Criminal appeal dismissed as inadmissible because it relies solely on Art. 439 § 2 K.P.K. without citing Art. 439 § 1 violations.

POSTANOWIENIE Z DNIA 7 STYCZNIA 2010 R.

V KK 177/09

Zarzut obrazy art. 439 § 2 k.p.k. jest immanentnie związany z uchybieniami wymienionymi w art. 439 § 1 pkt 9-11 k.p.k., odnoszącymi się do

orzeczenia sądu pierwszej instancji. Nie wskazuje jednak na żadne z tych

uchybień jako obciążające prawomocne orzeczenie sądu odwoławczego.

Dlatego też nie jest dopuszczalne wniesienie przez stronę kasacji na korzyść od wyroku sądu odwoławczego, którym uchylono wyrok uniewinniający oskarżonego i umorzono postępowanie karne, jeżeli zarzuca się w niej

jedynie naruszenie art. 439 § 2 k.p.k., a to wobec braku przedmiotowej

podstawy kasacji określonej w art. 523 § 2 k.p.k.

Przewodniczący: sędzia SN: H. Gradzik (sprawozdawca).

Sędziowie: SN A. Tomczyk, SA (del. do SN) K. Klugiewicz.

Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Drozdowska.

Sąd Najwyższy w sprawie Romana W., skazanego z art. 300 § 1 k.h.

z 1934 r., po zapoznaniu się w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 7 stycznia

2010 r., z kasacją wniesioną przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu

Okręgowego w L. z dnia 24 października 2008 r., uchylającego wyrok Sądu

Rejonowego w L. z dnia 30 maja 2008 r. i umarzającego postępowanie

karne,

p o z o s t a w i ł kasację bez rozpoznania (...).

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w L., po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z

dnia 30 maja 2008 r., uniewinnił oskarżonych Zbigniewa B., Romana W. i

Krzysztofa D. od popełnienia zarzuconego im w akcie oskarżenia czynu, tj.

od tego, że w maju i czerwcu 1998 r. w L., działając wspólnie i w porozumieniu, jako członkowie zarządu „B.” spółka z o.o., działali na jej szkodę w

ten sposób, że przekraczając swoje uprawnienia, doprowadzili do zbycia

na rzecz PPUH „R.” spółka z o.o. udziałów spółek zależnych Holdingu „B.”:

Zakład Budowlano-Montażowy, Zakład Transportowo-Sprzętowy „T.” spółka z o.o., Zakład Budowlano-Montażowy „B.” spółka z o.o., Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe „R.” spółka z o.o., Zakład BudowlanoMontażowy „B.” spółka z o.o., Zakład Budowlano-Montażowy „I.” spółka z

o.o., „Energomontaż” spółka z o.o., „T.” Grupa Holdingowa spółka z o.o.,

„C.” spółka z o.o. i „B. Development” spółka z o.o. oraz – niedopełniając

obowiązku – zaniechali wyegzekwowania zabezpieczenia umów zbycia

udziałów na rzecz PPUH „R.” w postaci weksli, a nadto niekorzystnie rozporządzali prawami i mieniem spółki poprzez sprzedaż spółce TRANSBUD

udziałów w spółkach: Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe „I.” spółka z

o.o. oraz Zakład Montażowy i Prefabrykacji Budowlanych „P.” spółka z o.o.,

wniesienie do spółki TRANSBUD aportu na kwotę 783 000 zł, zawarcie ze

spółkami zależnymi niekorzystnych umów dzierżawy nieruchomości,

sprzedaż tym spółkom środków trwałych, dokonanie cesji umów na roboty

budowlano-montażowe, cesji wierzytelności i umów leasingowych oraz

zmianę warunków umów polegających na obniżeniu należnych spółce

prowizji. Zarzucony czyn zakwalifikowano w akcie oskarżenia z art. 300 § 1

rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. –

kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.).

Wyrok ten zaskarżyli na niekorzyść oskarżonych Prokurator Okręgowy w L. i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego „B.” spółki z o.o. Po rozpoznaniu obu apelacji Sąd Okręgowy w L., wyrokiem z dnia 24 października 2008 r., uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie karne wobec

wszystkich oskarżonych. Koszty postępowania odwoławczego związane z

apelacja prokuratora zaliczył na rachunek Skarbu Państwa i zasądził od

oskarżonych w częściach równych koszty zastępstwa procesowego poniesione w sprawie.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że powodem umorzenia postępowania było stwierdzenie przedawnienia karalności zarzuconego oskarżonym

przestępstwa, które nastąpiło z końcem czerwca 2008 r.

Kasację od prawomocnego wyroku wniósł obrońca oskarżonego Romana W. Zarzucił w niej naruszenie art. 439 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1

pkt 9 k.p.k., które w jego przekonaniu jest uchybieniem z kategorii bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a polegało na uchyleniu wyroku Sądu

Rejonowego uniewinniającego oskarżonych i umorzeniu postępowania z

powodu przedawnienia, mimo że zgodnie z treścią art. 439 § 2 k.p.k., uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w treści art. 439 § 1 pkt 911 k.p.k. może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Wniósł w konkluzji o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L. w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Niezależnie od tego, że kasacja została przyjęta w Sądzie odwoławczym i przekazana do rozpoznania, jej dopuszczalność z punktu widzenia

warunków określonych w art. 523 § 1-4 k.p.k., podlegała weryfikacji przez

Sąd Najwyższy. Z pozycji tych przepisów istotne jest, że wywiedziono kasację na korzyść od prawomocnego wyroku, którym umorzono postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., z powodu przedawnienia

karalności czynu zarzuconego Romanowi W. i dwóm pozostałym oskarżo-

nym. Z zasady ustanowionej przepisem art. 523 § 2 k.p.k., wynika, że od

takiego orzeczenia nie służy stronie kasacja na korzyść. Wyjątek od niej

przewiduje art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. pod tym warunkiem, że strona wskaże

w kasacji na uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k. Do tej kategorii uchybień nawiązał skarżący w kasacji, w sformułowaniu: „zarzucam określone

w art. 439 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. uchybienie będące

bezwzględną przyczyną odwoławczą”. Formuła ta nie przesądza jednak

jeszcze, że obrońca podniósł pod adresem Sądu odwoławczego uchybienie wymienione w art. 439 k.p.k., a więc iż spełniony został warunek skutecznego wniesienia kasacji na korzyść od orzeczenia innego, niż wskazane w art. 523 § 2 k.p.k. Dla zweryfikowania oceny, że kasacja obrońcy

oskarżonego jest dopuszczalna, niezbędne stało się zinterpretowanie treści

sformułowanego w niej zarzutu, z uwzględnieniem wspierającej go motywacji. Nie nasuwa ona zresztą żadnych niejasności, ani wątpliwości co do

intencji skarżącego. Jest oczywiste, że w zarzucie kasacji wytyka się wydanie wadliwego procesowo rozstrzygnięcia w wyroku Sądu odwoławczego

w następstwie stwierdzenia przedawnienia karalności czynu jako ujemnej

przesłanki procesowej. Skarżący nie zarzuca, że Sąd Okręgowy nie dostrzegł upływu okresu przedawnienia ani też, że mimo zaistnienia tej przeszkody procesowej, kontynuował postępowanie wbrew nakazowi umorzenia zawartemu w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Rażącego naruszenie prawa

obrońca dopatruje się tylko w tym, że Sąd odwoławczy, stwierdzając przedawnienie karalności, wbrew art. 439 § 2 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok

uniewinniający oskarżonych i umorzył wobec nich postępowanie karne – a

więc orzekł na ich niekorzyść, mimo iż ten przepis zakazuje uchylenia

orzeczenia na niekorzyść, o ile miałoby to nastąpić jedynie z powodów

określonych w art. 439 § 1 pkt 9-11 k.p.k., tj. między innymi z powodu

przedawnienia karalności czynu.

Z powyższych uwag wynika, że obrońca oskarżonego w istocie nie

wskazał na zaistnienie żadnego z uchybień wymienionych w art. 439

k.p.k., a ściśle, w § 1 pkt 1 – 11 tego przepisu. W samym art. 439 § 2 k.p.k.

nie wymienia się żadnego uchybienia. Formułuje się natomiast normę adresowaną do sądu odwoławczego, wyłączającą stosowanie określonego w

art. 439 § 1 k.p.k. nakazu uchylenia orzeczenia, jeżeli uchylenie to miałoby

nastąpić jedynie z powodów określonych w § 1 pkt 9 – 11 (a więc także z

powodu przedawnienia karalności), a pociągałoby pogorszenie sytuacji

procesowej oskarżonego. Nie może ulegać wątpliwości, że respektując

normę zawartą w art. 439 § 2 k.p.k., Sąd Okręgowy nie mógł uchylić wyroku uniewinniającego jedynie z powodu przedawnienia karalności czynu,

skoro uchylenie to było niekorzystne dla oskarżonych. W tym aspekcie zarzutowi kasacji nie można byłoby odmówić słuszności. Jednak w realiach

sprawy zarzut obrazy art. 439 § 2 k.p.k., jak już zauważono, nie zawiera

wcale wskazania na uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k., bo te, jak

wyżej podniesiono, określone zostały tylko w pkt 1 – 11 § 1 art. 439, a nie

w innych segmentach redakcyjnych tego artykułu. Nawiązanie przez skarżącego do art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. precyzuje jedynie, w związku z którym z

wymienionych w art. 439 uchybień, aktualizował się zakaz uchylenia wyroku na niekorzyść oskarżonego, naruszony przez Sąd drugiej instancji. Natomiast sama wadliwość zaskarżonego wyroku wynikać ma, zdaniem autora kasacji, wyłącznie z naruszenia normy zawartej w art. 439 § 2 k.p.k., a

nie z zaistnienia w prawomocnym orzeczeniu któregokolwiek z uchybień

wymienionych w art. 439 k.p.k.

Powyższy wywód prowadzi do konkluzji, że w zarzucie kasacji nie

sygnalizuje się w istocie żadnego z uchybień wymienionych w art. 439

k.p.k. Sprowadza się on do wskazania na naruszenie tylko art. 439 § 2

k.p.k. Jak widać, interpretacja zarzutu kasacji, dokonana zgodnie z zasadą

wyrażoną w art. 118 § 1 k.p.k., prowadzi w sposób nieodparty do wniosku,

że nie wskazano w nim na uchybienie wymienione w art. 439 k.p.k., lecz

na inne rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. Płyną z

tej konkluzji oczywiste konsekwencje przy ocenie dopuszczalności kasacji.

Jawi się ona bowiem jako niedopuszczalna, gdyż została wywiedziona na

korzyść od wyroku innego niż skazujący oskarżonego na karę pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia i nie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.).

Podsumowując należy stwierdzić, że zarzut obrazy art. 439 § 2 k.p.k.

jest zawsze immanentnie związany z uchybieniami wymienionymi w art.

439 § 1 pkt 9-11 k.p.k., odnoszącymi się do orzeczenia sądu pierwszej instancji. Nie wskazuje jednak na żadne z tych uchybień jako obciążające

prawomocne orzeczenie sądu odwoławczego. Dlatego też, nie jest dopuszczalne wniesienie przez stronę kasacji na korzyść od wyroku sądu

odwoławczego, którym uchylono wyrok uniewinniający oskarżonego i umorzono postępowanie karne, jeśli zarzuca się w niej jedynie naruszenie art.

439 § 2 k.p.k., a to wobec braku przedmiotowej podstawy kasacji określonej w art. 523 § 2 k.p.k.

W sytuacji gdy kasacja, jako wniesiona przez stronę, okazała się niedopuszczalna, Sąd Najwyższy na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. postanowił

o pozostawieniu jej bez rozpoznania.

Orzeczenie o obciążeniu skarżącego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego opiera się na art. 637 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.

Już tylko marginalnie należy zauważyć, że uprawnienie do złożenia

kasacji od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego na korzyść oskarżonego z powodu uchybienia przepisowi art. 439 § 2 k.p.k., przysługuje podmiotom wskazanym w art. 521 k.p.k.