V KK 190/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 190/10

POSTANOWIENIE

Dnia 3 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (sprawozdawca) (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Barbara Skoczkowska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej Józefa Gemry

w sprawie Tomasza W.

uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 3 grudnia 2010 r.

kasacji, wniesionych przez Prokuratora Okręgowego w S.

i Urząd Celny w S.

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 29 stycznia 2010 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G.

z dnia 29 maja 2009 r.,

1. oddala obie kasacje;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Urząd Celny w S. oskarżył Tomasza W. o to, że: w okresie od dnia 14 marca

2007 r. do dnia 2 listopada 2007 r. jako prezes zarządu E. sp. z o.o. z siedzibą przy

ul. G. [...] w B., w punkcie gier na automatach mieszczącym się w sklepie przy ul.

K. [...] w G., wbrew przepisom ustawy o grach i zakładach wzajemnych, urządzał

gry o wygrane pieniężne na automacie elektromechanicznym losowym o nazwie

Club 2000 o nr fabrycznym [...] (o numerze rejestracyjnym [...]), tj. o czyn z art.

107 § 1 k.k.s.

Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 29 maja 2009 r. uznał oskarżonego za

winnego popełnienia zarzuconego mu czynu i na podstawie art. 107 § 1 k.k.s.

wymierzył mu karę 50 stawek dziennych grzywny po 100 zł, a na mocy art. 30 § 5

k.k.s. orzekł przepadek wskazanego wyżej automatu.

Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego Sąd

Okręgowy w S., wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r., zmienił zaskarżony wyrok w

ten sposób, że uniewinnił Tomasza W. od popełnienia zarzuconego mu czynu, a na

podstawie art. 15 § 4 k.k.s. przekazał automat Urzędowi Celnemu w S. do

odrębnego postępowania.

Prawomocny wyrok zaskarżyli kasacjami Prokurator Okręgowy w S. i Urząd

Celny w S.

Prokurator zarzucił w kasacji:

– mające wpływ na treść orzeczenia rażące naruszenie prawa tj. art. 2 ust. 2b

ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z

2004 r. Nr 4, poz. 27, z późn. zm.) poprzez wyrażenie błędnego poglądu

prawnego, iż grą na automacie o niskich wygranych jest gra, w której stawka

za udział przekracza równowartość ustawowego limitu, określonego na 0.07

euro;

– mające wpływ na treść orzeczenia rażące naruszenie prawa, tj. art. 4 § 2

k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. polegające na wyrażeniu błędnego poglądu

prawnego, że istnienie znamienia umyślności o jakim mowa w art. 107 § 1

k.k.s. wyklucza uzyskanie przez podmiot urządzający grę na automacie o

niskich wygranych: pozytywnej opinii technicznej podmiotu wymienionego

w § 8 Rozporządzenia Ministra Finansów z 3 czerwca 2003 r. w sprawie

warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2003 r., Nr

102, poz. 946 ze zm.), decyzji o rejestracji, zezwolenia na urządzanie i

prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich

wygranych oraz niekwestionowanie prawidłowości działalności w trakcie

czynności organu szczególnego nadzoru podatkowego – w sytuacji, gdy

właściwości automatu umożliwiają urządzenie gry za stawkę przekraczającą

ustawowy limit, a jej opis prezentował informacje o takiej możliwości.

W kasacji Urzędu Celnego zarzucono:

1. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść wyroku a

mianowicie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.

oraz art. 437 § 2 k.p.k. poprzez dowolne uznanie, że kontynuowanie gry za 8

kredytów było dopuszczalne do czasu nowelizacji rozporządzenia Ministra

Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r., w sprawie warunków urządzania gier i

zakładów wzajemnych, która to zmiana weszła w życie z dniem 21 marca

2009 r., poprzez uznanie, że podczas urzędowego sprawdzenia punktu

dokonanego przez pracowników szczególnego nadzoru podatkowego Urzędu

Celnego w S. dokonano gry próbnej oraz poprzez przyjęcie, że Tomasz W.

nie miał świadomości popełnienia czynu zabronionego,

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść

wyroku, a mianowicie art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych

poprzez przyjęcie, iż zakaz kontynuacji gry, w której można podwyższać

stawkę pojawił się dopiero po zmianie rozporządzenia w sprawie warunków

urządzania gier i zakładów wzajemnych, która weszła w życie z dniem

21.03.2009 r. oraz poprzez przyjęcie, że wobec braku definicji ustawowej

(legalnej) pojęcia gry i stawki ich znaczenie stało się przedmiotem ustaleń

poczynionych pomiędzy Departamentem Gier Losowych i Zakładów

Wzajemnych

MF

a

przedstawicielami

upoważnionych

jednostek

badawczych, a nie zostało ustalone w drodze dyrektyw interpretacyjnych.

W konkluzjach obu kasacji wnioskowano o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Co do kasacji Prokuratora Okręgowego w S.

Zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca

1992 r. o grach i zakładach wzajemnych jest nietrafny. Prawomocne

rozstrzygnięcie uniewinniające oskarżonego nie opiera się przecież na interpretacji

tego przepisu sugerowanej przez skarżącego, a sprzecznej z ustawową definicją gry

na automatach o niskich wygranych. Zdecydowało o nim to tylko, że Sąd

Okręgowy przyjął, iż nie ma podstaw do przypisania oskarżonemu znamion strony

podmiotowej zarzuconego przestępstwa, a więc ani zamiaru ewentualnego, ani tym

bardziej bezpośredniego, urządzenia gry na automacie o niskich wygranych wbrew

przepisom ustawy. Wskazał Sąd na całą wieloetapową procedurę administracyjną,

która doprowadziła do zarejestrowania urządzenia jako automatu o niskich

wygranych i tym samym do uzyskania przez oskarżonego uprawnienia do

wprowadzenia go do

eksploatacji i użytkowania jako takiego. Podkreślił, że

oskarżony nie wpływał na przebieg tej procedury i na jej wynik. Dostrzegł, że

podstawowe znaczenie miało wydanie opinii technicznej przez Jednostkę Badającą

d/s Rejestracji Urządzeń Gier Liczbowych (zespół pracowników katedry

technologii maszyn Politechniki Łódzkiej), w której uznano przedmiotowe

urządzenie za automat o niskich wygranych. Przy opracowywaniu opinii nie

pominięto, że właściwości urządzenia umożliwiały grę za osiem kredytów po 0,25

zł, a więc przekraczającą ustawowy limit 0,07 euro, lecz tylko w warunkach

kontynuacji gry, a przy tym bez możliwości wypłaty wygranej przed przekazaniem

kwoty na dolny licznik. Sąd miał na uwadze, że według stosowanej w tym czasie

praktyki przez Jednostki Badające upoważnione przez Ministra Finansów,

umożliwienie przekraczania wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji

gry za uzyskane wygrane nie dyskwalifikowało urządzenia jako automatu o niskich

wygranych. Zmiana w tym względzie nastąpiła dopiero z dniem 21 marca 2009 r.,

tj. z wejściem w życie nowelizacji § 8 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra

Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i

zakładów wzajemnych (Dz. U. 2009, Nr 36, poz. 280), w okresie zatem

późniejszym niż objęty oskarżeniem. Okoliczność ta, w przekonaniu Sądu drugiej

instancji, nie miała jednak znaczenia dla oceny stanu świadomości oskarżonego co

do tego, czy urządza grę na automacie o niskich wygranych, gdyż stosował się on

do ocen i decyzji wydanych w tej kwestii przez wskazane w przepisach prawa

podmioty.

Należy podkreślić, że w myśl § 10 ust. 2 wymienionego wyżej

Rozporządzenia poświadczenie rejestracji, które oskarżony uzyskał, stwierdzało

uprawnienie do wprowadzenia do użytkowania urządzenia jako automatu o niskich

wygranych. Decyzja administracyjna była w tym względzie miarodajna i wiążąca

w myśl unormowanych zasad urządzania gier na automatach. Słuszne są

poczynione przy tym uwagi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku, że odmienne

ustalenia co do stanu świadomości oskarżonego zasadne byłyby wtedy, gdyby

dokumenty, na podstawie których zarejestrowano urządzenie jako automat o

niskich wygranych poświadczały nieprawdę, a on sam o tym wiedział. Nie ma

jednak żadnych podstaw do wysuwania takiego przypuszczenia. Nic też nie

wskazuje na to, by po wprowadzeniu automatu do eksploatacji oskarżony dokonał

jakichkolwiek zmian w jego konstrukcji wpływających na sposób gry.

Podsumowując należy stwierdzić, że orzekając o uniewinnieniu, Sąd

Okręgowy nie wyraził poglądu sprzecznego z ustawową definicją gry na automacie

o niskich wygranych i tym samym nie naruszył przepisu wskazanego w zarzucie.

Przyjął natomiast że oskarżony w dobrej wierze użytkował urządzenie jako

automat o niskich wygranych, bazując na badaniach technicznych i na decyzji

administracyjnej.

Drugi zarzut kasacji wyraża w istocie tę samą myśl, która dała asumpt do

sformułowania pierwszego zarzutu, lecz nawiązuje do ustawowego określenia

umyślności w popełnieniu czynu zabronionego, wytykając obrazę art. 4 § 2 k.k.s.

Zdaniem skarżącego, niezależnie od wyników urzędowego badania właściwości

technicznych automatu i prawnego zezwolenia na użytkowanie go jako automatu o

niskich wygranych, oskarżony miał świadomość, iż możliwa była na nim gra za

stawkę przewyższającą 0,07 euro. Oznaczałoby to, zdaniem skarżącego że była

podstawa do przypisania mu umyślności co do urządzenia gry na automacie wbrew

przepisom ustawy. Tak motywowany zarzut jest również niezasadny z tych samych

względów,

które

już

wyżej

przytoczono.

Kwestia

możliwości

gry

na

przedmiotowym automacie za zwielokrotnioną stawkę w wyniku kontynuacji gry

była przecież w polu widzenia osób urzędowo powołanych do określenia jego

właściwości. Jeśli w opinii technicznej uznano, że ta właściwość nie dyskwalifikuje

urządzenia jako automatu o niskich wygranych, to imputowanie oskarżonemu

świadomości jego użytkowania jako niezgodnego z ustawą oznaczałoby nałożenie

obowiązku ale i odpowiedzialności ponad wymóg ustawy, która oddała kwestię

technicznego, przy tym prawnie wiążącego zakwalifikowania urządzenia, osobom

w tym zakresie kompetentnym.

Co do kasacji Urzędu Celnego.

Skumulowano w niej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i

prawa materialnego, wynikającego z przyjęcia przez Sąd odwoławczy, że dopiero

po zmianie treści § 8 ust. 2 pkt 5 powołanego wyżej Rozporządzenia, trafna jest

taka wykładnia art. 2 ust. 2 b ustawy o grach i zakładach wzajemnych co do

maksymalnej stawki gry, która była podstawą oskarżenia. Zmiana ta, trzeba jednak

przypomnieć, adresowana była do Jednostek Badających i wyłączała z kategorii

automatów o niskich wygranych te urządzenia, na których możliwa była gra z

przekroczeniem wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry za

uzyskane wygrane.

Bezzasadność obu zarzutów jawi się jako oczywista. Rozmijają się one

bowiem z motywami rozstrzygnięcia uniewinniającego. Te, jak już wyżej

przytoczono, wskazywały na brak strony podmiotowej przestępstwa z art. 107 § 1

k.k.s. w zachowaniu oskarżonego, a więc świadomości, że urządza on grę na

automacie o niskich wygranych wbrew przepisom ustawy. W kasacji natomiast

wywodzi się, że zakwalifikowanie urządzenia do kategorii automatów o niskich

wygranych było nietrafne także w stanie prawnym sprzed nowelizacji przepisu

nakazującego Jednostkom Badającym ustalanie maksymalnej stawki w grze z

pominięciem ewentualności jej przekraczania w wyniku kontynuacji gry za

uzyskane wygrane. Zarzut kwestionuje więc metodę badawczą stosowaną przez

Jednostki Badające przed zmianą Rozporządzenia, a pomija to co niesporne w

sprawie, tj. że rezultat badań

właściwości technicznych

automatu był

rozstrzygający w dalszej procedurze administracyjnej co do dopuszczenia tego

urządzenia do eksploatacji. Wydanie ostatecznego zezwolenia na użytkowanie

poprzedzała jeszcze weryfikacja automatu na miejscu jego zainstalowania

dokonywana przez pracownika Urzędu Celnego. W tym wypadku nie wykazała ona

żadnych odstępstw od stanu stwierdzonego w opinii Jednostki Badającej. Czynność

ta kończyła procedurę udzielenia oskarżonemu uprawnienia do działalności w

zakresie gry na tym automacie. Zarzut, jakoby ustalenie o braku świadomości

oskarżonego co do użytkowania automatu innego niż „o niskich wygranych”

poczyniono z naruszeniem procedury karnej – pozostaje w sprzeczności z

bezspornymi co do tej kwestii okolicznościami.

W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów zawartych w obu

kasacjach, Sąd Najwyższy zdecydował o ich oddaleniu. O kosztach sądowych

postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 636 § 1 w zw. z art. 518 k.p.k.