V KK 106/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V KK 106/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 kwietnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Kazimierz Klugiewicz‎SSN Andrzej TomczykProtokolant Katarzyna Wełpa w sprawie K.G. oskarżonego o przestępstwo określone w art. 278§1 k.k. z 1969r., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 4 kwietnia 2018r., na posiedzeniu w trybie art. 535§5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we W. z dnia 26 kwietnia 1971 r., sygn. akt VIII Kr (…)zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego we W. z dnia 18 listopada 1970r., sygn. akt IV Kp (…) 1/ uchyla zaskarżony wyrok oraz zmieniony nim wyrok Sądu Powiatowego we W. z dnia 18 listopada 1970r. w sprawie sygn. akt IV Kp (…) i uniewinnia K.G. od stawianego mu zarzutu, 2/ kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIEPrawomocnym postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II (…), Sąd Rejonowy w W. odtworzył akta sprawy Sądu Powiatowego w W., sygn. akt IV Kp (…), w części dotyczącej K.G., ustalając że w skład akt wchodzą m.in. wyrok Sądu Powiatowego w W. z dnia 18 listopada 1970r. oraz jego uzasadnienie (sygn. akt IV Kp….) i wyrok Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 26 kwietnia 1971r. i jego uzasadnienie (sygn. akt VIII Ki….). Sąd uznał, że zgromadzone w aktach dokumenty umożliwiają odtworzenie akt w części niezbędnej do dalszego postępowania w sprawie.Z odtworzonych akt wynika, że wyrokiem Sądu Powiatowego w W. z dnia 18 listopada 1970r. (sygn. akt IV Kp…) K.

G. został skazany na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 278§1 k.k. z 1969r., polegające na tym, że od bliżej nieustalonego czasu do 12 marca 1970 roku na terenie powiatu j. brał udział w związku „Świadków Jehowy”, którego istnienie, ustrój i cel pozostawało tajemnicą wobec organów państwowych (k.6).Powyższy wyrok został zmieniony wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 26 kwietnia 1971 r. (sygn. akt VIII Kr…), w ten sposób, że kara pozbawienia wolności została obniżona do roku (k. 8).Obecnie Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył powyższy wyrok kasacją wniesioną na korzyść skazanego zarzucając w niej: - rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie art. 278 § 1 k.k. z 1969 r., polegające na uznaniu oskarżonego za winnego przypisanego mu czynu pomimo, iż działaniem swym nie wyczerpał znamion przestępstwa określonego w tym przepisie.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zmienionego nim wyroku Sądu Powiatowego i uniewinnienie go od popełnienia przypisanego mu czynu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535 § 5 k.p.k. W świetle poglądu Sądu Najwyższego utrwalonego w szeregu już orzeczeniach nie jest uzasadnione odnoszenie pojęcia „związku” w rozumieniu prawa karnego materialnego (art. 278 k.k. z 1969 r.), do wspólnoty o charakterze religijnym, wyznaniowym – a więc zbiorowiska ludzi, których łączy nie więź organizacyjna, ale religijna (vide: m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1995 r. sygn. akt II KRN 232/94, czy wyrok Sadu Najwyższego z dnia 18 października 2002 r., sygn. akt V KK 295/02).

Ponadto, co należy podkreślić, istnienie, ustrój i cel wyznania Świadków Jehowy, nie stanowił dla ówczesnej władzy państwowej tajemnicy. Elementy te były jawne, tak w okresie legalnego funkcjonowania tego wyznania w Polsce, jak i po odmowie jego rejestracji jako związku religijnego, co miało miejsce w 1950 r. Członkowie wspolnoty podejmowali liczne i jawne próby uregulowania sytuacji prawnej wyznania Świadków Jehowy mające na celu uzyskania ponownej możliwości swobodnego wyznawania swej religii (przedkładając m.in. statut związku religijnego, czy wyjasniając jego ustrój i cel).Przede wszystkim zauważyć jednak należy, że odmowa uznania przez ówczesne władze państwowe, związków religijnych, za legalnie działające, była niezgodna z art. 70 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 sierpnia 1952 r. oraz art. 1 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o ochronie wolnoiści sumienia i wyznania (Dz.

U. Nr 45, poz. 334).Skoro zatem udziału w grupie wyznaniowej Świadków Jehowy nie można uznać za udział w „związku” w rozumieniu art. 278 § 1 k.k. z 1969 r., to skazanie oskarżonego za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. z 1969 r. było następstwem wykorzystania nieprawidłowej wykładni przepisów prawa karnego do represjonowania członków tej wspólnoty religijnej. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.