V CZ 93/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 93/07

POSTANOWIENIE

Dnia 4 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J.K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Okręgowej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 października 2007 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 maja 2007 r., sygn. akt [...],

1. oddala zażalenie,

2. nie

obciąża

zażaleniowego.

powódki

kosztami

postępowania

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 21 maja 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę kasacyjną powódki, wniesioną 16 maja 2007 r. od wyroku tego Sądu z 27

lutego 2007 r. w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Okręgowej w

W., Akademii Medycznej i J.K., ponieważ powódka wnosząca skargę nie uiściła

opłaty podstawowej, do czego była zobowiązana ze względu na zwolnienie jej

przez Sąd Okręgowy od kosztów sądowych w całości. Sąd odwoławczy wyraził

zapatrywanie - zgodne z własną praktyką, że zwolnienie takie rozciąga się na

postępowanie kasacyjne.

Powódka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem, w którym z faktu

zwolnienia powódki od kosztów sądowych wyprowadza wniosek o obowiązywaniu

przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. dalej: „u.k.s.c. 2005 r.” Ponadto podnosi argument braku u powódki środków nawet

na uiszczenie opłaty podstawowej.

Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prokuratorię Generalną

Skarbu Państwa wnosił o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od

kosztów sądowych wynikał z art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 u.k.s.c. 2005 r. Przepisy

te zostały uchylone lub zmienione przez ustawę z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, której art. 2, w sprawach

wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, odsyła do wymienionych

przepisów dotychczasowych. Odmienne stanowisko skarżącej odwołującej się do

ustawy z 1967 r. nie uwzględnia treści art. 149 ust. 1 u.k.s.c. 2005 r.

ustanawiającego chwilę zakończenie postępowania „w danej instancji”, jako granicę

czasową stosowania dawnych przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r.

o kosztach sądowych /.../.

Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika podnosi

wprawdzie, że ze względu na wysokość dochodów nie była w stanie uiścić nawet

tej - obiektywnie niewysokiej - opłaty, jednak nie dokumentuje tych twierdzeń

wystarczająco, np. przez odwołanie się do bezskutecznego zabiegania o pomoc

przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz.U.04.64.593 ze zm.). Ustawa ta nie wymienia wprawdzie pomocy w załatwieniu

spraw urzędowych, jak czyniła to ustawa z z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy

społecznej (art. 23 ust. 2), jednak zmiana ta ma charakter redakcyjny a nie

merytoryczny, skoro przykładowy lub niedookreślony charakter przypadków

umożliwiających przyznanie pomocy (art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1

i art. 43 ust. 1) wskazują na pozostawienie organowi opieki społecznej znacznego

„luzu decyzyjnego” oraz dopuszczalność ubiegania się o jednorazową pomoc

również w celu pokrycia wydatków związanych z ochroną swego interesu

osobistego lub ekonomicznego. W konsekwencji należy uznać, że chybione są

zarzuty sugerujące konieczność stosowania ustawy z 13 czerwca 1967 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, której opłata podstawowa nie była

znana.

Wspomniano wyżej o wyrażeniu przez Sąd Apelacyjny poglądu, iż zwolnienie od

kosztów sądowych przyznane w postępowaniu przed sądem powszechnym

rozciąga się na postępowanie wszczynane na skutek skargi kasacyjnej.

Zapatrywanie to budzi wątpliwości i nie jest powszechnie podzielane. Przeciwne

zapatrywanie

wyrażono

np.

w

sprawach

zakończonych

postanowieniami

z 23 stycznia 2007 r. III CZ 3/07; z 14 marca 2007 r. I CZ 5/07, z 24 sierpnia 2007 r.

I CZ 88/07 i I CZ 98/07. W rozpoznawanej sprawie nie ma potrzeby rozstrzygania

tego

zagadnienia,

bowiem

ograniczenie

mocy

wiążącej

postanowienia

incydentalnego o zwolnieniu od kosztów sądowych tylko do okresu objętego

postępowaniem

rozpoznawczym

przed

uprawomocnieniem

się

wyroku,

i stosowanie zwolnienia po uprawomocnieniu się wyroku tylko w wypadku istnienia

osobnej podstawy (np. art. 771 k.p.c.), nakładałoby na stronę wnoszącą skargę

kasacyjną obowiązek ubiegania się o zwolnienie od kosztów albo uiszczenie opłaty

pod rygorem przewidzianym w art. 3986 § 2 k.p.c. W okolicznościach sprawy

prowadzi to również do uznania zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem,

a zażalenia za nie usprawiedliwione i podlegające oddaleniu na podstawie art. 3941

§ 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.

Zły stan majątkowy powódki został uznany za dostateczną podstawę

odstąpienia od obciążenia jej obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu

(art. 102 k.p.c.).