V KK 149/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 149/20 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 27 maja 2020 r., sprawy J. S. podejrzanego o popełnienie czynu z art. 207 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę podejrzanego od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 grudnia 2019r., sygn. akt II Kz (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 października 2019r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. zwolnić podejrzanego z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu – adw. B. F. Kancelaria Adwokacka w K. - kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złotych osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w K., postanowieniem z dnia 16 października 2019r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k., umorzył postępowanie karne wobec J. S. , podejrzanego o popełnienie czynu z art. 207 § 1 k.k., wobec stwierdzenia, że J. S. nie popełnił przestępstwa ze względu na stan niepoczytalności i na podstawie art. 93b § 1, § 3 i § 5 k.k., art. 93c pkt 1 k.k., art. 93d § 1 k.k. oraz art. 93g § 1 k.k. zastosował wobec podejrzanego środek zabezpieczający, orzekając umieszczenie go w „odpowiednim zakładzie psychiatrycznym”.Na to postanowienie zażalenie złożył obrońca podejrzanego zaskarżając je w części dotyczącej orzeczenia o zastosowaniu środka zabezpieczającego.

Na podstawie art. 438 pkt. 12 i 4 k.p.k. postanowieniu zarzucił:„ a) obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia - art. 366 § 1 k.p.k. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. nie wyjaśnienie wątpliwości pomiędzy opiniami biegłych z dnia 27.04.2019r. i z dnia 27.07.2019r. w przedmiocie rodzaju środka zabezpieczającego, który to winien zostać zastosowany względem oskarżonego co doprowadziło do niesłusznego zastosowania przez Sąd I instancji środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia oskarżonego w zakładzie psychiatrycznym, pomimo, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym ze sporządzonej w dn. 27.04.2019r. opinii sądowo — psychiatrycznej wynika, iż wystarczającym byłoby zastosowanie wobec oskarżonego środka zabezpieczającego w postaci terapii - leczenia ambulatoryjnego w myśl art. 93a § 1 pkt. 2 k.k.,b) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 201 k.p.k. oraz art. 167 k.p.k., które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez niedopuszczenie przez Sąd I instancji dowodu z opinii innych biegłych lekarzy psychiatrów, a to celem wyjaśnienia wątpliwości pomiędzy dotychczasowymi opiniami z dn. 27.04.2019r. i 27.07.2019r. wydanymi w niniejszej sprawie”.

Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez zastosowanie względem podejrzanego środka zabezpieczającego tj. terapii w postaci leczenia ambulatoryjnego w myśl art. 93a § 1 pkt. 2 k.k.Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019r., sygn. akt II Kz (…), zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.Kasację od tego postanowienie wywiódł obrońca podejrzanego zarzucając rażącą obrazę norm postępowania, mającą istotny wpływ na treść orzeczenia tj.:„1. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu przez Sąd Odwoławczy akceptacji niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 7 k.p.k., co skutkowało oparciem rozstrzygnięcia o dowolną, sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w szczególności w przyjęciu przez Sąd ad quem, że Sąd a quo nie dopuścił się uchybień przejawiających się w szczególności w dowolnej ocenie opinii biegłych psychiatrów z dn. 27.04.2019 r. i 27.07.2019 r. oraz zeznań biegłych złożonych na rozprawie w dniu 12.06.2019 r.2. art. 201 w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez pobieżną analizę zarzutu zawartego w apelacji obrońcy oskarżonego, a co za tym idzie orzeczenie środka w oparciu o sprzeczne opinie sądowo - psychiatryczne i nie dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych lekarzy psychiatrów, a to celem wyjaśnienia wątpliwości pomiędzy dotychczasowymi opiniami z dn. 27.04.2019 r. i 27.07.2019 r. wydanymi w niniejszej sprawie”.W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 30.12.2019 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 16.10.2019 r. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja obrońcy jest bezzasadna w stopniu oczywistym, co skutkowało jej oddaleniem w trybie art. 535 § 3 k.p.k.Lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje – wbrew zarzutom skarżącego - że zostały w sposób prawidłowy rozpoznane zarzuty podniesione w zażaleniu obrońcy i Sąd odwoławczy, postępując zgodnie z zasadami określonymi w art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., w sposób wyczerpujący ustosunkował się do zarzutu związanego z oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Sąd odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał na powody akceptacji dla ustaleń faktycznych i prawnych przyjętych przez Sąd I instancji, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w tej kwestii. W uzasadnieniu wniesionej przez obrońcę J. S. skargi kasacyjnej nie zawarto żadnych argumentów, które wskazywałyby, iż Sąd odwoławczy przy rozpoznaniu apelacji naruszył treść art. 433 § 2 k.p.k., bądź art. 457 § 3 k.p.k.Zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania sformułowane w kasacji i ich uzasadnienie są odpowiednikami rozpoznanych już zarzutów opisanych w zażaleniu co – jak wskazano powyżej – jest niedopuszczalnym zabiegiem w postępowaniu kasacyjnym.

W tej sytuacji nie ma potrzeby powielania trafnej argumentacji Sądu odwoławczego, który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo odniósł się do oceny opinii sądowo-psychiatrycznych zarówno pisemnych z dnia 27 kwietnia 2019r. i z dnia 27 lipca 2019r., jak i uzupełniającej ustnej, złożonej przez biegłych na rozprawie w dniu 24 września 2019r. Sąd ten zauważył, że w pierwotnej opinii biegli S. i S. wskazywali na możliwość zastosowania wobec podejrzanego środka zabezpieczającego w postaci terapii – leczenia ambulatoryjnego, jednak – czego nie zauważa skarżący – odnotował też stanowisko opiniujących później biegłych Ż. i G. przedstawione na rozprawie.

Biegli jednoznacznie wskazali, że „Badany mimo regularnego leczenia nie uzyskał krytycyzmu (…) W naszej ocenie leczenie ambulatoryjne na obecnym etapie nie gwarantuje tego” (k- 459 verte). Nadto zauważyli, że „by nie następowało wysokie prawdopodobieństwo kolejnego przestępstwa konieczne jest utrzymywanie abstynencji i remisji choroby, czego nie było nawet w czasie badania”. Obrońca podejrzanego nadmierną wagę przywiązuje do wypowiedzi biegłych psychiatrów S. i S. na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019r., którzy wskazali przecież, że stan zdrowia podejrzanego na dzień badania był stanem chorobowym „ prezentował ostre objawy psychotyczne”, zaś stan jego zdrowia na dzień rozprawy tj. na dzień 12 czerwca 2019r. nie był im znany.

Oznacza to tyle, że ich opinia na dzień rozprawy nie była miarodajna także co do ostatecznych wniosków. Dopatrywanie się więc w tych warunkach sprzeczności pomiędzy ich opinią a opinią później (po kilku miesiącach) wydaną, po ponownym badaniu podejrzanego i uwzględnieniu przebiegu procesu późniejszego leczenia i jego efektów wydaje się być przynajmniej oczywistym nieporozumieniem. Sprzeczność ta bowiem ma w istocie charakter jedynie pozorny. Sąd odwoławczy miał zatem oczywiste podstawy, by podzielić dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę opinię biegłych psychiatrów Ż. i G., tym bardziej, że obrońca podejrzanego ani we wniosku o dopuszczenie innego kompletu biegłych ani w uzasadnieniu apelacji (podobnie zresztą jak w uzasadnieniu kasacji) nie podnosił pod adresem tej opinii żadnych merytorycznie istotnych zarzutów, ograniczając się do wskazania na istniejącą – jego zdaniem - sprzeczność pomiędzy opiniami dwóch zespołów biegłych psychiatrów.

Natomiast dopatrywanie się niekonsekwencji w opinii tych biegłych wobec stwierdzenia przez biegłego Ż., że podejrzany w czasie badania przez biegłych był w lepszym stanie psychicznym niż w dniu badania przeprowadzonego dla potrzeb wcześniejszej opinii jest zbyt daleko idące, tym bardziej, że nosi cechy manipulacji, jeśli zważyć, że w kolejnym (a pominiętym przez obrońcę zdaniu – k.459v ) biegły Ż. mówi, że trudno jest stwierdzić czy tak istotnie było skoro ”nasz wywiad zawiera ponad dwie strony, a wywiad biegłego S. dwie linijki”.

Jest zaś rzeczą oczywistą, że tylko wywołanie u podejrzanego krytycyzmu odnośnie do własnego stanu zdrowia metodami leczniczymi i tym samym wywołanie u niego stanu „poczucia choroby psychicznej” gwarantuje, że będzie on poddawał się stosownym terapiom, przez co przestanie istnieć wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia. Krótko mówiąc, zaakceptowanie przez Sąd odwoławczy ustaleń Sądu meriti, iż na dzień orzekania istniało wysokie prawdopodobieństwo popełnienia ponownie przez J.

S. czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości, a więc konieczne jest dalsze stosowanie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, nie może zostać ocenione jako dowolne. Zauważyć należy, że zasada konieczności (obok zasady proporcjonalności i subsydiarności) jest nie tylko podstawą, zgodnie z art. 93b § 1 k.k., zastosowania środków zabezpieczających, ale do istoty zasady konieczności należy również obowiązek uchylenia środka zabezpieczającego, gdy upada przesłanka jego stosowania.

Zgodnie bowiem z art. 93b § 2 k.k. sąd uchyla środek zabezpieczający, gdy dalsze jego stosowanie nie jest już konieczne (por. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2018 r., II KK 416/17, LEX nr 2530639). Na marginesie już tylko należy zauważyć, że zarzut z pkt. 2 kasacji jest zarzutem zbytecznym jako będącym w istocie powtórzeniem zarzutu z pkt 1 tej kasacji a ponadto wadliwie postawionym, skoro oczywistym jest, że Sąd odwoławczy nie mógł obrazić art. 201 k.p.k. ponieważ go sam nie stosował a jedynie, w granicach zakreślonych zarzutem apelacyjnym, dokonywał kontroli odwoławczej, odnośnie do trafności oceny opinii biegłych psychiatrów poczynionej przez Sąd pierwszej instancji.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, zwalniając skazanego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne w oparciu o treść art. 624 § 1 k.p.k.