V KK 18/25 · Sąd Najwyższy

V KK 18/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy P. S. skazanego za czyn z art. 156 § 1 k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 172/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z 3 lutego 2023 r., sygn. akt II K 32/22, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. zwolnić skazanego P. S. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego obciążając nimi Skarb Państwa;

3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. H., Kancelaria Adwokacka w G. kwotę 1476 zł, w tym 23% VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skazanemu z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji. [J.J.]

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt II K 32/22, uznano P. S. za winnego popełnienia czynu z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 14 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz czynu z art. 224 § 2 k.k. w zb. z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzono karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzone kary jednostkowe objęto węzłem kary łącznej w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności.

Nadto, orzeczono względem oskarżonego obowiązek zadośćuczynienia w części za doznaną krzywdę poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego R. B. kwoty 100.000 zł.Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego i prokuratora, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 172/23, zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylono orzeczenie z punku III i IV (dotyczące kary łącznej i zaliczenia na jej poczet okresu pozbawienia wolności), do kwalifikacji prawnej obu czynów dodano art. 4 § 1 k.k. wskazując na zastosowanie przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 r., obniżono karę jednostkową za pierwszy z czynów do 9 lat pozbawienia wolności oraz wymierzono nową karę łączną 9 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności.

W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniosła obrońca skazanego, zaskarżając go w całości co do winy na korzyść skazanego i zarzucając:„1. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 433 § 2 KPK i art. 457 § 3 KPK poprzez niepełne i nierzetelne rozpoznanie zarzutów apelacyjnych podniesionych w złożonych przez obrońców skazanego apelacjach, a przejawiające się w lakonicznym, powierzchownym i niepełnym odniesieniu się do zarzutów i wniosków apelacyjnych, bez rzetelnej ich analizy lub też powieleniu stanowiska Sądu I instancji, które było przedmiotem zaskarżenia apelacją, co skutkowało tym, iż w niniejszej sprawie miał miejsce tzw. efekt przeniesienia w następstwie niedostrzeżenia istniejących uchybień wyroku Sądu I instancji, a tym samym Sąd II instancji de facto nie dokonał kontroli instancyjnej wyroku I instancji;2. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 433 § 2 KPK w zw. z art. 7 KPK poprzez nierzetelne rozpoznanie zarzutu apelacyjnego dot. naruszenia przez Sąd I instancji drugiego z wymienionych przepisów poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, a w konsekwencji niedokonanie kontroli instancyjnej wyroku;3. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 KPK w zw. z art. 410 KPK. poprzez dokonanie oceny całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, wyrażające się w wyprowadzeniu nieuprawnionych wniosków, co do stanu faktycznego, którego dotyczyło przedmiotowe postępowanie, chociażby wadliwe stwierdzenie, że skazany działał z zamiarem bezpośrednim;4. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 4 KPK w zw. z art. 2 § 2 KPK i 4 KPK poprzez oddalenie przez Sąd Odwoławczy zgłoszonych przez obrońcę apelacji dowodów - w szczególności zeznań świadków - z jednoczesnym zaznaczeniem, iż Sąd czynił starania w tym zakresie, co może konwalidować tezę, iż zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny i podkreśla wadliwość wyroku I-instancyjnego, a co więcej na niepełnym materiale dowodowym Sąd Odwoławczy oparł w zasadniczej kwestii swoje rozstrzygnięcia i ustalenia faktyczne, co w efekcie stanowi rażące pogwałcenie prawa do obrony i narusza wprost zasadę bezpośredniości, w tym także poprzez brak zagwarantowania zasady dwuinstancyjności postępowania meriti;5. rażące naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 64 § 1 KK poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji kiedy brak było jakichkolwiek podstaw prawnych.Przyjąć trzeba zatem, że szereg naruszeń dokonanych przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku, które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, przekłada się wprost na skutek w postaci tego, iż rzeczone postępowanie prowadzone było z naruszeniem fundamentalnych zasad i reguł procesu karnego, poprzez naruszenie, m.in. zasady rzetelnego procesu czy prawa do obrony, tym samym - niezależnie od powyższego - przyjąć trzeba, że ww. uchybienia wskazują, iż Sąd Odwoławczy naruszył również- i to w stopniu znaczącym - normy prawa procesowego, a mianowicie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka”.W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o uniewinnienie P. S. od przypisanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi meriti oraz o przyznanie na rzecz obrońcy kosztów udzielonej skazanemu pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani części.W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Ostródzie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.

Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji rozpoznawania spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem i środkiem kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych. To sprawia, że postępowanie kasacyjne prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego naruszenia przepisów prawa przez sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a nie zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, w której kasacja została wniesiona (por. postanowienie SN z 25 lutego 2014 r., IV KK 6/14).

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów kasacji, sformułowanego jako rażące naruszenie przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez niepełne i nierzetelne rozpoznanie zarzutów apelacyjnych, stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniu skarżącej uzasadnienie wyroku Sądu II instancji jest obszerne, szczegółowe i konkretne. Jak wynika z pisemnych motywów rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy dokonał wnikliwej i rzetelnej kontroli apelacji obrońcy, odniósł się do wszystkich postawionych w niej zarzutów, w tym dotyczących naruszenia swobodnej oceny dowodów, przebiegu postępowania dowodowego, błędów w ustaleniach faktycznych czy też obrazy prawa materialnego.

Odniósł się przy tym szczegółowo do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji i dokonanej przez niego oceny dowodów, w tym także do strony podmiotowej działania oskarżonego, sposobu jego działania i rozmiaru oraz rozległości obrażeń u pokrzywdzonego.Z tożsamych względów chybiony okazał się drugi zarzut kasacji, w którym obrona podnosi naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez nierzetelne rozpoznanie zarzutu apelacyjnego dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji drugiego z wymienionych przepisów poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów.

Sąd II instancji ocenił bowiem zarzuty apelacji także w tym zakresie, wskazał podstawy swojego wnioskowania, ocenił przyjmowaną przez obronę interpretację zdarzenia w kontekście wszystkich zebranych dowodów.Także trzeci zarzut kasacji, podobny w swojej treści do poprzednich, okazał się oczywiście bezzasadny. Obrońca, wskazując na rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. pomija, że Sąd II instancji w zasadzie nie prowadził własnego postępowania (za wyjątkiem przesłuchania A.

K. i dopuszczenia kilku dowodów z dokumentów). Sąd II instancji obszernie odniósł się do zarzutów sformułowanych w ten sam sposób w apelacji, podając powody, dla których nie dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.k. w ocenie dowodów w sprawie i wskazał, że obrońca nie był w stanie wykazać błędów po stronie Sądu meriti, przedstawiając w istocie własną wersję oceny dowodów oraz rekonstrukcji przebiegu zdarzenia, które uznał za polemikę ze stanem faktycznym. Sąd odwoławczy odniósł się do wyjaśnień oskarżonego, ich ewolucji i znaczenia, także w kontekście opinii biegłego B.

Z., świadka M. J., K. M., kierownika noclegowni A. S., interweniujących policjantów oraz innych wskazanych świadków, wyników badań biologicznych zabezpieczonego klapka i ubrań oskarżonego.Również czwarty zarzut kasacji - naruszenia art. 170 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. i 4 k.p.k. poprzez oddalenie przez Sąd odwoławczy zgłoszonych przez obrońcę dowodów - nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Sąd II instancji odniósł się do kwestii oddalonych wniosków dowodowych, w tym dopuszczalności i możliwości przesłuchania świadka A.

K., J. K., a także sam podjął działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu tych osób, a w konsekwencji przesłuchał jednego z nich, A. K., na rozprawie (k. 1818-20). Sąd Odwoławczy oparł swoje ustalenia na możliwych do zgromadzenia i istotnych dla przedmiotu postępowania w sprawie dowodach.Ostatni zarzut kasacji, dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaci art. 64 § 1 k.k., skierowany został do Sądu II instancji, choć ten nie stosował go w przypisanej oskarżonemu kwalifikacji prawnej czynu. Stanowi jednocześnie powielenie zarzutu apelacji, do którego Sąd odwoławczy odniósł się w sposób bardzo szczegółowy, a do argumentacji powołanej w uzasadnieniu nie sposób znaleźć zastrzeżeń i w istocie nie dostrzegł ich również autor kasacji.Za bezpodstawne uznać należało także powołane w ostatnim fragmencie petitum kasacji zarzuty naruszenia fundamentalnych zasad procesu karnego, w tym obrazę art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.

Kasacja obrony sprowadza się do wyrażenia niezadowolenia z treści zapadłego rozstrzygnięcia i nie uzasadnia skutecznie żadnego z podniesionych zarzutów, a tym bardziej naruszenia naczelnych zasad procesu karnego takich jak zasada rzetelnego procesu czy prawa do obrony.Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w treści art. 439 § 1 k.p.k. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani innej rażącej obrazy prawa mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego, jako oczywiście bezzasadnej.Wobec sytuacji materialnej skazanego i konieczności ustanowienia obrońcy z urzędu, zwolniono P. S. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i zasądzono na rzecz jego obrońcy od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji na podstawie § 17 ust. 3 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2024.763).Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [PŁ][a.ł]‎