V KK 165/26 · Sąd Najwyższy

V KK 165/26 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Jarosław Matras‎SSN Marek Pietruszyński po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w sprawie D. K. skazanego z art. 226 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 6 października 2025 r., sygn. akt II K 449/25, uchyla zaskarżony wyrok nakazowy w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Płocku do ponownego rozpoznania. [JJ.] Jarosław Matras Andrzej Stępka Marek Pietruszyński UZASADNIENIED. K. został oskarżony, o to, że:1/ w dniu 15 maja 2025 r. w P., używając słów powszechnie uznanych za obelżywe znieważył umundurowanych funkcjonariuszy Straży Miejskiej - specjalistę G. S. oraz aplikant S.

1. S.

2. podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k.;2/ w dniu 15 maja 2025 r. w P. kierował groźby karalne uszkodzenia ciała oraz pozbawienia życia wobec umundurowanego funkcjonariusza Straży Miejskiej specjalisty G. S., przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. (k. 69-70).Sąd Rejonowy w Płocku wyrokiem nakazowym z dnia 6 października 2025 r., sygn. akt II K 449/25, przyjmując, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości, na podstawie art. 500 § 1 i § 3 k.p.k. orzekł, co następuje:I/ uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 226 § 1 k.k. wymierzył mu karę 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł;II/ uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zabronionego zarzucanego mu w punkcie II aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. wymierzył mu karę 150 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł;III/ na podstawie art. 85 k.k. oraz art. 86 § 1 i § 2 k.k. wymierzone jednostkowe kary grzywny połączył i wymierzył oskarżonemu karę łączną grzywny w wysokości 220 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł;IV/ na podstawie art. 63 § 1 i 5 k.k. na poczet orzeczonej kary łącznej grzywny zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;V/ na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego nawiązki w wysokości po 1.000 złotych na rzecz pokrzywdzonych;VI/ zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 510 zł, w tym opłatę w kwocie 440 zł (k. 72-73).Powyższy wyrok, nie będąc zaskarżonym przez żadną ze stron postępowania, uprawomocnił się w dniu 26 listopada 2025 r. (k. 83).Od tego prawomocnego wyroku na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. kasację wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go na korzyść skazanego D.

K., w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny. Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 502 § 1 k.p.k., polegające na tym, że po wymierzeniu oskarżonemu D. K. wyrokiem nakazowym za czyn z art. 226 § 1 k.k. i za czyn z art. 190 § 1 k.k., przypisane mu w punktach I i II części dyspozytywnej orzeczenia, kar jednostkowych w postaci grzywny - odpowiednio w wymiarze 100 oraz 150 stawek dziennych, Sąd następnie wymierzył na tej podstawie karę łączną grzywny w wymiarze 220 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, podczas gdy zgodnie z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k. górna granica możliwa do wymierzenia na mocy wyroku nakazowego, kary łącznej grzywny może wynosić maksymalnie 200 stawek dziennych.Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku nakazowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Płocku do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty zasadna, co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.W istocie doszło w niniejszej sprawie do rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 502 § 1 k.p.k., polegającego na tym, że po wymierzeniu oskarżonemu D.

K. wyrokiem nakazowym za czyn z art. 226 § 1 k.k. i za czyn z art. 190 § 1 k.k. kar jednostkowych w postaci grzywny - odpowiednio w wymiarze 100 oraz 150 stawek dziennych, doszło do wymierzenia następnie kary łącznej grzywny w wymiarze 220 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, podczas gdy zgodnie z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k., górna granica możliwa do wymierzenia na mocy wyroku nakazowego, kary łącznej grzywny może wynosić maksymalnie 200 stawek dziennych.Jak stanowi art. 502 § 1 k.p.k., wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200.000 złotych.

Natomiast w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w Płocku uznał, że cele kary spełni dopiero kara łączna grzywny w wysokości 220 stawek dziennych. W tej sytuacji Sąd nie był uprawniony do procedowania w trybie nakazowym, albowiem represja orzeczona w takiej wysokości wykracza poza dopuszczalną ustawowo granicę. Jeżeli w realiach konkretnej sprawy zachodzi konieczność wymierzenia kary surowszej, niż to wynika z dyspozycji art. 502 § 1 i 2 k.p.k., brak jest podstaw prawnych do wydania wyroku nakazowego i sprawa winna podlegać rozpoznaniu na rozprawie, zgodnie z zasadami ogólnymi – albo konieczne jest ograniczenie wymiaru kary grzywny do granic określonych tym przepisem.Słusznie więc podnosi skarżący, że wymierzona kara grzywny przekracza ustawowe jej granice, skoro Sąd Rejonowy wymierzył skazanemu tę karę w wymiarze powyżej górnej granicy zakreślonej w przywołanym przepisie.

Jest oczywiste, że wymierzenie kary grzywny powyżej granicy, o której mowa w art. 502 § 1 k.p.k., stanowi rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wyroku (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 18 października 2023 r., III KK 388/23; 25 stycznia 2022 r., IV KK 639/21; 25 lutego 2022 r., III KK 514/21). Ten wpływ uwidacznia się w tym, iż skazany ponosi dolegliwość inną niż została przewidziana w ustawie, w odniesieniu do okoliczności tej sprawy – a zatem zbyt surową (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 maja 2024 r.

IV KK 66/24, LEX nr 3715647; z dnia 5 grudnia 2017 r. II KK 381/17, LEX nr 2408314).W rezultacie, Sąd Najwyższy, uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego uchylił wyrok nakazowy w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Płocku, który to Sąd orzeknie w tej części zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. [J.J.][r.g.] Jarosław Matras Andrzej Stępka Marek Pietruszyński