych. Dodać należy, na co za biegłą zwrócił uwagę Sąd II instancji, że nawet gdyby z wnioskowanej przez obrońcę opinii wynikało, że w zachowaniu pokrzywdzonej O. R. nie zaszły istotne zmiany, to nie przesądza to jej niewiarygodności. Jak stwierdziła biegła, bardzo wiele kobiet nawet w dorosłym życiu ukrywa tego typu fakty, uciekają one w niepamięć.Jeśli chodzi o ocenę zeznań pokrzywdzonych, to nie można zgodzić się z twierdzeniem, jakoby ta ocena oderwana była od oceny pozostałych dowodów.

Kluczowe znaczenie miała spontaniczność ich relacji - zwróciły się z informacją o zachowaniu oskarżonego do swojej matki, co nie dziwi - również do swojego ojca. Ich zachowanie podczas składania zeznań - jak podkreślił Sąd I instancji - świadczyło o ich trudnej sytuacji, nie chciały pogorszyć relacji z matką, dla O. R. zdarzenia miały charakter wstydliwy, jej zachowanie potwierdzało wiarygodność jej relacji. Dodać należy, że na rozprawie apelacyjnej swoje zeznania zmieniła matka pokrzywdzonych, która podała, że poprzednie zeznania złożyła z chęci obrony męża.

Podała, że córka O. R. nadal się boi i „leczy się w centrum”, co świadczy o tym, że skutki zachowania oskarżonego dla psychiki dziecka są już widoczne.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. [PGW][ms]‎