V KK 130/26 · Sąd Najwyższy

V KK 130/26 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)‎SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)‎SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie O.S. oskarżonego z art. 180a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), w dniu 14 maja 2026 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 951/24 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Inowrocławiu do ponownego rozpoznania a kosztami postępowania kasacyjnego w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski UZASADNIENIESąd Rejonowy w Inowrocławiu, wyrokiem z 27 stycznia 2025 r., uznał O.S. za winnego prowadzenia w dniu 16 marca 2024 r. na drodze publicznej samochodu osobowego, nie stosując się do decyzji Starosty [...] z 19 grudnia 2023 r. o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, to jest występku z art. 180a k.k., i warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko niemu na okres próby dwóch lat oraz orzekł świadczenie pieniężne. Orzeczenie stało się prawomocne i wykonalne z dniem 2 kwietnia 2025 r.Kasację od wskazanego wyroku na niekorzyść oskarżonego wniósł, na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 66 § 1 k.k. polegające na warunkowym umorzeniu postępowania w sprawie pomimo nie spełnienia warunków określonych w tym przepisie, albowiem po pierwsze okoliczności popełnienia zarzucanego O.S. czynu budziły wątpliwości, a po drugie oskarżony był karany za przestępstwo umyślne.

W konsekwencji skarżący wniósł o wydanie rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja z racji swej oczywistej zasadności zasługiwała w całości na uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).W pełni zasadna była teza skarżącego, że w sprawie O.S. nie było podstaw do zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego. U podstaw tego uzasadnionego założenia padły dwa niekwestionowane ustalenia: wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu z art. 180a k.k. oraz uprzednia karalność sprawcy.

W pierwszej kolejności należało rozprawić się z kwestią, czy rzeczywiście można było w sposób autorytarny przyjąć, że w danej sprawie mamy w ogóle do czynienia z przestępstwem. Występek z art. 180a k.k. może popełnić wszak jedynie osoba, wobec której wskazana w tym przepisie decyzja zapadła i tylko w okresie, na jaki cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami. Zachowanie osoby, która prowadzi pojazd mechaniczny po zakończeniu okresu wskazanego w decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, ale bez ich odzyskania, nie stanowi zatem niestosowania się do decyzji o ich cofnięciu, lecz jest prowadzeniem pojazdu mechanicznego bez posiadania uprawnień.

Tym samym zachowanie to wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.Przechodząc na grunt niniejszej sprawy niewątpliwie treść decyzji Starosty [...] z 19 grudnia 2023 r. wnosiła, że cofnięcie O.S. uprawnień do prowadzenia pojazdów nastąpiło bezterminowo a ich odzyskanie uzależnione było od spełnienia warunku w postaci uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, którego zaliczenie było przesłanką do wydania przez starostę nowej decyzji o przywróceniu uprawnień, co zresztą ostatecznie nastąpiło 27 marca 2024 r.

W realiach niniejszej sprawy bezterminowość cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów została przerwana zdanym, w dniu 13 marca 2024 r., egzaminem. W tej sytuacji jedynym obiektywnym faktem w chwili popełnienia czynu przez O.S. było prowadzenie przezeń pojazdu w warunkach faktycznego nieposiadania do tego uprawnienia, co należało rozumieć jako brak wymaganego uprawnienia do prowadzenia danego rodzaju pojazdu i co oznaczało, że kierujący sprawca dopuścił się co najwyżej wykroczenia z art. 94 k.w. Fakt, że nie można było z góry przyjąć założenia, że w dniu 16 marca 2024 r. w obiegu prawnym obowiązywała decyzja starosty o cofnięciu oskarżonemu uprawnień do prowadzenia auta osobowego wykluczał przyjęcie, że okoliczności popełnienia występku z art. 180a k.k. nie budziły wątpliwości, co z kolei blokowało możliwość zastosowania art. 66 § 1 k.k.Drugą kwestią obiektywnie wyłączającą zastosowanie art. 66 § 1 k.k. było ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonego wyroku O.S. był karany wyrokiem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z 26 września 2024 r. (II K 873/24) uprawomocnionym 25 października 2024 r.

Przesłanką zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego jest również uprzednia niekaralność sprawcy za przestępstwo umyślne dotycząca prawomocnych skazań, które miały miejsce do dnia orzekania w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania (zob. wyrok SN z 18 marca 2009 r., V KK 18/09). Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski[WB][a.ł]